��������� ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½ï¿½
����������
Portfolio
�����������
����������� ��� �������� ��������� ��� �.�.�.�. ������������, ����� ��� ��������� ��������� �������� ��������� (����) ��� ��� European Society of Clinical Nutrition and Metabolism (ESPEN).

��� �� 2004 �������� ������������ ������� ��� ������ ��� ����� ��� ��������� ���� ������� ������������� ���������� ��� ����������� ������� ��� �.�. ��������������, ��� ������������ �������� ��� �.�. ��������������.

������������ �������������� ������������� ��� ���������� �������� ��� ���������� ������������� ������ �� �������� ��� ���������� ������� ��������� ���� ������ ������� �� �������� ��� ������ �������� �� ������ ��� ������� ��� �������� ��� ��� ����� �� �������� ��������.

��������� �������� ������������� ��� ���������� ������ �������������� ��������� ��� ���� �������, �� ����������� ��� �������� �������, ���� ���������� �������� ������, ��� �.�.�.�.�.�. ������������. ��� ��������� ����������� �������� �� ������������ �� http://dermitzaki.gr
�� portfolio �� ����� ������� ���������...
�� ����������� ������������ �� ����� ������� ����������...
������ ��������
��� ������� ����������� ���� ��� ������� ��� ��������!

 

Απ� μικρ�, ως γνωστ� σοκολατο�, τα απογε�ματα που π�θαινα τις υπογλυκαιμ�ες μου, φ�ναζα απ� το παιδικ� δωμ�τιο: «Μαμ�ααα… ï¿½χουμε κ�τι σοκολατ�νιο;». Οι περισσ�τεροι γονε�ς �χουν ανεβ�σει τον π�χη στο θ�μα της διατροφ�ς των παιδι�ν τους. Και καλ� κ�νουν! Η διατροφ� τους πρ�πει να ε�ναι εξισορροπημ�νη, πλο�σια σε θρεπτικ� συστατικ� και φτωχ� σε ζ�χαρη. Ε…καμι� φορ� �χουμε �μως και το δικα�ωμα να κλ�βουμε λ�γο… Η σοκολ�τα, οι ξηρο� καρπο� και τα αποξηραμ�να φρο�τα πρ�πει να αποτελο�ν αναπ�σπαστο κομμ�τι της διατροφ�ς εν�ς παιδιο�, εφ�σον του παρ�χουν βιταμ�νες, ιχνοστοιχε�α και «καλ�» λιπαρ�. Π�ντα β�βαια με μ�τρο! Εξοπλιστε�τε με τα υλικ� της συνταγ�ς και φτι�ξτε γρ�γορα και ε�κολα μαζ� με τα παιδι� σας, σοκολατ�κια. Εξοπλιστε�τε επ�σης με υγρ� μαντιλ�κια για να καθαρ�σετε τυχ�ν λερωμ�να σοκολατο-δαχτυλ�κια!  

 

ΥΛΙΚΑ: 3 κο�πες ξηρο� καρπο� (αμ�γδαλα, φουντο�κια, πεκ�ν)  / ½ κο�πα ηλι�σποροι / 1 κο�πα σταφ�δες / ½ κο�πα αποξηραμ�να κρ�να � κερ�σια / 1 κο�πα νιφ�δες κουβερτο�ρας (250γρ.)  

 

ΕΚΤΕΛΕΣΗ: 1) Ανακατ�ψτε τους ξηρο�ς καρπο�ς με τον ηλι�σπορο, τις σταφ�δες και τα αποξηραμ�να φρο�τα. 2) Απλ�στε το με�γμα π�νω σε μια λαδ�κολλα � σε μια δι�φανη μεμβρ�νη. 3) Λι�στε την κουβερτο�ρα σε μπεν μαρ�. 4) Απλ�στε την σε λωρ�δες και πασπαλ�στε με μια σπ�τουλα για να καλ�ψετε το με�γμα με τους ξηρο�ς καρπο�ς. 5) Αφ�στε τη σοκολ�τα να κρυ�σει και κ�ψτε το με�γμα σε κομμ�τια (-12 τμχ.) και τυλ�ξτε τα με αλουμιν�χαρτο. �τοιμα τα σπιτικ� σοκολατ�κια! 

 

ΥΣΤΕΡΟΓΡΑΦΟ: Λ�γα λ�για για την θρεπτικ� αξ�α των υλικ�ν της συνταγ�ς:

 

Κουβερτο�ρα: Περι�χει �λα τα μακροθρεπτικ� συστατικ�, δηλαδ� υδατ�νθρακες, πρωτε�νες και λ�πη, μ�ταλλα και ιχνοστοιχε�α, �πως ασβ�στιο, φ�σφορο, μαγν�σιο, σ�δηρο αλλ� και �να πλ�θος απ� βιταμ�νες �λων των κατηγορι�ν.

 

Ηλι�σπορος: Ο Ηλι�σπορος ε�ναι μια τροφ� πλο�σια σε φυτοστερ�λες και επομ�νως ευεργετικ� για την καρδι�. Ε�ναι πλο�σιος σε φυλλικ� οξ�, σε σ�δηρο και μαγγ�νιο.  

 

Αμ�γδαλα: Ε�ναι πλο�σια σε πολυακ�ρεστα λιπαρ�, βιταμ�νη Ε, φυτικ�ς �νες και φυτοστερ�λες. Ε�ναι πολ� καλ� πηγ� ασβεστ�ου.

 

Φουντο�κια: Ε�ναι πολ� πλο�σια σε λιπαρ� και κυρ�ως σε «καλ�» μονοακ�ρεστα. Μας δ�νουν πρωτε�νες και υδατ�νθρακες, βιταμ�νες του συμπλ�γματος Β, καθ�ς και ιχνοστοιχε�α, �πως κ�λιο, μαγν�σιο και φ�σφορο.

 

Πεκ�ν: Ε�ναι πλο�σια σε μονοακ�ρεστα λιπαρ� οξ�α και αποτελο�ν θαυμ�σια πηγ� αντιοξειδωτικ�ν. Περι�χουν βιταμ�νη Ε και βιταμ�νες του συμπλ�γματος Β. Ε�ναι επ�σης πλο�σια σε μαγν�σιο, σ�δηρο και ψευδ�ργυρο.  

 

Σταφ�δες: Ε�ναι πλο�σιες σε βιταμ�νη C, φυλλικ� οξ�, σ�δηρο και φυτικ�ς �νες.

 

Κρ�να: Το κρ�νο διαθ�τει εξαιρετικ� ισχυρ�ς αντιοξειδωτικ�ς ιδι�τητες, καθ�ς περι�χει βιταμ�νες C και Ε, καροτινοειδ� και φαινολικ�ς εν�σεις.

 

Καλ�ς και υγιειν�ς... σοκολατοβουτι�ς!

Ygeia / Ef zin
������ 9

������� �� �������!... ��� ���� �� �����;

 

Υγιειν�ς προτ�σεις για το κολατσι� που μπορε� να πα�ρνει το παιδ� σας στο Σχολε�ο.

 

 

Κατ�φτασε τελικ� κι ο Σεπτ�μβριος… ο μ�νας που ανο�γουν τα Σχολε�α! Μ�σα στις ολοκα�νουριες φανταχτερ�ς σχολικ�ς τσ�ντες, θα μπουν χρωματιστ� τετρ�δια, μολ�βια και κασετ�νες με φανταστικο�ς και τρομερο�ς υπερ-�ρωες και παν�μορφες πριγκ�πισσες και νερ�ιδες… κ�τι �μως ξεχ�σαμε! Το κολατσι� για το Σχολε�ο!

 

Οι καλ�ς σχολικ�ς αποδ�σεις, �μως, δεν ε�ναι μ�νο θ�μα νοημοσ�νης. Ε�ναι σημαντικ�, ο εγκ�φαλος να τρ�φεται επαρκ�ς με �λα τα απαρα�τητα θρεπτικ� συστατικ�. �τσι, το κολατσι� του μαθητ� πρ�πει να ε�ναι φτωχ� σε λιπαρ� και ζ�χαρη και πλο�σιο σε βιταμ�νες, ασβ�στιο και μαγν�σιο.

 

Κ�ποιες υγιειν�ς προτ�σεις για τους μικρο�ς μας  «σπ�ρους»:

 

Κατ' αρχ�ν, το κλασικ� τοστκατ� προτ�μηση με μα�ρο ψωμ�κι, κασ�ρι και λαχανικ� �πως αγγο�ρι, μαρο�λι και πιπερι�ς. Η ντομ�τα δεν ενδε�κνυται γιατ� βγ�ζει ζουμ�κια και δεν αρ�σει συν�θως στα παιδι�.

 

Για πιο παραδοσιακ� σπ�τια, η σπιτικ� π�τατυρ�-, σπανακ�- � κολοκυθ�- πιτα � ακ�μα και ταχιν�πιτα! Φτιαγμ�νη π�ντα με αγν� υλικ� απ� τα χερ�κια της μαμ�ς � της γιαγι�ς! Εν�οτε, βασισμ�νη και σε συνταγ� της γιαγι�ς!

 

Για τους λ�γο πιο εξωτικο�ς... Τορτ�για � Αρ�βικη π�ταμπορε�τε να προσθ�σετε κασ�ρι, γαλοπο�λα και �τι λαχανικ� θ�λει το παιδ�, το τυλ�γετε στην π�τα και �τοιμο!

