Δυστυχ�ς το καλοκα�ρι μας αποχαιρετ� σιγ� σιγ�, η δι�θεση αλλ�ζει και συνεχ�ζει μια ν�α χρονι�, μετ� απ� τα σ�ντομα � μεγαλ�τερα για �λλους διαλε�μματα του καλοκαιριο�. �σως το πιο δ�σκολο σημε�ο αποχαιρετισμο� του καλοκαιριο� ε�ναι εκε�νη η πρ�τη μ�ρα μετ� το τ�λος των διακοπ�ν, � η επ�μενη ακριβ�ς μ�ρα �ταν συνειδητοποι�σουμε �ταν δεν υπ�ρχει �λλο σαββατοκ�ριακο για να περιμ�νουμε.
Ποια ε�ναι λοιπ�ν τα β�ματα που μπορο�με να ακολουθ�σουμε �στε να ε�ναι η μετ�βαση στην καθημεριν�τητ� μας πιο ομαλ�. Καταρχ�ν ε�ναι καλ� να επιστρ�ψουμε απ� τις διακοπ�ς μας λ�γο νωρ�τερα �στε να δ�σουμε στον εαυτ� μας το χρ�νο να αναπροσαρμοστε� στην π�λη � γενικ�τερα την περιοχ� στην οπο�α μ�νουμε. Το να γυρ�ζουμε Κυριακ� βρ�δυ εν� δουλε�ουμε την Δευτ�ρα νωρ�ς το πρω� β�ζει τον εαυτ� μας σε μ�α συνθ�κη �μεσου και επ�δυνου �γχους καθ�ς ουσιαστικ� τον πι�ζουμε να αλλ�ξει απ�τομα πρ�γραμμα και ταχ�τητες.
�πειτα, το να �χουμε λ�γο ελε�θερο χρ�νο πριν επιστρ�ψουμε στην δουλει� μας δ�νει την δυνατ�τητα να οργαν�σουμε μ�α δραστηρι�τητα που μπορε� να φανε� ιδια�τερα ωφ�λιμη και εκε�νη τη στιγμ� αλλ� και κατ� την δι�ρκεια του δ�σκολου χειμ�να που �ρχεται. Μπορο�με να κατασκευ�σουμε �να κουτ�, ε�τε ψηφιακ� ε�τε πραγματικ�, τακτοποι�ντας τις φωτογραφ�ες μας, τις σκ�ψεις μας, τις εμπειρ�ες μας απ� αυτ� που ζ�σαμε, τις καλ�τερες στιγμ�ς που θα σκεφτ�μαστε με χαμ�γελο. �τσι κλε�νει ευχ�ριστα ο κ�κλος των διακοπ�ν και αφ�νει μ�α γε�ση ευχαρ�στησης και πληρ�τητας.
Τ�λος, ε�ναι καλ� να δ�σουμε στον εαυτ� μας χρ�νο να προσαρμοστε� ξεκιν�ντας με την οργ�νωση των στ�χων μας και των υποχρε�σε�ν μας. Μπορε� την πρ�τη μ�ρα να αισθαν�μαστε τ�σο γεμ�τοι και ξεκο�ραστοι που �σως να πιστε�ουμε �τι μπορο�με να πι�σουμε �μεσα �λες τις εκκρεμ�τητες και να τελει�σουμε �,τι �χουμε αφ�σει. Κ�τι τ�τοιο εκτ�ς απ� το �τι ε�ναι αδ�νατο να γ�νει, εν�χει και κινδ�νους, �πως για παρ�δειγμα να πελαγ�σουμε, να μας πι�σει �γχος � και �ντονο α�σθημα αναποτελεσματικ�τητας.
