«Η μν�μη ε�ναι το ημερολ�γιο της ζω�ς, που π�ντα φ�ρουμε μαζ� μας»
�σκαρ Ου�ιλντ.
�να ταξ�δι η ζω�ς μας, γεμ�το εικ�νες, στιγμ�ς και συναισθ�ματα. Τα τελευτα�α τα κουβαλ�με στην καρδι� μας, εν� τις εικ�νες και τις στιγμ�ς στην μν�μη μας. Π�σο �μορφα νι�θουμε �ταν κοιτ�ζουμε τις φωτογραφ�ες σε �να �λμπουμ απ� �να ταξ�δι μας. Εικ�νες ζωντανε�ουν, μυρωδι�ς γεμ�ζουν τον α�ρα, �χοι και μουσικ�ς ξαναξυπνο�ν. Π�σο κεν� μπορε� να νι�σει κ�ποιος, που στο τ�λος του ταξιδιο� δεν θυμ�ται τι �κανε, τι �ζησε, τι γε�τηκε, ποιους αγ�πησε, ποιοι τον αγ�πησαν. Σαν �να γεμ�το βιβλ�ο που στο π�ρασμα του χρ�νου �να μαγικ� χ�ρι σβ�νει μ�α - μ�α τις σελ�δες του...�σκαρ Ου�ιλντ.
Τα συγγενικ� πρ�σωπα τρ�της ηλικ�ας, πολλ�ν απ� εμ�ς, πολλ�ς φορ�ς μας μπερδε�ουν με κ�ποιους �λλους. Πολ� συχν�, αντικε�μενα του σπιτιο�, εντοπ�ζονται σε λ�θος χ�ρους. Δεν πρ�κειται για παιχν�δια του μυαλο�. Παρ� μ�νο για μια χρ�νια νευροεκφυλιστικ� ασθ�νεια του Κεντρικο� Νευρικο� Συστ�ματος και αποτελε� μια �σχημη μορφ� �νοιας. Ο ï¿½ρος �νοια αφορ� την �κπτωση των νοητικ�ν λειτουργι�ν, πρωταρχικ� της μν�μης, ακολο�θως του λ�γου και της κρ�σης και σε περιορισμ� των υπ�λοιπων νοητικ�ν λειτουργι�ν του εγκεφ�λου. Ε�ναι μια ν�σος της «τρ�της ηλικ�ας», παρ�λο που σποραδικ� συναντ�νται περιστατικ� και σε νε�τερες των 65 ετ�ν ηλικ�ες.�σο η ν�σος εξελ�σσεται, επηρε�ζονται σταδιακ� και οι δραστηρι�τητες της καθημεριν�ς ζω�ς, δηλαδ� οι κοινωνικ�ς σχ�σεις, η διαχε�ριση των οικονομικ�ν, η φροντ�δα του εαυτο�, η οδ�γηση. Με την π�ροδο του χρ�νου οι δυσκολ�ες αυτ�ς γ�νονται τ�σο σοβαρ�ς, �στε ο ασθεν�ς να εξαρτ�ται ολοκληρωτικ� απ� τους �λλους, εν� συχν�, στις δυσκολ�ες αυτ�ς, προστ�θενται και διαταραχ�ς συμπεριφορ�ς, �πως επιθετικ�τητα, απ�θεια, διαταραχ�ς �πνου και �ρεξης, υπερκινητικ�τητα.
Η ï¿½γκαιρη δι�γνωση ε�ναι πολ� σημαντικ� για την αποτελεσματικ�τερη διαχε�ριση της ν�σου απ� τον �διο τον ασθεν�, τη διασφ�λιση της ποι�τητας ζω�ς του ασθενο�ς, αλλ� και προκειμ�νου οι συγγενε�ς και �σοι φροντ�ζουν τους π�σχοντες να ε�ναι καλ�τερα ενημερωμ�νοι και προετοιμασμ�νοι να χειριστο�ν τα προβλ�ματα που προκαλε� η ν�σος στον �νθρωπ� τους, αλλ� και στους ιδ�ους. Η δι�γνωση ε�ναι το πρ�το β�μα προς τον προγραμματισμ� για το μ�λλον.