 

Για τους λ�τρεις του χριτς - χρατς... Κρ�κερ, Κουλο�ρι � Κριτσ�νιαΜια ε�κολη και γρ�γορη λ�ση. Το σουσ�μι στο κουλο�ρι και τα κριτσ�νια αποτελε� μια πολ� καλ� πηγ� ασβεστ�ου.

 

Για... ιταλικ�ς απολα�σεις... Σπιτικ� π�τσαΓια ακ�μα περισσ�τερες φυτικ�ς �νες, μπορε� να παρασκευαστε� απ� αλε�ρι ολικ�ς αλ�σεως. Δοκιμ�στε να β�λετε Mozzarella αντ� για κασ�ρι!

 

Για να θυμηθε�τε τα παλι�... Παστ�λιΓια τους γλυκαντζ�δες. Δεν λι�νει �πως η σοκολ�τα και ε�ναι πλο�σια πηγ� ασβεστ�ου.

 

Για τους μικρο�ς επ�δοξους Σεφ... Σπιτικ� κ�ικ � μπισκ�ταΕ�ναι προτιμ�τερο να αφιερ�σετε λ�γο χρ�νο την Κυριακ� για να φτι�ξετε μαζ� με το παιδ� σας �να κ�ικ � μπισκοτ�κια, παρ� να π�ρετε �τοιμα. �τσι θα το χαρε� και το παιδ� σας και εσε�ς θα ε�στε σ�γουροι για την ποι�τητα των υλικ�ν που περι�χει το κολατσι� του.

 

Και τ�λος, μια πρ�ταση που λατρε�ουν �λα τα παιδι�... Με�γμα απ� δημητριακ�, ξηρο�ς καρπο�ς, κομμ�τια σοκολ�τας και αποξηραμ�να φρο�ταΣε �να σακουλ�κι θα αναμε�ξετε νιφ�δες δημητριακ�ν με κομματ�κια απ� αποξηραμ�να φρο�τα που αρ�σουν στο παιδ� σας (π.χ. σταφ�δες, κρ�να, μπαν�να, φρ�ουλα). Θα προσθ�σετε κομμ�τια σοκολ�τας � κουβερτο�ρας που �χετε κ�ψει με το μαχα�ρι. Τ�λος, προσθ�τετε αν�λατους ξηρο�ς καρπο�ς. �τοιμο το κολατσι�!

 

Και μην ξεχν�τε πως το κ�θε κολατσι� μπορε� να συνοδευτε� με �να φρο�το � με χυμ�. Να επιδι�κετε να ετοιμ�ζετε μαζ� με το παιδ� σας, τα σνακ για το σχολε�ο.  Η προετοιμασ�α του κολατσιο� αποτελε� καλ� μ�θημα διατροφ�ς για τα παιδι�. Η διαδικασ�α αυτ� σας φ�ρνει πρ�τα απ’ �λα πιο κοντ� με το παιδ� σας και του δ�νει την α�σθηση της προσωπικ�ς επιλογ�ς και ευθ�νης για τη διατροφ� του. Ας μην ξεχν�με π�ντα, πως �να παιδ� θα απολα�σει ακ�μα περισσ�τερο το κολατσι� του �ταν το �χει φτι�ξει μ�νο του με τα υλικ� της αρ�σκει�ς του, εν� παρ�λληλα εκτιμ� και τον δικ� του κ�πο π�ρα απ� τον δικ� σας. Καλ� σχολικ� κι... απολαυστικ� χρονι�! 

Ygeia / Ef zin
������ 9

� �������� ����������� ������� ��� ���� ���

Τα τελευτα�α χρ�νια �χει γ�νει μεγ�λη προσπ�θεια για να συσχετιστε� η διατροφ� με τη διατ�ρηση της υγε�ας. Ειδικ�τερα �ρευνες �χουν αποδε�ξει πως ο τρ�πος με τον οπο�ο διατρεφ�μαστε πα�ζει σημαντικ� ρ�λο στην πρ�ληψη κατ� της παχυσαρκ�ας. Ε�ναι τεκμηριωμ�νο πλ�ον �τι η παχυσαρκ�α αποτελε� ασθ�νεια. Ευθ�νεται για μια σειρ� σοβαρ�ν επιπλοκ�ν και γι’ αυτ� το λ�γο πρ�πει να αντιμετωπ�ζεται �γκαιρα, πριν αυτ�ς παρουσιαστο�ν.

 

Η παχυσαρκ�α πα�ρνει την μορφ� πανδημ�ας, λ�γω της δραματικ�ς α�ξησης του αριθμο� των παχ�σαρκων ατ�μων παγκοσμ�ως. Σ�μφωνα με τον Παγκ�σμιο Οργανισμ� Υγε�ας (WHO) περ�που 1 δισεκατομμ�ριο �νθρωποι ε�ναι υπ�ρβαροι , εν� τουλ�χιστον 300 εκατομμ�ρια παχ�σαρκοι. Εκτιμ�ται �τι το 2015 οι υπ�ρβαροι παγκοσμ�ως θα ε�ναι 2,3 δις και π�νω απ� 700 εκ. �νθρωποι παχ�σαρκοι.

 

Η παχυσαρκ�α αποτελε� για την Ελλ�δα με�ζον πρ�βλημα δημ�σιας υγε�ας. Το 35% του γενικο� πληθυσμο� στη χ�ρα μας ε�ναι υπ�ρβαρο, εν� το 22% παχ�σαρκοι. Τα Ελλην�πουλα ε�ναι τα πιο παχ�σαρκα παιδι� σε �λη την Ευρ�πη, �λλη μια στεν�χωρη πρωτι� της χ�ρας μας. Γ�νεται λοιπ�ν ε�κολα κατανοητ� �τι το πρ�βλημα της παχυσαρκ�ας ξεκιν�ει απ� την παιδικ� ηλικ�α. Τα παχ�σαρκα παιδι� διατρ�χουν μεγ�λο κ�νδυνο να εμφαν�σουν προβλ�ματα υγε�ας τ�σο κατ� την παιδικ� ηλικ�α, �σο και αργ�τερα, εφ�σον συν�θως εξελ�σσονται σε παχ�σαρκους εν�λικες.

 

Τα νοσ�ματα που προκαλο�νται απ� την παχυσαρκ�α ε�ναι χρ�νια και σοβαρ�. Η α�ξηση της χοληστερ�νης, των τριγλυκεριδ�ων και του ουρικο� οξ�ως ε�ναι τα πιο γνωστ� στους περισσ�τερους και εκλαμβ�νονται συν�θως ως μη επικ�νδυνα. Μπορο�ν �μως να αποτελ�σουν τον πρ�δρομο κ�ποιων παθ�σεων. Η αρτηριακ� υπ�ρταση, η στεφανια�α ν�σος, τα εγκεφαλικ� επεισ�δια, ο σακχαρ�δης διαβ�της τ�που 2, που πλ�ον εμφαν�ζονται και στα παχ�σαρκα παιδι�, η χολολιθ�αση, η αναπνευστικ� ανεπ�ρκεια, η �πνοια �πνου, η �νοια και πολλο� τ�ποι καρκ�νου (π.χ. στο παχ� �ντερο) περιλαμβ�νονται στα νοσ�ματα που προκαλο�νται απ� την παχυσαρκ�α, που �χι μ�νο διαταρ�σσουν την υγε�α, αλλ� και την ποι�τητα ζω�ς των παχ�σαρκων ατ�μων και των οικογενει�ν τους.

 

Το αυξημ�νο β�ρος συν�θως οφε�λεται σε αυξημ�νη πρ�σληψη θερμ�δων, σε ακαν�νιστα γε�ματα κατ� τη δι�ρκεια της ημ�ρας αλλ� και γενικ�τερα σε διατροφ� που δεν ε�ναι εξισορροπημ�νη σε θρεπτικ� συστατικ�. Οι  ψυχολογικ�ς παθ�σεις, η εμμην�παυση, το στρες, η διακοπ� καπν�σματος και γενικ�τερα ο �ντονος ρυθμ�ς ζω�ς που χαρακτηρ�ζει την εποχ� μας μπορο�ν να οδηγ�σουν σε μεταβολ�ς του τρ�που διατροφ�ς και να συμβ�λλουν σημαντικ� στην αν�πτυξη της παχυσαρκ�ας.  Τ�λος οι εξαντλητικ�ς και οι «χημικ�ς» δ�αιτες, ενδροκρινολογικ� νοσ�ματα και η λ�ψη κ�ποιων φαρμ�κων μπορο�ν επ�σης να αποτελ�σουν α�τια α�ξησης β�ρους.

 

Η σωστ� διατροφ� ε�ναι δυνατ�ν να αποτελ�σει μ�σο για τη διατ�ρηση καλ�ς υγε�ας και φυσιολογικο� σωματικο� β�ρους -συνεπ�ς και για την πρ�ληψη των προαναφερθ�ντων παθ�σεων- μ�σω εν�ς εξισορροπημ�νου διαιτολογ�ου. Πιο συγκεκριμ�να, η Κλινικ� Διατροφ� μπορε� να αποτελ�σει συμβουλευτικ� και θεραπευτικ� μ�σο. Σκοπ�ς της ε�ναι η εκτ�μηση της θρεπτικ�ς κατ�στασης του ασθεν� (π.χ. με λιπομ�τρηση � �λλες πιο ειδικ�ς μετρ�σεις), η σ�νταξη εξατομικευμ�νου πλ�νου διατροφ�ς και η εκπα�δευσ� του με σκοπ� να βελτιωθε� η υγε�α του, να μειωθο�ν οι επιπλοκ�ς της ν�σου και σε κ�ποιες περιπτ�σεις να θεραπευτε� η ν�σος. Επομ�νως , η κλινικ� Διατροφ� μπορε� να πα�ξει εξισορροπητικ� ρ�λο στο πρ�βλημα της παχυσαρκ�ας, που ε�ναι απ�ρροια του δυτικο� τρ�που ζω�ς. 