�τσι, για να μην παρακαλ�με απλ� να ξυπν�σουμε �ταν τελει�σει και ο Σεπτ�μβριος, ε�ναι καλ� να δ�σουμε χρ�νο σε σ�μα και πνε�μα να μπει σε ρυθμο�ς πλ�ρους λειτουργ�ας και να επαν�λθει στην καθημεριν�τητα. Εκτιμ�στε αυτ� που ζ�σατε για �σο �ταν, �που και αν αυτ� �ταν και επικεντρωθε�τε στον καθορισμ� ν�ων στ�χων για μ�α ν�α δημιουργικ� και αποδοτικ� σαιζ�ν!
Δεν θα πω καλ� χειμ�να γιατ� πραγματικ� απεχθ�νομαι �καιρες ευχ�ς :)
Δεν ε�ναι δ�σκολο κανε�ς να διακρ�νει πως ο φ�βος και η καταστροφολογ�α κυριαρχο�ν στα ελληνικ� και παγκ�σμια μ�σα μαζικ�ς ενημ�ρωσης. Αρκο�ν λ�γα μ�νο λεπτ� καθημεριν�ς παρακολο�θησης εκπομπ�ν και ειδ�σεων και το μ�να συναισθ�ματα που μπορε� κανε�ς να νι�σει ε�ναι απελπισ�α, αβοηθησ�α, βολικ� παθητικ�τητα, φοβο για το μ�λλον, κατ�θλιψη για το παρ�ν. Μοι�ζει να γ�νεται ο καθ�νας μας τηλεθεατ�ς της δικ�ς του δραματικ�ς σειρ�ς της οπο�ας το τ�λος ξεπερν� και τα πιο δακρ�βρεχτα σεν�ρια.
Ποια ε�ναι �μως η λειτουργ�α του φ�βου ως μ�σο κοινωνικο� ελ�γχου;Τα τελευτα�α χρ�νια κοινωνικο� επιστ�μονες �χουν ενασχοληθε� με το π�ς ο φ�βος και η κουλτο�ρα του φ�βου που μας ε�ναι τ�σο οικε�α πια, επηρε�ζουν την κοινωνικ� κατ�σταση και θ�ση του καθεν�ς. Ο φ�βος λοιπ�ν ε�ναι κυρ�αρχος στα ΜΜΕ και δεν ε�ναι μεμονωμ�να τα απειλητικ� και αποκαρδιωτικ� μην�ματα τα οπο�α δεχ�μαστε καθημεριν� αλλ� ε�ναι και η ταυτ�χρονη προ�θηση συγκεκριμ�νων ιδε�ν και συναισθημ�των �πως η προσπ�θεια για αντ�σταση στον α�ρατο εξωτερικ� εχθρ� ο οπο�ος απειλε� τα κεκτημ�να μας και μ�α συνεχ�ς απειλ� π�νω απ� τον σ�γχρονο πολιτισμ� που πρ�πει να αντιμετωπ�σουμε. Παρ�λληλα β�βαια ως τελικ� σημε�ο εξιλ�ωσης περν�νε και τα σχετικ� μην�ματα για το π�ς μπορο�με να προστατευτο�με, ποιες πολιτικ�ς πρ�πει να ακολουθ�σουμε και π�ς πρ�πει να συσπειρωθο�με � να πολεμ�σουμε αυτο�ς που ταρ�ζουν την ασφ�λει� μας.
Μ�α ποιοτικ� �ρευνα μετα-αν�λυσης σχετικ� με τον φ�βο που προωθο�ν τα ΜΜΕ και ειδικ�τερα οι ειδ�σεις, �δειξε πως μ�λις μ�σα σε μ�α δεκαετ�α σε �λα τα ΜΜΕ υπ�ρχε α�ξηση των ειδ�σεων που σχετ�ζονται με τον φ�βο εν� σε κ�ποιες περιπτ�σεις αυτ� η α�ξηση ξεπερνο�σε και το 150% (Altheide and Michalowski, 1999). Ακ�μη πολ� συχν� χρησιμοποιε�ται ο φ�βος και το �γκλημα για την διατ�ρηση της κοινωνικ�ς τ�ξης και σε αυτ�ς τις περιπτ�σεις η καχυποψ�α και η κατηγορ�α βαρ�νει τους ξ�νους, τους διαφορετικο�ς και τις μειον�τητες, οι οπο�οι απειλο�ν την κοινωνικ� σταθερ�τητα (Altheide et al 2001). Φρ�σεις �πως ασ�μμετρες απειλ�ς (γενικ�, απλαν�ς και καταστροφικ�), κοινωνικ� αποσταθεροπο�ηση (συγκεκριμ�νες μειον�τητες που την απειλο�ν) και εξωγεν� συμφ�ροντα νομ�ζω πως ε�ναι οικε�ες σε �λους μας...