Συν�θως �να �τομο στην πρ�ιμη φ�ση αν�πτυξης της ν�σου Αλτσχ�ιμερ �χει σταδιακ� αυξαν�μενη σ�γχυση σχετικ� με το πο� βρ�σκεται, εν� παρουσι�ζει επ�σης την τ�ση να χ�νεται ε�κολα. Χ�νει την ικαν�τητα να ξεκιν�ει δραστηρι�τητες με δικ� του πρωτοβουλ�α και χωρ�ς καθοδ�γηση. Αποφε�γει να αντιμετωπ�σει ν�ες, μη οικε�ες καταστ�σεις, �πως να κ�νει �να ταξ�δι. Παρουσι�ζει καθυστερημ�νες αντιδρ�σεις και μειωμ�νη ικαν�τητα εκμ�θησης. Αρχ�ζει να μιλ� με πολ� αργ�τερο ρυθμ� σε σχ�ση με το παρελθ�ν. Δυσκολε�εται να διαχειριστε� τα οικονομικ� του και να τακτοποι�σει τους λογαριασμο�ς του. Παρουσι�ζει «φτωχ�» κριτικ� ικαν�τητα και λαμβ�νει λανθασμ�νες αποφ�σεις. Μπορε� να ε�ναι κυκλοθυμικ� και να �χει ενδε�ξεις κατ�θλιψης, εν�χλησης και νευρικ�τητας. Αυτ� τα συμπτ�ματα ε�ναι συν�θως πιο �ντονα, �ταν το �τομο βρ�σκεται σε �να καινο�ριο μ�ρος � καλε�ται να αντιμετωπ�σει �να ασυν�θιστο � πρωτ�γνωρο γι' αυτ� περιστατικ�.Κατ� το μεσα�ο στ�διο της ν�σου ο π�σχων δυσκολε�εται να αναγνωρ�σει στενο�ς φ�λους, ακ�μη και μ�λη της οικογ�νει�ς του. Ε�ναι αν�συχος και περιπλανι�ται. �χει πρ�βλημα σε απλ�ς δραστηρι�τητες �πως την αν�γνωση, τη γραφ� και την αριθμητικ�. Αντιμετωπ�ζει πρ�βλημα με την οργ�νωση των σκ�ψε�ν του σε λογικ� σειρ�. Δυσκολε�εται να ντυθε�. Νευρι�ζει ε�κολα, εν� μπορε� να γ�νει εχθρικ� και μη διαθ�σιμο για συνεργασ�α. Πιστε�ει παρ�λογα πρ�γματα (παρακρο�σεις), ε�ναι καχ�ποπτο προς τους �λλους και ευερ�θιστο. Χρει�ζεται συνεχ� επ�βλεψη και χ�νει την α�σθηση του χρ�νου.
Στο τελικ� στ�διο της Ν�σου ο ασθεν�ς δεν μπορε� πλ�ον να κ�νει μ�νος του μπ�νιο, να φ�ει, να ντυθε� � να π�ει τουαλ�τα. Ενδ�χεται να καθηλωθε� στο κρεβ�τι � σε αναπηρικ� καροτσ�κι. Χ�νει την ικαν�τητα μ�σησης της τροφ�ς. Χ�νει ε�κολα την ισορροπ�α του και μπορε� να π�φτει συχν�. Παρουσι�ζει ιδια�τερα μεγ�λη σ�γχυση κατ� τις βραδιν�ς �ρες και �χει α�πν�ες. Δεν μπορε� να επικοινων�σει λεκτικ�. �χει ακρ�τεια ο�ρων.Πριν δ�ο χρ�νια γιορτ�σαμε τα 100 χρ�νια απ� την πρ�τη περιγραφ� της Ν�σου Αλτσχ�ιμερ (ΝΑ). Για 90 ολ�κληρα χρ�νια, απ� τ�τε που ο Alois Alzheimer περι�γραψε την ν�σο κλινικ� και νευροπαθολογικ� για πρ�τη φορ�, οι γιατρο� παρακολουθο�σαν τη συνεχ� �κπτωση στις νοητικ�ς λειτουργ�ες, στις καθημεριν�ς δραστηρι�τητες καθ�ς επ�σης και στις διαταραχ�ς συμπεριφορ�ς χωρ�ς να �χουν τη δυνατ�τητα να προσφ�ρουν θεραπευτικ�. Παρ�λο που εγκρ�θηκαν παγκ�σμια 5 φ�ρμακα μ�χρι σ�μερα για την ν�σο, η ν�σος συνεχ�ζει να προσβ�λλει τη μν�μη αλλ� και τη ζω� εκατομμυρ�ων ανθρ�πων στον πλαν�τη μας. Υπ�ρχει παγκ�σμια ανησυχ�α �τι π�σχουν περισσ�τερα απ� 29 εκατομμ�ρια στον κ�σμο σ�μερα και ο αριθμ�ς αυτ�ς θα αν�λθει σε περισσ�τερα απ� 100 εκατομμ�ρια μ�χρι το 2050.