Ygeia / Ef zin
������ 7

���� ��������� ����� � �������� ���� ����������;

Η ισορροπημ�νη διατροφ� πριν και κατ� τη δι�ρκεια της εγκυμοσ�νης αποτελε� για το μωρ� σας �να καλ� ξεκ�νημα στη ζω�. Οι θερμιδικ�ς σας αν�γκες αυξ�νονται 300 θερμ�δες ημερησ�ως κατ� μ�σο �ρο στην εγκυμοσ�νη. Δεν υπ�ρχει λ�γος να τρ�τε για δυο.

 

�,τι τρ�τε και π�νετε αποτελε� την κ�ρια πηγ� της διατροφ�ς του μωρο� σας, επηρε�ζει δηλαδ� την υγε�α του εμβρ�ου. Η διατροφ� σας πρ�πει να ε�ναι πλο�σια σε βιταμ�νες, μ�ταλλα και ιχνοστοιχε�α. Πρ�πει να περιλαμβ�νει τρ�φιμα απ� �λες τις ομ�δες  τροφ�μων (Φρο�τα, Λαχανικ�, Γαλακτοκομικ�, Κρ�ας, Δημητριακ� και Λ�πη) . Πρ�πει να ε�ναι  ï¿½φθονη σε νερ� και πτωχ� σε ζ�χαρη και «κακ�» λιπαρ�. Με �λλα λ�για  πρ�πει να ακολουθε� τους καν�νες της Μεσογειακ�ς Διατροφ�ς. Το να καταναλ�νετε υπερβολικ� ποσ�τητα τροφ�ς δεν οδηγε� σε καλ�τερη αν�πτυξη το �μβρυο, με �λλα λ�για το μωρ� σας δεν θα μεγαλ�σει ο�τε καλ�τερα ο�τε περισσ�τερο.

 

Πολλ�ς γυνα�κες ξεκινο�ν την εγκυμοσ�νη υπ�ρβαρες � παχ�σαρκες, εν� �λλες αποκτο�ν περισσ�τερο β�ρος απ� αυτ� που απαιτε�ται.  Σ�μφωνα με μελ�τες ο κ�νδυνος για επιπλοκ�ς στην εγκυμοσ�νη και κατ� τον τοκετ� ε�ναι μικρ�τερος �ταν η μ�λλουσα μητ�ρα αποκτ�σει β�ρος μ�σα στα επιτρεπτ� �ρια. Η παχυσαρκ�α στην εγκυμοσ�νη ε�ναι επικ�νδυνη τ�σο για την μητ�ρα �σο και για το �μβρυο. Ο κ�νδυνος εμφ�νισης σακχαρ�δη διαβ�τη και υπ�ρτασης ε�ναι αυξημ�νος στις υπ�ρβαρες εγκ�ους με συν�πεια να μετατραπε� μια απλ� κ�ηση σε κ�ηση υψηλο� κινδ�νου με �,τι αυτ� συνεπ�γεται (πρ�ωρο τοκετ�, δυστροφ�α του εμβρ�ου, παθολογικ� μεγ�λο μωρ�, δυστοκ�α, αυξημ�νη πιθαν�τητα καισαρικ�ς τομ�ς). �ταν μια εγκυμονο�σα ε�ναι παχ�σαρκη αυξ�νει τις πιθαν�τητες παχυσαρκ�ας στο παιδ� της τ�σο κατ� την παιδικ� �σο και κατ� την εν�λικο ζω� του.

 

Οι 40 εβδομ�δες της εγκυμοσ�νης αποτελο�ν μια μαγικ� περ�οδο της ζω�ς σας. Το κλειδ� για αυτ� την περ�οδο, τ�σο για εσ�ς �σο και για το �μβρυο, αποτελε� η υιοθ�τηση εν�ς υγιεινο� τρ�που ζω�ς.

Τα β�ματα που θα σας εξασφαλ�σουν μια υγι� εγκυμοσ�νη ε�ναι απλ� :

 

1. Ακολουθε�τε �να ισορροπημ�νο διαιτολ�γιο και �τσι αποκτ�τε το απαρα�τητο για την εγκυμοσ�νη σας β�ρος.

 

2. Ασκε�στε,

 

3. Λαμβ�νετε τα συμπληρ�ματα σ�μφωνα με τις οδηγ�ες του/της γυναικολ�γου σας

 

4. Αποφε�γετε το κ�πνισμα, την καταν�λωση αλκο�λ και �λλων επιβλαβ�ν ουσι�ν.

 

Στην περ�οδο της εγκυμοσ�νης συν�θως υπ�ρχει μια απενοχοπο�ηση της εικ�νας του υπ�ρβαρου σ�ματος. Προσοχ�! δεν μας ενδιαφ�ρει ο�τε η σιλου�τα σας ο�τε π�σο γρ�γορα θα την ανακτ�σετε μετ� τον τοκετ�. Το μ�νο που ενδιαφ�ρει ε�ναι η ασφαλ�ς �κβαση της κ�ησης και αυτ� σημα�νει ΥΓΙΗΣ ΜΑΜΑ ΚΑΙ ΥΓΙΕΣ ΜΩΡΟ.

Ygeia / Ef zin
������ 6

���������� ��������

 

Στις αρχ�ς της δεκαετ�ας του ’50 η ερευνητικ� ομ�δα του Ancel Keys ξεκ�νησε μια μεγ�λη �ρευνα, γνωστ� ως η μελ�τη των 7 χωρ�ν. Μελ�τησαν τις διατροφικ�ς συν�θειες ανθρ�πων απ� τις εξ�ς χ�ρες: Γιουγκοσλαβ�α, Ελλ�δα, ΗΠΑ, Ιαπων�α, Ιταλ�α, Ολλανδ�α και Φινλανδ�α. Τα ευρ�ματα της συγκεκριμ�νης μελ�της, που δι�ρκησε 30 χρ�νια, �δειξαν �τι ο πληθυσμ�ς της Ελλ�δας και δη των Κρητικ�ν εμφ�νιζε το μικρ�τερο ποσοστ� θνησιμ�τητας απ� καρδιαγγειακ� νοσ�ματα και καρκ�νο, καθ�ς και τον μεγαλ�τερο μ�σο �ρο ζω�ς. Αυτ� η �ρευνα �γινε αφορμ� για να γ�νουν εκτεν�στερες μελ�τες, οι οπο�ες �δειξαν �τι το αποτ�λεσμα αυτ� �χει τις ρ�ζες του στην παραδοσιακ� Μεσογειακ� Διατροφ�.

 

�κτοτε, �χει διαπιστωθε� το γεγον�ς �τι μια τ�τοιου ε�δους διατροφ� μπορε� να προσφ�ρει πρ�ληψη αλλ� και θεραπε�α απ� �να πλ�θος ασθενει�ν. Ε�ναι μ�λιστα τ�σο ατρ�νταχτη η σχ�ση της διατροφ�ς με την πρ�ληψη ασθενει�ν, �στε η Μεσογειακ� Διατροφ� συστ�νεται απ� παγκ�σμιους οργανισμο�ς για την πρ�ληψη καρδιοπαθει�ν και κ�ποιων ειδ�ν καρκ�νου, για τον �λεγχο του σακχ�ρου και πολλ�ν �λλων παθ�σεων. Θεωρε�ται δε η πιο ισορροπημ�νη και πλ�ρης διατροφ� για την απ�λεια β�ρους αλλ� και για τη διατ�ρηση του απολεσθ�ντος β�ρους.

 

Τι ε�ναι �μως πραγματικ� η Μεσογειακ� Διατροφ�;

 

Απ� μια ομ�δα επιστημ�νων στο πανεπιστ�μιο Harvard �γινε μια προσπ�θεια να διαμορφωθο�ν διατροφικ�ς οδηγ�ες με β�ση τις αρχ�ς της παραδοσιακ�ς Μεσογειακ�ς Διατροφ�ς. Οι διατροφικ�ς αυτ�ς οδηγ�ες διαμορφ�θηκαν με τη μορφ� μιας πυραμ�δας. Πρ�κειται για την πυραμ�δα της Μεσογειακ� Διατροφ�ς. Η πυραμ�δα της Μεσογειακ�ς Διατροφ�ς χωρ�ζεται σε τρ�α επ�πεδα β�σει της συχν�τητας καταν�λωσης των τροφ�μων που απεικον�ζει ( σε μηνια�α, εβδομαδια�α και καθημεριν� β�ση). �χει στη β�ση της τα τρ�φιμα που πρ�πει να καταναλ�νονται καθημεριν�, εν� στην κορυφ� της τις τροφ�ς που πρ�πει να καταναλ�νονται αραι� και σε μικρ�τερες ποσ�τητες.

 

�τσι προτε�νει την καθημεριν� καταν�λωση τροφ�μων που ε�ναι πλο�σια σε υδατ�νθρακες και φυτικ�ς �νες �πως ε�ναι το καλαμπ�κι, το ψωμ�, τα ζυμαρικ�, το ρ�ζι, η πατ�τα, τα δημητριακ� και τα φρο�τα. Τα λαχανικ� αποτελο�ν αναπ�σπαστο κομμ�τι του καθημερινο� διαιτολογ�ου και ε�ναι πλο�σια πηγ� φυτικ�ν ιν�ν και βιταμιν�ν.