Η τρομοκρατ�α με �λες τις μορφ�ς της ε�ναι κ�τι πολ� αποτελεσματικ� σε �να κοιν� που ε�ναι μαθημ�νο στην φοβοκατοχ� και δεν ε�ναι τυχα�ο �τι εμφαν�ζεται π�ντα σε περι�δους μεγ�λης κρ�σης και αμφισβ�τησης. �πως �χουν αναφ�ρει διεθνε�ς μελετητ�ς για την τρομοκρατ�α χρησιμοποι�ντας το παρ�δειγμα της Αμερικ�ς, τον�ζουν πως το πιο τυπικ� ε�δος τρομοκρατ�ας που γν�ρισε αυτ� η χ�ρα ε�ναι ουσιαστικ� η αναμον� εν�ς τρομοκρατικο� χτυπ�ματος, κ�τι που �μως αιχμαλωτ�ζει το μυαλ� των πολιτ�ν για κ�τι που �σως και να μη συμβε� (Zulaika and Douglass, 1996) και που στο τ�λος ειδ�νεται με τη μορφ� περισσ�τερο μ�ας ''αυτοεκπληρο�μενης προφητε�ας''. Αυτ� ε�ναι ιδια�τερα οικε�ο στην Ελλ�δα του 2012 �που η κλιμ�κωση και αποκλιμ�κωση του αισθ�ματος της τρομοκρατ�ας συνοδε�εται π�ντα απ� τις αντ�στοιχες πολιτικ�ς εξελ�ξεις καθ�ς κ�θε φορ� περν�με απ� την πλ�ρη καταστροφ� στην δι�σωση της τελευτα�ας στιγμ�ς μ�χρι να τελει�σει και αυτ� η μικρ� αν�σα οξυγ�νου και να ξαναντικρ�σουμε τα �δια αδι�ξοδα τα οπο�α �λως περι�ργως προστ�ζουν συγκεκριμ�νες, οδυνηρ�ς μεν αναγκα�ες δε λ�σεις-σωσ�βια.
�νας τρ�πος να καταπολεμ�σει κανε�ς αυτ� την τρομοκρατ�α ε�ναι να �χει πολλ�ς πηγ�ς ενημ�ρωσης και να προτιμ� τις αντικειμενικ�ς και λιτ�ς ειδ�σεις χωρ�ς περιττ�ς φανφ�ρες, ανο�σιες αναλ�σεις και συζητ�σεις επι συζητ�σεων που προκαλο�ν απ�γνωση. Κ�ποιοι �χουν �δη επιλ�ξει να κλε�σουν την τηλε�ραση � το ραδι�φωνο αλλ� χρει�ζεται προσοχ� για να μην περ�σουμε στο εντελ�ς αντ�θετο �κρο, αυτ� της �γνοιας. Την επ�μενη φορ� �μως καλ� ε�ναι τουλ�χιστον να ε�μαστε πιο συνειδητοποιημ�νοι ως προς τις εικ�νες που θα αντικρ�σουμε �ταν θα δο�με τηλ�οραση, που θα υπ�ρχει κ�λεσμα για διαμαρτυρ�α, που θα γ�νει η επ�μενη σ�νοδος κορυφ�ς. Τα νο�μερα πολλ�ς φορ�ς εντε�νουν αυτ� τον φ�βο και ο τρ�μος για τη ζω� μας, την περιουσ�α μας και τα κεκτημ�να μας δεν μας επιτρ�πει να δο�με ποιοι ε�ναι οι πραγματικο� κ�νδυνοι και τι πρ�πει να κ�νουμε για να τους αντιμετωπ�σουμε ενεργ�.