Τρεις μεγ�λες προσπ�θειες με τον �διο στ�χο, την αντιμετ�πιση της φοβερ�ς αυτ�ς ν�σου, εξελ�σσονται ταυτ�χρονα και με τον �διο ρυθμ�. Η πρ�τη αφορ� τις δραστηρι�τητες της Παγκ�σμιας Εταιρε�ας ΝΑ - Alzheimer Disease International- και της Ευρωπα�κ�ς Εταιρε�ας - Alzheimer Europe (31 μ�λη σε 27 χ�ρες)- με στ�χο την ενημ�ρωση της πολιτε�ας και του κ�σμου αλλ� και την στ�ριξη της οικογ�νειας και των περιθαλπ�ντων. Μ�λος και των δ�ο Εταιρει�ν ε�ναι η Ελληνικ� Εταιρε�α Ν�σου Αλτσχ�ιμερ και Συγγεν�ν Διαταραχ�ν απ� το 1995 και 1996 αντ�στοιχα κι αγων�ζεται να πετ�χει τον συγκεκριμ�νο στ�χο σε πανελλ�νιο επ�πεδο με συν�δρια, ημερ�δες, βιβλ�α και περιοδικ�.
T�λος η δημιουργ�α των Εταιρει�ν στις περισσ�τερες χ�ρες του κ�σμου και στην Πατρ�δα μας - σε πολλ�ς π�λεις - �χει ως σκοπ� πρ�τιστα τις ομ�δες στ�ριξης των συγγεν�ν αλλ� και περετα�ρω τις παρεμβ�σεις �πως η λογοθεραπε�α, η γνωστικ� �σκηση, η μουσικοθεραπε�α, η θεραπε�α αναμν�σεων, η θεραπε�α αξιολ�γησης, η φυσικοθεραπε�α, η σωματικ� �σκηση με αποτ�λεσμα την ενασχ�ληση με τις οικογ�νειες και αντιμετ�πιση της εγκατ�λειψης και της κοινωνικ�ς απομ�νωσης.Η δε�τερη μεγ�λη προσπ�θεια ε�ναι η προσπ�θεια για γνωστικ� αποκατ�σταση � πρ�ληψη της �νοιας. Υπ�ρχουν τρεις με�ζονες αιτιολογικ�ς υποθ�σεις για την �νοια. Η υπ�θεση του νοητικο� αποθ�ματος, η αγγειακ� υπ�θεση και τελευτα�α η υπ�θεση του στρες.
Ε�ν η ζω� μας γ�νει νοητικ� δραστ�ρια και κοινωνικ� χωρ�ς �γχος και υπ�ρχει προσεκτικ� προσ�γγιση στις συν�θει�ς μας - κ�πνισμα, φ�ρμακα, σωματικ� �σκηση- και στο ε�δος της διατροφ�ς τ�τε μπορο�με να προφυλαχτο�με απ� την �νοια.
...προσευχ�
Λ�νε �τι ε�μαι �ρρωστος και για αυτ� το λ�γο δεν
μπορ� να θυμηθ�,
θ�λω μον�χα οι �νθρωποι να ε�ναι ευγενικο� μαζ� μου,
θ�λω να αισθ�νομαι ασφαλ�ς,
θ�λω να μου φ�ρονται με σεβασμ�,
θ�λω αργο�ς ρυθμο�ς και χρ�νο για το καθετ�,
θ�λω ανθρ�πους να με προσ�χουν.
να κ�θονται δ�πλα μου.
�να χ�ρι στον �μο μου ωσ�ν να με φροντ�ζουν.
Ελπ�ζω να με βοηθ�σεις να βρω την αγ�πη που θ�λω.
Σε παρακαλ� στε�λε μου κ�ποιον που θα με αγαπ�ει ακριβ�ς �πως ε�μαι.
Γιατ� ξ�ρεις, Θε� μου, θα θυμ�μουν ε�ν μπορο�σα.
Θα �κανα τα πρ�γματα σωστ�, ε�ν μπορο�σα να θυμηθ� μ�νο το π�ς.
Θα �μουν εκε�νο το πρ�σωπο που κ�ποτε �μουν.
Θα �μουν... αλλ� τ�ρα δεν μπορ�.
ακ�μη κι αν ξεχνο�νε, εμε�ς οφε�λουμε π�ντα να τους θυμ�μαστε... για να κ�νουμε τις προσευχ�ς τους... πρ�ξεις ζω�ς .
Πηγ�ς : Επ�σημη Ιστοσελ�δα Ελληνικ�ς Εταιρε�ας Ν�σου Alzheimer και Συναφ�ν Διαταραχ�ν. (www.alzheimer-hellas.gr)