 

Περιλαμβ�νει την καθημεριν� καταν�λωση γαλακτοκομικ�ν προ��ντων �πως ε�ναι το γιαο�ρτι και το τυρ�. Η κυρι�τερη πηγ� λ�πους στη Μεσογειακ� Διατροφ� ε�ναι το ελαι�λαδο. Ε�ναι γνωστ� για την υψηλ� περιεκτικ�τητ� του σε «καλ�» - ακ�ρεστα λιπαρ�, σε λιποδιαλυτ�ς βιταμ�νες (βιταμ�νη E) και σε αντιοξειδωτικ� συστατικ�.

Η καταν�λωση ψαριο� συστ�νεται 2 φορ�ς την εβδομ�δα εφ�σον ε�ναι πλο�σια πηγ� σε ω-3 λιπαρ� οξ�α. Το κοτ�πουλο και η γαλοπο�λα καταναλ�νονται 1 φορ� την εβδομ�δα σε αντ�θεση με το κ�κκινο κρ�ας που βρ�σκεται στην κορυφ� της πυραμ�δας και συστ�νεται η καταν�λωσ� του αν� 10 ημ�ρες. Τ�λος, η μ�τρια καταν�λωση κρασιο� (1-2 ποτ�ρι την ημ�ρα) αποτελε� πλο�σια πηγ� πολυφαινολ�ν και ε�ναι ευεργετικ� για το καρδιαγγειακ� σ�στημα 

Ygeia / Ef zin
������ 5

8+3 ������� ���� ��� ��� �������
 
Επιτ�λους �ρθε το καλοκαιρ�κι και οι περισσ�τεροι απ� εσ�ς περν�τε τα σαββατοκ�ριακα σε κ�ποια παραλ�α. Μην αφ�νετε �δειο το στομ�χι σας �λη την ημ�ρα γιατ� το μ�νο που θα καταφ�ρετε ε�ναι δυσκολ�ψετε τον μεταβολισμ� σας, να αφυδατωθε�τε και να αυξ�σετε τις κατακρατ�σεις. Δ�ο ε�ναι τα δειν�. � αρχ�ζετε τα τσιμπολογ�ματα με ντ�νατς (ζ�χαρη και θερμ�δες), γραν�τες (ζ�χαρη και πολλεεεες θερμ�δες), μπ�ρες και πατατ�κια (και π�λι πολλ�ς θερμ�δες) � ακ�μα χειρ�τερα κοκτ�ιλ (ξεπερνο�ν τις 300 θερμ�δες) � καταλ�γετε το βραδ�κι σε μια ταβ�ρνα και τρ�τε �τι σουβλ�κι, πανσ�τα, ψωμ�, πατ�τες βρε�τε μπροστ� σας! Το αποτ�λεσμα: Βαρ� στομ�χι, φουσκ�ματα και α�ξηση β�ρους. Με λ�γη οργ�νωση μπορε�τε �λα αυτ� να τα αποφ�γετε. Αλλ� ακ�μα και για αυτο�ς που δεν θα προλ�βουν να ετοιμ�σουν κ�ποιο σνακ θα σας προτε�νω λ�σεις on the go...
 
Για τους οργανωτικο�ς τ�πους:
 
Τι �λλο εκτ�ς απ� φρο�τα β�βαια. Πλο�σια σε βιταμ�νες, φυτικ�ς �νες και νερ�! Θα σας δ�σουν εν�ργεια και δροσι�. Τα πιο βολικ� φρο�τα ε�ναι: 
 
α. Τα σταφ�λια. Β�λτε τα απ� την προηγο�μενη στην κατ�ψυξη. Θα μετατραπο�ν σε απ�στευτα ν�στιμ�ς και παγωμ�νες καραμ�λες. 
 
β. Η μπαν�να. Πλο�σια σε κ�λιο, βοηθ�ει να διατηρηθε�τε ενυδατωμ�νοι και καθαρ�ζεται ε�κολα. 
 
Ξηρο� Καρπο�:
 
Αν ψ�χνετε για βι�σιμο κα�σιμο για την παραλ�α επιλ�ξτε ξηρο�ς καρπο�ς. Πλο�σια πηγ� σε ακ�ρεστα λιπαρ�, πρωτε�νες και η αλατισμ�νη εκδοχ� παρ�χει ν�τριο που �σως �χετε χ�σει απ� τον ιδρ�τα και την �σκηση (αναφερ�μενη σ’ αυτο�ς που κ�νουν θαλ�σσια σπορ). Για καλ�τερα αποτελ�σματα συνοδε�στε τους καρπο�ς με �να μεγ�λο μπουκ�λι με δροσερ� νερ� για να μην με�νετε και διψασμ�νοι. Επ�σης μπορε�τε να προσθ�σετε αποξηραμ�να φρο�τα στο μιξ �πως αποξηραμ�να κρ�να, σταφ�δες, βατ�μουρα
 
Κρακερ�κια: Που το κακ� αν �χετε στην τσ�ντα σας κρακερ�κια και κατ� προτ�μηση ολικ�ς αλ�σεως. Πηγ� υδατανθρ�κων (εν�ργειας δηλαδ�) και χωνε�ονται ε�κολα. 
 
Στικ�κια λαχανικ�ν. Η καλ�τερη λ�ση. Μπορε� να ακο�γονται βαρετ� αλλ� μετ� την αφυδ�τωση της ηλιοθεραπε�ας το αγγουρ�κι � και τα στικ καρ�του φα�νονται δροσιστικ� και τραγαν�. Απλ� κ�βετε μικρ� στικ απ� αγγο�ρι, καρ�το, ραπαν�κι ακ�μα και σ�λινο και τα πακετ�ρετε σε μια πολ�σακο�λα μαζ� με παγ�κια. Τα παγ�κια θα τα διατηρ�σουν δροσερ� μ�χρι την �ρα που θα τα μασουλ�σετε. Και τα μικρ� ντοματ�νια ε�ναι μια δροσιστικ� λ�ση. 
 
Το κλασικ� και αγαπημ�νο σ�ντουιτς. Φροντ�στε οι φ�τες ψωμιο� να ε�ναι αρκετ� χοντρ�ς για να μην διαλυθε� �/και μουλι�σει.
 
Για τα πιο εξωτικ� γο�στα. 
Παγωμ�νο νερ� καρ�δας
Θα το βρε�τε σε καταστ�ματα με πιο ψαγμ�νες γκουρμ� γε�σεις. Β�ζετε το κουτ� με το νερ� καρ�δας στην κατ�ψυξη και την επομ�νη �χετε �να παγωμ�νο ρ�φημα. Το νερ� καρ�δας ε�ναι πλο�σιο σε ηλεκτρολ�τες και περι�χει περισσ�τερο κ�λιο.
 
Bretzel � στικ (γνωστ�ς και ως αλμυρ�ς Μπατον�τες)Ε�κολο σνακ στη μεταφορ�. Το βρ�σκετε σε �λα τα σο�περ στο ρ�φι με τα μπισκ�τα � τα κρ�κερ. Πλο�σια σε ν�τριο (αλατ�κι) οπ�τε το συνοδε�ουμε με νερ�κι. 
 
Μπ�ρες Δημητριακ�ν
Χειροπο�ητες ακ�μα καλ�τερα. Πλο�σιες σε πρωτε�νες και φυτικ�ς �νες. Αποφ�γετε αυτ�ς με επικ�λυψη σοκολ�τας γιατ� ο �λιος καλ� δεν θα τiς κ�νει...
 
Για �σους ε�ναι της τελευτα�ας στιγμ�ς...
1. Στον φο�ρνο της γειτονι�ς  –δ�πλα απ� το καφ� που θα π�ρετε τον φρ�ντο για τον δρ�μο- θα βρε�τε κριτσ�νια, κουλο�ρι, σταφιδ�ψωμο και ελαι�ψωμο. 
 
2. Επ�σης ε�κολα πλ�ον θα βρε�τε σ�ντουιτς μπουρ�το � αραβικ� π�τα με κασ�ρι, γαλοπο�λα και λαχανικ�. Αν τα β�λετε σε μια σακο�λα με μπουκ�λια νερο� με π�γο θα διατηρηθο�ν μια χαρ�. 
 
3. Απ� το μπαρ της παραλ�ας μπορε�τε πλ�ον να βρε�τε πολλ�ς υγιειν�ς εναλλακτικ�ς. Φρουτοσαλ�τες με � χωρ�ς γιαο�ρτι, τοστ � ακ�μα και club sandwich αλλ� χωρ�ς 
 
Καλ� καλοκα�ρι και καλ�ς βουτι�ς!
 
 
 
Ygeia / Ef zin
������ 16

��������� ��� ���...������� ����.

 

10 πρακτικ�ς συμβουλ�ς για να αγαπ�σετε το νερ�

 

Ο ανθρ�πινος οργανισμ�ς δεν επιβι�νει χωρ�ς νερ� π�νω απ� 5 ημ�ρες. Ωστ�σο χωρ�ς τροφ� μπορο�με για εβδομ�δες. Πολλο� - ιδια�τερα �σοι καταναλ�νουν πολλ� αναψυκτικ� - θεωρο�ν το νερ� �νοστο και �χι απαρα�τητο. Το νερ� �μως ε�ναι απαρα�τητο για την ανθρ�πινη ζω�. Το 50% του ανθρ�πινου σ�ματος αποτελε�ται απ� νερ�. Οι αν�γκες του κ�θε ατ�μου σε υγρ�, εξαρτ�νται απ� το φ�λο, την ηλικ�α, το επ�πεδο της φυσικ�ς δραστηρι�τητας, το κλ�μα και την κατ�σταση της υγε�ας. Οι συστ�σεις για υγι� �τομα που κ�νουν καθιστικ� ζω� ε�ναι 6-8 ποτ�ρια νερ� ημερησ�ως. Καλ� ε�ναι η πρ�σληψη νερο� να γ�νεται σε τακτ� χρονικ� διαστ�ματα �τσι �στε ο οργανισμ�ς να μπορε� να αξιοποιε� στο μ�γιστο τα προσλαμβαν�μενα υγρ�.