�λλωστε:
''�σο πιο πολ� μεγαλ�νεις το φ�βο για τα ναρκωτικ� και το �γκλημα, τους μεταν�στες και τους εξωγ�ινους, τ�σο περισσ�τερο ελ�γχεις τους ανθρ�πους''. Noam Chomsky
�λο και περισσ�τερο γ�νεται εμφαν�ς τον τελευτα�ο καιρ�. �λο και περισσ�τερο αναρωτιο�νται οι τριγ�ρω και ρωτο�ν την ''ειδικ�''. Μα γιατ� διαμαρτ�ρονται τ�σο λ�γοι; Γιατ� ο κ�σμος δεν διαδηλ�νει; Μα σε λ�γο δεν θα �χουν να φ�νε λ�νε �λλοι, μερικο� αναθεματ�ζουν τον ωχαδερφισμ� του �λληνα, �λλοι επικαλο�νται το φ�βο και οι υπ�λοιποi την �γνοια � την βολικ�τητα του καναπ� και των λογαριασμ�ν της μαμ�ς και του μπαμπ�. Ωστ�σο, η αλ�θεια ε�ναι πως η πολιτικ� παθητικ�τητα εδ� και πολλ�ς δεκαετ�ες απασχολε� την πολιτικ� και κοινωνικ� ψυχολογ�α με πρωτεργ�τη τον Campbell, ο οπο�ος �χει γρ�ψει αρκετ� για τον λεγ�μενο παθητικ� πολ�τη. Παρ�λο που πολλο� σπε�δουν να πουν πως ο Campbell καλ� μας τα �λεγε για το '50 � το '60 νομ�ζω πως οι απ�ψεις του και οι περιγραφ�ς του για την προσωπικ�τητα του παθητικο� πολ�τη �χουν απ�λυτη εφαρμογ� και στη σημεριν� κοινων�α.
Ο Campbell υποστ�ριξε πως ο παθητικ�ς πολ�της, αυτ�ς που εμε�ς σ�μερα πιο απλ� και λα�κ� χαρακτηρ�ζουμε ως ''καναπεδ�κια'' �χει συγκεκριμ�να χαρακτηριστικ� προσωπικ�τητας. Πρ�τα απ� �λα ε�ναι ιδια�τερα ατομιστ�ς και εγωκεντρικ�ς εν� αν �ταν δυνατ� να μετρ�σει κανε�ς τον αλτρουισμ� που μπορε� να επιδε�ξει και την αυταπ�ρνηση, η βαθμολογ�α του θα �ταν πολ� χαμηλ�. Χαρακτηρ�ζεται ως �να �τομο με ελ�χιστους δυνατο�ς κοινωνικο�ς δεσμο�ς οι οπο�οι να ξεφε�γουν απο τα στεν� �ρια της οικογ�νειας, γ�μου-σχ�σης, εργασ�ας. Ο παθητικ�ς πολ�της ελ�χιστα επηρε�ζει το περιβ�λλον γ�ρω του και ε�ναι ιδια�τερα περιορισμ�νος σε �να ειδικ� διαμορφωμ�νο μικρ�κοσμο που ε�ναι βολικ�ς, ασφαλ�ς και χαρακτηρ�ζεται απ� ιδια�τερη σταθερ�τητα. Κ�ποιοι απ� τους παθητικο�ς πολ�τες �χουν απαξι�σει το πολιτικ� σ�στημα και μπορε� να εκφ�ρουν κυνικ�ς και απαξιωτικ�ς απ�ψεις για αυτ� γεγον�ς που τους διαχωρ�ζει απ� εκε�νη τη μερ�δα παθητικ�ν πολιτ�ν που δεν ενδιαφ�ρονται καθ�λου � δεν θ�λουν να ενδιαφερθο�ν για το πολιτικ� σ�στημα και τις πολιτικ�ς αλλαγ�ς παρ�λο που αυτ�ς θα επηρε�σουν και την δικ� τους ζω�. Παρ�λα αυτ� ακ�μη και η πρ�τη ομ�δα των παθητικ�ν πολιτ�ν που �χουν απαξι�σει το πολιτικ� σ�στημα δεν διαφοροποιο�νται απ� τις υπ�λοιπες υποκατηγορ�ες καθ�ς το βασικ� τους στοιχε�ο παραμ�νει η παθητικ�τητα.