 

Να θυμ�σουμε �τι η επαρκ�ς πρ�σληψη νερο� μει�νει τον κ�νδυνο χολολιθ�ασης, νεφρολιθ�ασης, ουρολο�μωξης, ορισμ�νων μορφ�ν καρκ�νου. Πρ�σφατες μελ�τες αναφ�ρουν �τι η καταν�λωση 3 ποτηρι�ν νερο� την ημ�ρα μει�νει σημαντικ� την πιθαν�τητα εμφ�νισης υψηλ�ν τιμ�ν σακχ�ρου στο α�μα. Για �σους λοιπ�ν δεν αγαπ�νε το νερ�, εμε�ς στο e-Charity.gr βρ�καμε κ�ποιες προτ�σεις για να το νοστιμ�ψουν:

Στ�ψτε σε �να ποτ�ρι νερ� λ�γο λεμ�νι � λ�ιμ.

 

Γεμ�στε μια καν�τα με νερ�, με φ�τες απ� φρο�τα �πως λεμ�νι, μο�ρα � πεπ�νι και παγ�κια. Διατηρε�στε τα στο ψυγε�ο.

 

Μαριν�ρετε κομμ�τια αναν� στο νερ� για τουλ�χιστον 2 �ρες.

 

Πολτοποιε�στε μο�ρα � βατ�μουρα σε �να ποτ�ρι και προσθ�στε νερ� επιτραπ�ζιο � ανθρακο�χο.

 

Προσθ�στε σε �να ποτ�ρι με νερ� λ�γο χυμ� που δεν περι�χει ζ�χαρη.

 

Φτι�ξτε παγ�κια απ� χυμ� (χωρ�ς ζ�χαρη). Τους καλοκαιρινο�ς μ�νες μπορε�τε να δροσ�ζετε το νερ� σας με αυτ� τα παγ�κια.

 

Μουλι�στε λ�γα φ�λλα μ�ντας � κομμ�τια φρ�ουλας σε �να ποτ�ρι με νερ� για 5 λεπτ� πριν το πιε�τε.

 

Προσθ�στε μια καν�τα αγγουριο� σε μια καν�τα με νερ�.

 

Καταψ�ξτε ολ�κληρα κομμ�τια μανταρινιο� και χρησιμοποιε�στε τα ως παγ�κια.

 

Κ�ντε το νερ� πιο πικ�ντικο. Βρ�στε �να ξυλ�κι καν�λας σε νερ�. Σε κ�θε ποτ�ρι με νερ� προσθ�τετε κ�θε φορ� λ�γο απ� αυτ� το  υγρ� με παγ�κια. 

 

�τσι το νερ� σας, αποκτ� γε�ση και εσε�ς λαμβ�νετε τις βιταμ�νες και �λα τα ιχνοστοιχε�α που τα συνοδευτικ� του νερο� σας προσφ�ρουν απλ�χερα. Καλ� �ρεξη. 

Ygeia / Ef zin
������ 15

��������� ������� �����…���� ������;
 
 
Π�σοι απ� εσ�ς κ�νουν καθημεριν� �να και μεγ�λο γε�μα ε�τε γιατ� ε�στε «πολυ�σχολοι» και το ξεχν�τε ε�τε επειδ� προσπαθε�τε να χ�σετε β�ρος; Τι συμβα�νει �μως �ταν παραλε�πουμε γε�ματα και τα συμπυκν�νουμε κυριολεκτικ� σε �να μεγ�λο; Π�ς αυτ� η συμπεριφορ� επηρε�ζει συνολικ� την υγε�α μας;
 
 
Ας δο�με 3 σημαντικο�ς λ�γους που κ�νουν την αφαγ�α ανθυγιειν�:
 
Συνηθ�ζεται η αφαγ�α να επηρε�ζει τα επ�πεδα ζαχ�ρου στο α�μα. Αυτ� συμβα�νει γιατ� �ταν τρ�με, το σ�μα μας διασπ� την τροφ�. Κ�ποια θρεπτικ� συστατικ� των τροφ�ν μπα�νουν στην κυκλοφορ�α του α�ματος με την μορφ� σακχ�ρων με σκοπ� να δ�σουν εν�ργεια στο σ�μα μας για να μπορ�σει να λειτουργ�σει κατ� τη δι�ρκεια της ημ�ρας. �ταν δεν τρ�με �λη την ημ�ρα, τα επ�πεδα σακχ�ρου στο α�μα π�φτουν σε πολ� χαμηλ� επ�πεδα με αποτ�λεσμα να αισθαν�μαστε νωθρο� και κουρασμ�νοι και πολλ�ς φορ�ς κ�νουμε ανθυγιειν�ς διατροφικ�ς επιλογ�ς με κριτ�ριο το �ντονο α�σθημα πε�νας που προκαλε�ται. Δυστυχ�ς αυτ� η συν�θεια οδηγε� και σε επικ�νδυνες μεταβολικ�ς αλλαγ�ς που μπορο�ν αν οδηγ�σουν σε Σακχαρ�δη Διαβ�τη.
 
 
Ο δε�τερος λ�γος εμφαν�ζεται να ε�ναι η ελλιπ�ς θρ�ψη. ï¿½νας �λλος σημαντικ�ς λ�γος, λοιπ�ν, που η παρ�λειψη γευμ�των ε�ναι ανθυγιειν�, οφε�λεται στο γεγον�ς �τι οδηγε� σε ελλιπ� θρ�ψη. Ο οργανισμ�ς μας δηλαδ� δεν προσλαμβ�νει τα απαρα�τητα θρεπτικ� συστατικ�. Μια διατροφ� πλο�σια σε τροφ�ς �λων των ειδ�ν, εξασφαλ�ζει την ομαλ� λειτουργ�α του οργανισμο� μας. Επ�σης μπορε� να δρ�σει ευεργετικ� σε κ�ποιες παθ�σεις και βεβα�ως να λειτουργ�σει και προληπτικ� (παθ�σεις του καρδιαγγειακο� συστ�ματος, εγκεφαλικ�, καρκ�νος). �σως πιστε�ετε �τι μπορε�τε να παρακ�μπτετε τα 3ωρα γε�ματα και να τα «αντικαθιστ�τε» με πολ�-συμπληρ�ματα. ï¿½πως �μως το λ�ει και το �νομ� τους, ε�ναι «συμπληρ�ματα» και λειτουργο�ν μ�νο ως τ�τοια. ï¿½ρευνες επ�σης αναφ�ρουν �τι αυτ� τα χ�πια δεν ε�ναι τ�σο αποτελεσματικ� �σο το πραγματικ� φαγητ�, που παρ�χει στον οργανισμ� μας αυτ� τα θρεπτικ� συστατικ� στην μορφ� που τα χρει�ζεται. Επομ�νως, για καλ� υγε�α, να τρ�τε �σο πιο υγιειν� μπορε�τε. 
 
 
Η αφαγ�α �μως, επηρε�ζει και τον Μεταβολισμ�. Συνηθ�ζετε να παραλε�πετε γε�ματα, γιατ� �τσι πιστε�ετε �τι θα χ�σετε β�ρος; Δυστυχ�ς θα σας απογοητε�σω. Αντιθ�τως! Σαμποτ�ρετε την προσπ�θει� σας αυτ� χωρ�ς καν να το γνωρ�ζετε. �ταν τρ�με, ο μεταβολισμ�ς μας εργ�ζεται για να διασπ�σει την τροφ� για να μπορ�σει να τα αξιοποι�σει. �ταν δεν τρ�με τ�ποτε, πολ� απλ�, ο οργανισμ�ς μας υπολειτουργε�. Βρ�σκεται σε κατ�σταση στρες γιατ� δεν πα�ρνει την εν�ργεια που χρει�ζεται για να ανταποκριθε� στις καθημεριν�ς μας δραστηρι�τητες. ï¿½τσι απευθ�νεται στους μυς για εν�ργεια και επ�σης αποθηκε�ει λ�πος σε περ�πτωση που η περ�οδος ασιτ�ας κρατ�σει για μεγ�λα χρονικ� διαστ�ματα. Λειτουργε� «αντανακλαστικ�» για να μπορ�σει να επιβι�σει ο οργανισμ�ς μας. 
 
 
Για τους λ�γους αυτο�ς, για να μπορ�σετε να διατηρ�σετε � να αποκτ�σετε �να υγι�ς β�ρος θα φροντ�ζετε να τρ�τε τακτικ� κατ� τη δι�ρκεια της ημ�ρας. Και επειδ� πραγματικ� κ�ποιες φορ�ς δεν �χουμε χρ�νο για τα 5 γε�ματα της ημ�ρας… σας προτε�νω κ�ποιες μεθ�δους για να κ�νουμε την ζω� μας λ�γο πιο ε�κολη:
 
 
Κατ� πρ�τον, οργανωθε�τε και προετοιμ�στε απ� το Σαββατοκ�ριακο κ�ποια φαγητ� που μπορο�ν να διατηρηθο�ν για 3-4 μ�ρες. 
 
 
Εν συνεχε�α, β�λτε υπενθ�μιση στο κινητ� σας για τα ενδι�μεσα σνακ που συν�θως ξεχν�τε.
 
 
Μην ξεχν�τε �τι στον εργασιακ� χ�ρο μπορε�τε να �χετε σνακ �πως κριτσ�νια, αποξηραμ�να φρο�τα και αν�λατους ξηρο�ς καρπο�ς που διατηρο�νται εκτ�ς ψυγε�ου. 
 
 
Το σνακ σας μπορε� να αποτελε�ται απ� 1 χυμ� που μπορε�τε να τον προμηθευτε�τε ε�κολα απ� �να περ�πτερο. 
 
 
Μπορε�τε αποβραδ�ς να ετοιμ�ζετε μικρ� σαντουιτσ�κια (ακριβ�ς �πως αυτ� που φτι�χνετε για τα παιδι� σας) και να τα συσκευ�ζετε.
 
 
Και το σουβλ�κι σε ψωμ�κι μπορε� να αποτελ�σει μια υγιειν� λ�ση (που και που εννοε�ται) σε περ�πτωση που δεν �χετε προλ�βει να μαγειρ�ψετε. Δεν χρει�ζεται απαρα�τητα να συνοδε�εται απ� πατ�τες, λιπαρ�ς σος και αναψυκτικ�. 
 
 
Καλ� επιτυχ�α στην προσπ�θει� σας!
 
 
Η Βαλεντ�να Δερμιτζ�κη ε�ναι Διατροφολ�γος – Διαιτολ�γος, Επιστημονικ� Συνεργ�της της Νευρολογικ�ς Κλινικ�ς Γ.Ν. «Παπαγεωργ�ου» και κ�θε μ�να μοιρ�ζεται στο e-Charity.gr τα μικρ� μυστικ� της για μια σωστ� και υγιειν� διατροφ�. 
 
 
Aκολουθ�στε την και στην επ�σημη σελ�δα της ΕΔΩ
Ygeia / Ippokratis
������ 14

�������� ��� HIV

Η διατροφ� ε�ναι πολ� σημαντικ� για την υγε�α και την ποι�τητα ζω�ς των ασθεν�ν με HIV. Απ� την στιγμ� εγκατ�στασης της μ�λυνσης, συμβα�νουν σημαντικ�ς αλλαγ�ς στο σ�μα τ�σο απ� την �δια την ασθ�νεια αλλ� και απ� τις φαρμακευτικ�ς αγωγ�ς που προσλαμβ�νει ο ασθεν�ς. Οι πιο συν�θεις αλλαγ�ς ε�ναι η απ�λεια β�ρους και μυ�κ�ς μ�ζας, η λιποδυστροφ�α και η ευπ�θεια σε λοιμ�ξεις. Η ναυτ�α, οι �μετοι, η δι�ρροια, η μειωμ�νη �ρεξη, τα στοματικ� �λκη και τα προβλ�ματα κατ�ποσης αποτελο�ν τα σημαντικ�τερα προβλ�ματα στην καθημεριν�τητα των οροθετικ�ν ασθεν�ν.

 

Η διατροφ� μπορε� να επηρε�σει την εξ�λιξη της ν�σου. Σ�μφωνα με την Γερμανικ� Εταιρε�α Διατροφ�ς (Deutsche Gesellschaft fur Ernaehrung-DGE) ασυμπτωματικο� ασθενε�ς που ε�ναι σε καλ� διατροφικ� κατ�σταση παρουσι�ζουν καθυστερημ�να συμπτ�ματα εκδ�λωσης της ν�σου απ’ �τι ασθενε�ς με υποθρεψ�α. Γι’ αυτ� το λ�γο η εξατομικευμ�νη διατροφικ� παρ�μβαση ε�ναι απαρα�τητη στα δι�φορα στ�δια της ν�σου. Οι ασθενε�ς με HIV  συνιστ�ται να ακολουθο�ν μια ισορροπημ�νη δ�αιτα που να εξασφαλ�ζει την επαρκ� πρ�σληψη �λων των θρεπτικ�ν συστατικ�ν, αν�λογα με τις αν�γκες τους με απ�τερο σκοπ� την εν�σχυση του ανοσοποιητικο� τους συστ�ματος.

 

Οι βασικ�ς διαιτητικ�ς οδηγ�ες για ασθενε�ς με HIV ε�ναι οι εξ�ς:

- Ακολουθ�στε μια δ�αιτα πλο�σια σε λαχανικ�, φρο�τα, �σπρια και φυτικ�ς �νες.

- Καταναλ�νετε �σο πιο συχν� μπορε�τε ψ�ρι, �παχο κρ�ας, κοτ�πουλο, αυγ�.

- Συνδυ�στε �λες τις ομ�δες τροφ�μων στα γε�ματ� σας (πρωτε�νες, λ�πη, υδατ�νθρακες).

- Φροντ�στε να ενυδατ�νεστε καλ� (1,5-2 λ�τρα / ημ�ρα – κατ� προτ�μηση νερ�).

- Καταναλ�νετε μικρ� σνακ αν�μεσα στα γε�ματα �πως ξηρο� καρπο�, φρο�τα, γιαο�ρτι και μικρ� σαντου�τσ�κια.

- Συμπληρ�στε (και μην αντικαταστ�σετε) την διατροφ� σας με γλυκ�.

 

Κατ� την εξ�λιξη �μως της ν�σου οι ασθενε�ς με HIV �ρχονται αντιμ�τωποι με πιο εξειδικευμ�να συμπτ�ματα  που μερικ�ς φορ�ς αποτελο�ν παρεν�ργειες της φαρμακευτικ�ς αγωγ�ς . Ακολουθο�ν οδηγ�ες αν� κατηγορ�α συμπτωμ�των.

 

Δι�ρροια

- Αυξ�στε την καταν�λωση ριζιο�, πατ�τας, μπαν�νας.

- Αποφε�γετε το αχλ�δι, τα δαμ�σκηνα και τα σ�κα.

- Αποφε�γετε τις λιπαρ�ς τροφ�ς.

- Περιορ�στε την καταν�λωση προ��ντων με καφε�νη.

- Περιορ�στε για μικρ� χρονικ� δι�στημα την καταν�λωση γ�λακτος.

- Μασ�τε αργ� την τροφ� σας.

- Φροντ�στε να ενυδατ�νεστε καλ�.

 

Ναυτ�α και �μετοι

- Δοκιμ�στε τρ�φιμα με γλυκι� γε�ση και χαμηλ� σε λιπαρ� �πως μακαρ�νια χωρ�ς σ�λτσα, κομπ�στα φρο�των.

- Καταναλ�νετε μικρ�τερα γε�ματα αν� 2 �ρες.

- Αποφε�γετε λιπαρ�ς και πικ�ντικες τροφ�ς � τρ�φιμα με �ντονη οσμ�.

- Προτιμ�τε κρ�ες παρ� ζεστ�ς τροφ�ς.

- Να ξεκουρ�ζεστε μετ� τα γε�ματα αλλ� να μην ξαπλ�νετε.

- Ρωτ�στε τον θερ�πων γιατρ� για φ�ρμακα κατ� της ναυτ�ας.

 

Μειωμ�νη �ρεξη

- Μην π�νετε χυμο�ς πριν τα γε�ματ� σας.

- Τρ�τε μικρ�τερα γε�ματα αλλ� πιο συχν� (αν� 2 �ρες).

- Καταναλ�νετε τροφ�ς που συν�θως προτιμο�σατε στο παρελθ�ν.

- Γευματ�ζετε με φ�λους � συγγενε�ς.

- Κ�ντε τα γε�ματ� σας �σο πιο ελκυστικ� μπορε�τε.

 

Στοματικ� �λκη και προβλ�ματα κατ�ποσης

- Καταναλ�νετε μαλακ� τρ�φιμα �πως γιαο�ρτι � πουρ� πατ�τας.

- Αποφε�γετε ωμ� λαχανικ�. Προτιμ�στε τα μαγειρεμ�να (βραστ�, ψητ�, στον ατμ�).

- Επιλ�ξτε μαλακ� φρο�τα �πως μπαν�να � κομπ�στες φρο�των.

- Αποφε�γετε τρ�φιμα με �ξινη γε�ση �πως πορτοκ�λι, λεμ�νι και ντομ�τα.

- Πολτοποι�στε σκληρ�ς τροφ�ς στο μπλ�ντερ και προσθ�στε γιαο�ρτι αν επιθυμε�τε.

 

�πως προαναφ�ρθηκε η διαιτητικ� παρ�μβαση επιβ�λλεται να ε�ναι εξατομικευμ�νη λ�γω των ιδια�τερων απαιτ�σεων του ασθενο�ς στα δι�φορα στ�δια εκδ�λωσης της ν�σου. Οι οδηγ�ες που προαναφ�ρθηκαν ε�ναι γενικ�ς και δεν μπορο�ν να αντικαταστ�σουν επ’ ουδεν� την διαιτητικ� παρ�μβαση εν�ς ειδικο� διατροφολ�γου.

Ygeia / Ef zin
������ 13

����������� �� ������ ������ ��� ���������� ���� ��� ��������.