�πειτα ε�ναι ιδια�τερα σημαντικ� να δο�με κατ� π�σο η κομματικ� ταυτ�τητα ταυτ�ζεται με την κοινωνικ� ταυτ�τητα και την προσωπικ� ταυτ�τητα του πολ�τη. Αυτ� η πλευρ� του ζητ�ματος ε�ναι χρ�νια τ�ρα ξεκ�θαρη στην Ελλ�δα, �που η πολιτικ� ταυτ�τητα ε�ναι κ�τι τ�σο ευμετ�βλητο που κανε�ς αν ερχ�ταν �κπτωτος σε αυτ� τη χ�ρα δεν θα μπορο�σε να ξεχωρ�σει τις διαφορ�ς των κομμ�των αν δεν δι�βαζε τα καταστατικ� τους. Ωστ�σο, η κομματικ� ταυτ�τητα των Ελλ�νων κατ� την γν�μη μου �χει �ντονη παρουσ�α αλλ� και π�λι �χι σε μ�α β�ση οπαδισμο� � τυφλ�ς υποστ�ριξης αλλ� σε μ�α σαθρ� β�ση πελατειακ�ν σχ�σεων που κρατο�ν καλ� απ� την Τουρκοκρατ�α ακ�μη. Δεν θ�λω να φαν� απαισι�δοξη απλ� θεωρ� �τι ο παθητικ�ς πολ�της δεν πρ�κειται ε�κολα να διαδηλ�σει, να διαμαρτυρηθε� εκτ�ς και αν...ταρ�ξεις το μικρ�κοσμ� του...αλλ� τ�τε θα ε�ναι �δη πολ� μεγ�λο το κακ� γιατ� θα σημα�νει πως �δη μακροκοινωνικ� θα �χουμε καταστραφε�...Τελικ� ο Campbell �χει ξεθωρι�σει; Κοιτ�ω γ�ρω μου και βρ�σκω πολλο�ς που ταιρι�ζουν σε αυτ� την περιγραφ�...� μ�πως �χι; Οι σκ�ψεις και τα συμπερ�σματα δικ� σας...
''Μ�σα στη θλ�ψη της απ�ραντης μετρι�τητας που μας πν�γει απ� παντο�, παρηγορι�μαι �τι κ�που,σε κ�ποιο μικρ� καμαρ�κι, κ�ποιοι πεισματ�ρηδες αγων�ζονται να εξουδετερ�σουν την φθορ�.Με πλ�ρη επ�γνωση �τι μια μ�ρα αυτ�ς ο πλαν�της θα καταψυχθε� � θα αναφλαγε� μαζ� με τα επιτε�γματ� τους. �λλης λογ�ς �ρωες, αυτ� που θα βγ�λουν ασπροπρ�σωπη την τ�τε ανθρωπ�τητα''
Οδυσσ�ας Ελ�της
5 Ιουν�ου, Παγκ�σμια μ�ρα Περιβ�λλοντος, ευκαιρ�α να αφιερ�σουμε λ�γο χ�ρο για τη σχ�ση της ψυχολογ�ας με το Περιβ�λλον και πιο συγκεκριμ�να να μιλ�σουμε για την Περιβαλλοντικ� Ψυχολογ�α.
Η Περιβαλλοντικ� ψυχολογ�α ε�ναι �νας καινο�ριος σχετικ� κλ�δος της επιστ�μης της Ψυχολογ�ας και σχετ�ζεται με την αλληλεπ�δραση του ατ�μου με το περιβ�λλον και κατ� β�ση το φυσικ� περιβ�λλον. Η σχ�ση μεταξ� του ατ�μου και του περιβ�λλοντος ε�ναι ιδια�τερα καθοριστικ� για τη σωματικ� και ψυχικ� υγε�α του ατ�μου.
�χει αποδειχθε� σε πολλ�ς �ρευνες πως η ποι�τητα ζω�ς του ατ�μου εξαρτ�ται απ� την εγγ�τητα που �χει με το φυσικ� περιβ�λλον, την πρ�σβαση που �χει σε αυτ� εν� στον αντ�ποδα οι σ�γχρονες τσιμεντουπ�λεις φα�νεται πως επηρε�ζουν αρνητικ� την θετικ� δι�θεση του ατ�μου και συμβ�λλουν �/επιδειν�νουν τη μελαγχολ�α, τις διαταραχ�ς �γχους και την κατ�θλιψη.
Αυτ� σε μ�α μικρογραφ�α του περιβ�λλοντος, τον χ�ρο που εμε�ς ζο�με, πρ�πει να τα �χουμε στο μυαλ�, τροποποι�ντας τον χ�ρο μας �τσι �στε να ε�ναι κοντ� � να φα�νεται �τι ε�ναι κοντ� στη φ�ση. Ε�ναι �μως περισσ�τερο σημαντικ� να διακοσμο�με και να λειτουργο�με τον προσωπικ� μας χ�ρο σκεπτ�μενοι μακροπρ�θεσμα και κινο�μενοι με τρ�πους φιλικο�ς προς το περιβ�λλον.
Επομ�νως πρ�πει να σκεφτ�μαστε το περιβ�λλον, να το προστατε�ουμε και να το σεβ�μαστε γιατ� αφεν�ς πρ�πει να θυμ�μαστε πως σε αυτ�ν τον πλαν�τη συνυπ�ρχουμε δεν βασιλε�ουμε (επομ�νως συνυπολογ�ζουμε τους συγκατο�κους μας). Αφετ�ρου φροντ�ζουμε για τις επ�μενες γενι�ς και κ�νουμε το π�ρασμα μας λιγ�τερο αν�δυνο για �λους εν� την �δια στιγμ� αν τα τηρ�σουμε �λα αυτ� προσφ�ρουμε στον �διο μας τον εαυτ� περισσ�τερες ευκαιρ�ες και δυνατ�τητες να ε�μαστε χαρο�μενοι, χαμογελαστο� και ικανοποιημ�νοι με αυτ� που ζο�με!
Παρ�λο που η χ�ρα μας μ�χρι πρ�τινος δεν βρισκ�ταν στις πρ�τες θ�σεις του καταλ�γου με υψηλ� ποσοστ� αυτοκτον�ας �χω διακρ�νει �τι τον τελευτα�ο καιρ� και ιδια�τερα υπ� τη σκι� των πρ�σφατων οικονομικ�ν εξελ�ξεων, τα περιστατικ� απ�πειρων αυτοκτονι�ν και αυτοκτονι�ν που καταλ�γουν στον θ�νατο �χουν αυξηθε� σημαντικ� για αυτ� θα �ταν καλ� να δο�με κ�ποιους μ�θους και πραγματικ�τητες σχετικ� με το συγκεκριμ�νο φαιν�μενο.