 

Η κυτταρ�τιδα ε�ναι μια πολυπαραγοντικ� δερματικ� π�θηση που ταλαιπωρε� το 80% των γυναικ�ν �λων των ηλικι�ν. Οφε�λεται στην εναπ�θεση νερο� και λ�πους αν�μεσα στο δ�ρμα και στον υποδ�ριο ιστ�. Εμφαν�ζεται συν�θως στους μηρο�ς, τους γλουτο�ς, στο στομ�χι και στην κοιλι� και οφε�λεται στην κακ� αιμ�τωση και τη δι�γκωση των λιποκυψελ�ν στη συγκεκριμ�νη περιοχ� του σ�ματος. Ο συνδετικ�ς ιστ�ς χ�νει την ελαστικ�τητ� του και το δ�ρμα μοι�ζει με φλοι� πορτοκαλιο�. Σχεδ�ν κ�θε γυνα�κα �χει κυτταρ�τιδα, ανεξ�ρτητα αν �χει λ�γα � παραπαν�σια κιλ�. Το πρ�βλημα με αυτ�ν το θηλυκ� εχθρ� ε�ναι �τι δυστυχ�ς δεν κ�νει διακρ�σεις ο�τε στα κιλ� και συχν� ο�τε και στα γυμνασμ�να σ�ματα. Ας δο�με �μως και τους παρ�γοντες που πα�ζουν σημαντικ� ρ�λο στην εμφ�νισ� της: 

 
- Κληρονομικ�τητα και κ�ποιες ορμονικ�ς διαταραχ�ς 
- Καθιστικ� ζω� και μειωμ�νη φυσικ� δραστηρι�τητα που οδηγο�ν σε μειωμ�νη  κυκλοφορ�α του α�ματος 
- Η παχυσαρκ�α 
- Οι κακ�ς διατροφικ�ς συν�θειες 
- Το κ�πνισμα και
- Η συχν� και υψηλ� καταν�λωση αλκο�λ.
 
 
Φαντ�ζομαι �τι η πρ�τη σκ�ψη που θα σας περνο�σε απ� το μυαλ� για την αντιμετ�πιση αυτο� του «βραχν�» θα �ταν εξαντλητικ� δ�αιτα και �ντονη �σκηση. Δυστυχ�ς θα σας απογοητε�σω. Μια αυστηρ� υποθερμιδικ� δ�αιτα δεν οδηγε� σε απ�λεια λιπ�δους ιστο� και ιδια�τερα σε συνδυασμ� με �ντονη �σκηση μπορε� να οδηγ�σει σε απ�λεια μυ�κο� ιστο�. Μην ακολουθε�τε κ�ποια δ�αιτα που σας σ�στησε φ�λη σας δι�τι ενδεχομ�νως δεν ανταποκρ�νεται στις προσωπικ�ς σας διατροφικ�ς αν�γκες και δεν θα επιφ�ρει μ�νιμα αποτελ�σματα. 
 
Η συνταγ� για την καταπολ�μηση της κυτταρ�τιδας ε�ναι απλ�, αλλ� θ�λει υπομον�, επιμον� και την υιοθ�τηση εν�ς υγιεινο� τρ�που ζω�ς που �χι μ�νο θα μει�σει τις πιθαν�τητες επανεμφ�νισης της κυτταρ�τιδας αλλ� θα οδηγ�σει και στην διατ�ρηση εν�ς υγιο�ς οργανισμο�. 
 
1. Αυξ�στε την φυσικ� σας δραστηρι�τητα!
Επιλ�ξτε κυρ�ως αερ�βια �σκηση �πως περπ�τημα, τρ�ξιμο, κολ�μβηση για την α�ξηση της κυκλοφορ�ας του α�ματος και για την με�ωση του λιπ�δους ιστο�. Επ�σης, μπορε�τε να κ�νετε και κ�ποιες δυναμωτικ�ς ασκ�σεις μυ�ν με βαρ�κια για την α�ξηση της μυ�κ�ς μ�ζας και κατ’ επ�κταση του μεταβολισμο� σας. 
 
2. Αυξ�στε την πρ�σληψη νερο�.
Η συνιστ�μενη ποσ�τητα ε�ναι στα 8 ποτ�ρια νερ� ημερησ�ως, η οπο�α αυξ�νεται τους καλοκαιρινο�ς μ�νες και με την α�ξηση της φυσικ�ς δραστηρι�τητας. 
 
3. Κ�νετε πολλ� και μικρ� γε�ματα. 
Βοηθο�ν στην ρ�θμιση του μεταβολισμο� σας, αυξ�νουν το α�σθημα κορεσμο� και βοηθο�ν στην απ�λεια του ανεπιθ�μητου β�ρους και την διατ�ρησ� του στα επιθυμητ� επ�πεδα. 
 
4. Μει�στε την πρ�σληψη ζωικο� και κορεσμ�νου λ�πους.
Βρ�σκεται κυρ�ως σε λιπαρ� κρ�ατα, αλλαντικ�, τηγανητ�, ολ�παχα γαλακτοκομικ� και τυροκομικ� προ��ντα, στη μαγιον�ζα, στην κρ�μα γ�λακτος και τρ�φιμα τ�που «fast food». 
 
5. Περιορ�στε τροφ�ς που οδηγο�ν σε κατακρ�τηση υγρ�ν.
Ε�ναι οι τροφ�ς που περι�χουν πολ� ν�τριο. Τροφ�ς τ�που «junk food», παστ�, κονσ�ρβες, πατατ�κια και προσοχ� στο αλ�τι που χρησιμοποιο�με στο μαγε�ρεμα. 
 
6. Περιορ�στε την καταν�λωση αλκοολο�χων ποτ�ν �πως και το κ�πνισμα. 
και τ�λος
 
7. Μει�στε την πρ�σληψη της ζ�χαρης και των γλυκ�ν, δηλαδ� των απλ�ν υδατανθρ�κων.
Μπορε�τε να τα αντικαταστ�σετε με σ�νθετους υδατ�νθρακες �πως ε�ναι τα  φρο�τα, τα �σπρια και τα δημητριακ� ολικ�ς αλ�σεως.  Τα λαχανικ� αποτελο�ν μια καλ� πηγ� βιταμιν�ν, ενυδατ�νουν τον οργανισμ� μας και δ�νουν α�σθημα κορεσμο� «επιβαρ�νοντ�ς» μας με ελ�χιστες θερμ�δες.

 

Την διατροφολ�γο Βαλεντ�να Δερμιτζ�κη μπορε�τε να βρε�τε ΕΔΩ.

Ygeia / Ef zin
������ 12

������! ��� � ������...��� �� ����!

 

 

Πολλ�ς φορ�ς ε�ναι δ�σκολο αλλ� και πολ� μεγ�λη πρ�κληση να πε�σεις �να παιδ� να δοκιμ�σει «κ�τι καινο�ργιο» ï¿½ ακ�μα και να φ�ει. Κ�θε παιδ� ε�ναι διαφορετικ�, �χει διαφορετικ� προσωπικ�τητα, ιδιοσυγκρασ�α και κατ’ επ�κταση συμπεριφορ� και αντ�δραση. Η υπομον� και επιμον� ε�ναι το κλειδ� της επιτυχ�ας.

 

Λ�γες συμβουλ�ς �ταν η μ�θοδος «αεροπλαν�κι» πλ�ον δεν πι�νει:

* Το ξ�ρατε �τι �να παιδ� χρει�ζεται να �ρθει σε επαφ� �ως και 12 φορ�ς με �να τρ�φιμο μ�χρι να θελ�σει να το δοκιμ�σει; Ενθαρ�νετε τα παιδι� σας να β�λουν στο πι�το τους μικρ� ποσ�τητα λαχανικ�ν ακ�μα και αν δεν θ�λουν να τα φ�νε. Χωρ�ς �μως παραπ�ρα σχ�λια και μορφασμο�ς!

* Μην αναστατ�νεστε �ταν δεν θ�λουν να φ�νε! Ε�ναι φυσιολογικ� να απορρ�πτουν εξαρχ�ς �να καινο�ργιο τρ�φιμο. Σερβ�ρετε ξαν� αυτ� το τρ�φιμο μετ� απο μερικ�ς εβδομ�δες. 

* Προσπαθ�στε να του προσφ�ρετε �να κομμ�τι απ� �να υγιειν� τρ�φιμο που δεν θ�λει να φ�ει. Αν αρνηθε�, μην απογοητε�εστε και τα παρατ�τε. Εμφαν�στε στο πι�το του το συγκεκριμ�νο τρ�φιμο μετ� απο μερικ�ς μ�ρες ξαν�.

* Τα παιδι� αποδ�χονται πολ� πιο ε�κολα �να τρ�φιμο �ταν απο πριν �χουν μ�θει κ�τι γι’ αυτ� �πως ιστορ�α, προ�λευση, θρεπτικ� συστατικ� και λοιπ�ς πληροφορ�ες.

* Προτε�νετε �να μ�νο καινο�ργιο τρ�φιμο τη φορ�. Συνδυ�στε το με �να τρ�φιμο που αγαπ�ει και προτιμ�ει.

* Αποφ�γετε να τσιμπολογο�ν κατ� τη δι�ρκεια �λης της ημ�ρας. Αν δεν πειν�νε αρκετ� την �ρα του γε�ματος ε�ναι πιθαν�τερο να μην δοκιμ�σουν καινο�ργιες τροφ�ς.

* Στολ�στε τα πιατ�κια τους! Τα λαχανικ� μπορο�ν στο πι�το να σχηματ�ζουν μια χαμογελαστ� φατσο�λα.

* «Αν φας τα λαχανικ� σου, θα μπορ�σεις να φας επιδ�ρπιο!». Μην τα δωροδοκε�τε. �ρευνες �δειξαν �τι η δωροδοκ�α στα παιδι� δεν οδηγε� μακροπρ�θεσμα σε υγιειν�ς διατροφικ�ς προτιμ�σεις.

* Για τα ακ�μα πιο δ�σκολα παιδι� που απορρ�πτουν �λα τα λαχανικ�, πολτοποι�στε και κρ�ψτε τα στα αγαπημ�να τους φαγητ� �πως στα κεφτεδ�κια, σε σο�πες, σε μαγειρευτ� � στα μακαρ�νια.

* Ζητ�στε, �ταν �χετε χρ�νο, να επιλ�γουν μ�να τους τα λαχανικ� και τα φρο�τα στον μαν�βη. Επ�σης αφ�στε τα να βοηθο�ν στην προετοιμασ�α των γευμ�των πλ�νοντας π.χ. τις τομ�τες.

* Μην απογοητε�εστε. Να �χετε πολλ� υπομον� και μην σταματ�τε την προσπ�θεια. Δεν υπ�ρχουν μαγικ�ς λ�σεις γιατ� τα παιδι�. �πως και εμε�ς οι εν�λικες, �τσι και το κ�θε παιδ� �χει διαφορετικ� προσωπικ�τητα, διαφορετικ�ς αντοχ�ς και �ρια, διαφορετικ� δι�θεση και ο�τω καθεξ�ς.  Με �λλα λ�για... �τι «δουλ�υει» σε �να παιδ� δεν «πι�νει» απαρα�τητα σε �να �λλο!

Ygeia / Ef zin
������ 11

������������ ������ �� ����������. ��� �� ������ �������� �������� ��� �� ������ ���.

 

 

 

 

Τα παιδι� λατρε�ουν να τρ�νε �ξω με τους γονε�ς τους. Απολαμβ�νουν αυτ� την αλλαγ� απ� την καθημεριν� ρουτ�να και αποτελε� για αυτ� μια ευκαιρ�α να καταναλ�σουν τροφ�ς που δεν τους επιτρ�πεται καθημεριν�. �τσι ε�ναι για σας ακ�μα πιο δ�σκολο να παραγγε�λετε υγιειν�ς μερ�δες ειδικ� �ταν �χετε να αντιμετωπ�σετε δελεαστικ�ς προσφορ�ς μεγ�λων μερ�δων σε εξαιρετικ� οικονομικ�ς τιμ�ς. Δυστυχ�ς �μως αυτ� τα γε�ματα τε�νουν να �χουν υψηλ� περιεκτικ�τητα σε λιπαρ� και θερμ�δες.

 

Ας δο�με κ�ποιες συμβουλ�ς για να παραγγ�λνουν πιο υγιειν� τα παιδι� σας και να περιορ�ζουν τις μερ�δες τους. Ακολουθ�ντας τις οδηγ�ες περιορ�ζετε την καταν�λωση λ�πους, νατρ�ου, ζ�χαρης και τις συνολικ�ς θερμ�δες κ�νοντας το γε�μα σας πιο υγιειν�!

 

 

 

 

  • Ψ�ξτε στον κατ�λογο αν υπ�ρχουν ειδικ�ς μερ�δες για παιδι�.

 

  • Σε περ�πτωση που δεν ε�ναι διαθ�σιμες παιδικ�ς μερ�δες παραγγε�λετε μια κανονικ� μερ�δα και μοιραστε�τε την με το παιδ� σας.

 

  • Αποφ�γετε μεγ�λες μερ�δες επειδ� αποτελο�ν μ�ρος προσφορ�ς!

 

  • Μην ντρ�πεστε να ζητ�σετε παραλλαγ�ς στο παιδικ� μενο�. Επιτρ�ψτε στο παιδ� σας να παραγγε�λει μ�νο του το αγαπημ�νο του παιδικ� μενο� και ζητ�στε παραλλαγ�ς στις πατ�τες � τα αναψυκτικ�. Ζητ�στε αντ� για αναψυκτικ� νερ� � χυμ� και για τους ποιο τολμηρο�ς γονε�ς ζητ�στε μ�λο κομμ�νο σε φ�τες αντ� για πατ�τες τηγανιτ�ς.

 

  • Συζητ�στε με το παιδ� σας πριν την παραγγελ�α και προτε�νετ� του να συνοδε�σει το γε�μα του με γ�λα, νερ� � φυσικ� χυμ�. Εξηγ�στε του �τι τα αναψυκτικ� δεν περι�χουν βιταμ�νες και �τι γεμ�ζουν απλ� την κοιλ�τσα τους μ�νο με θερμ�δες.

 

  • Ενημερ�στε το παιδ� σας �τι �χει την δυνατ�τητα να παραγγε�λει τα συνοδευτικ� �πως αυτ� επιθυμε�. Για παρ�δειγμα μπορε� να παραγγε�λει ψητ�ς πατ�τες αντ� για τηγανιτ�ς � να συνοδε�σει το μπιφτ�κι του με μα�ρο αντ� για λευκ� ρ�ζι.

 

  • Προτιμ�τε τρ�φιμα που ε�ναι μαγειρεμ�να στον ατμ�, στη σχ�ρα � στον φο�ρνο.

 

  • Ζητ�στε τα συνοδευτικ� ντρ�σινγκ να τοποθετο�νται σε ξεχωριστ� κουπ�κι για να ελ�γχετε την ποσ�τητα που καταναλ�νετε.

 

  • Παραγγε�λετε σαλ�τες χωρ�ς ντρ�σινγκ.

 

  • Σε περ�πτωση που το παιδ� σας αντιδρ�ει κ�ντε μια συμφων�α να παραγγε�λει τουλ�χιστον �να υγιειν� τρ�φιμο.

 

  • Και τ�λος, αποτελ�στε καλ� παρ�δειγμα για τα παιδι� σας και παραγγε�λετε κ�τι υγιειν� και για εσ�ς.

 

 

Ygeia / Ef zin
������ 11

�������� ����� ���������

 

 

Μια ε�κολη και υγιειν� λ�ση για να �χετε �λο το Χειμ�να �τοιμο ζωμ� λαχανικ�ν χωρ�ς συντηρητικ� και με �τι μυρωδικ� θ�λετε, απλ�ς... κλε�νετε �λα τα φρ�σκα υλικ� της μ�νας γης, σε μικρο�ς κρυστ�λλινους κ�βους και... παγ�νετε την φρεσκ�δα και τη μυρωδι� αλλ� και τη γε�ση �πως και τα συστατικ� της... Πως; Ρ�χνετε �λα τα υλικ� που θ�λετε να αναμε�ξετε, σε �να μπλ�ντερ, αναδε�ετε, φτι�χνετε �ναν ενια�ο ζωμ�, τον μοιρ�ζετε σε παγοκυψ�λες και …ï¿½τοιμος ο δικ�ς σας, φρ�σκος και σπιτικ�ς ζωμ�ς! Μπορε�τε να το διατηρ�σετε στους καταψ�κτες ολ�κληρο το Χειμ�να και να τον επαναφ�ρετε στην... �νοιξη, κ�θε φορ� που θ�λετε, απλ�ς ξεπαγ�νοντας τους κ�βους.

 

Π�με �μως και στην πρ�ξη. 

 

Ζωμ�ς Λαχανικ�ν

 

1. Δ�στε σε τουλπ�νι 2 κο�τες σο�πας χοντροσπασμ�νο πιπ�ρι.

2. Κ�ψτε �λα τα τα λαχανικ� σε χοντρ� κομμ�τια και περιχ�στε με νερ� που να τα σκεπ�ζει (2-3 λ�τρα). Μπορε�τε να β�λετε λαχανικ� �πως πρ�σα, κρεμμ�δια, κολοκυθ�κια, πιπερι�, καρ�τα, σ�λινο, μανιτ�ρια, μα�νταν�, θυμ�ρι, δ�φνη.

3. Βρ�στε 35-40 λεπτ�, να μαλακ�σουν πολ� τα λαχανικ�. Βγ�λτε τα με τρυπητ� κουτ�λα και πετ�ξτε τη δ�φνη, το τουλπ�νι με το πιπ�ρι και το κλων�ρι θυμ�ρι. Κρατ�στε το ζωμ�.

4. Περ�στε �λα τα υπ�λοιπα λαχανικ� στο μ�λο, απ� τις μεγαλ�τερες τρ�πες, και β�λτε τα π�λι στο ζωμ�. Βρ�στε �λλα 30-40 λεπτ�, για να με�νει περ�που μισ� ζουμ�. Αν θ�λετε ζωμ� δι�φανο, περ�στε τον απ� σ�τα στρωμ�νη με βρεγμ�νο τουλπ�νι, και παγ�στε.

5. Για πυκν� ζωμ�, λι�στε στο μ�ξερ τα λαχανικ� και αδει�στε τα σε κουπ�κια � σε θ�κες για παγ�κια.

6. Αφ�στε να κρυ�σει ο ζωμ�ς και β�λτε τον στην κατ�ψυξη. Βγ�λτε απ� τις θ�κες και κρατ�στε σε ειδικ�ς σακο�λες στην κατ�ψυξη.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Αν�λογα με το γο�στο σας, �ταν ξεπαγ�σετε το ζωμ�, θα προσθ�σετε επιπλ�ον σκ�ρδο (η γε�ση του ελαττ�νεται στην κατ�ψυξη), πιπ�ρι, ξ�δι και σ�λτσα σ�για, για να κ�νετε νοστιμ�τατες σο�πες, σ�λτσες � μαγειρευτ�.

 

Το ζουμ� της συνταγ�ς... βρ�σκεται στον ζωμ�!

Ygeia / Ef zin
������ 10

Copyright 2011 © developed by taramigos
�����������