Η αυτοκτον�α γενικ� αποτελε� την �γδοη κατ� σειρ� αιτ�α θαν�του παγκοσμ�ως για τους εν�λικες εν� στα �τομα ηλικ�ας 14-25 ετ�ν ε�ναι η δε�τερη πιο συχν� αιτ�α θαν�του. Ποιοι ε�ναι �μως οι παρ�γοντες κινδ�νου της αυτοκτον�ας;
Β�σει ερευν�ν που �χουν πραγματοποιηθε� ως επ� το πλε�στον στις ΗΠΑ �νας απ� τους πιο σημαντικο�ς παρ�γοντες επικινδυν�τητας ε�ναι η ηλικ�α καθ�ς παλαι�τερα ο κ�νδυνος αυτοκτον�ας αυξαν�ταν αν�λογα με την ηλικ�α του ατ�μου εν� ο κ�νδυνος μεγ�λωνε σημαντικ� για τους �νδρες �νω των 75 και τις γυνα�κες �νω των 50. Ωστ�σο, τις τελευτα�ες δεκαετ�ες �χει υπερτριπλασιαστε� ο αριθμ�ς των εφ�βων και νεαρ�ν ατ�μων που επιλ�γουν την αυτοκτον�α ως σαφ�ς �νδειξη των αλλαγ�ν που �χουν διαδραματιστε� σε πολλο�ς τομε�ς της σ�γχρονης ζω�ς. Οι �νδρες ε�ναι περ�που τρεις φορ�ς πιο πιθαν� να επιλ�ξουν την αυτοκτον�α απ� �τι οι γυνα�κες, ωστ�σο οι γυνα�κες κ�νουν περισσ�τερο συχν� απ�πειρες αυτοκτον�ας. Οι �νδρες συν�θως επιλ�γουν β�αια μ�σα χρησιμοποι�ντας �πλα � μαχα�ρια εν� οι γυνα�κες συν�θως προτιμο�ν την δηλητηρ�αση με την πρ�σληψη υπερβολικ�ς δ�σης φαρμ�κων.
Η οικογενειακ� κατ�σταση ε�ναι �νας ιδια�τερα σημαντικ�ς παρ�γοντας κινδ�νου καθ�ς τα ποσοστ� αυτοκτονι�ν παντρεμ�νων ατ�μων ε�ναι σαφ�ς μικρ�τερα απ� �τομα που δεν �χουν παντρευτε�, ε�ναι διαζευγμ�νοι � χ�ροι. Η μοναξι� ε�ναι πολ� συχν� σε �τομα που αυτοκτονο�ν εν� και η επαγγελματικ� κατ�σταση ε�ναι μεγ�λης σημασ�ας καθ�ς οι �νεργοι εμφαν�ζονται ως πιο πιθανο� να επιλ�ξουν το απονενοημ�νο δι�βημα εν συγκρ�σει με εργαζ�μενους εντ�ς � εκτ�ς σπιτιο�. Ακ�μη, παρ�λο που χρει�ζεται αρκετ� �ρευνα π�νω στο συγκεκριμ�νο κομμ�τι, οι επιστ�μονες και ειδικ�τερα οι �νδρες γιατρο� εμφαν�ζουν δυσαν�λογα υψηλ� ποσοστ� μεγαλ�τερου κινδ�νου αυτοκτον�ας. Επιπλ�ον, η υγε�α ε�ναι �να πολ� σημαντικ� κομμ�τι καθ�ς �τομα που αυτοκτονο�ν συχν� αντιμετωπ�ζουν προβλ�ματα υγε�ας �/ και ε�ναι ασθενε�ς χρ�νιων ασθενει�ν. Σαφ�στατα, πιο κριτικ�ς σημασ�ας ε�ναι η κατ�σταση της ψυχικ�ς υγε�ας του ατ�μου καθ�ς ε�ναι πολ� πιο πιθαν� σε �τομα που π�σχουν απ� κατ�θλιψη, διαταραχ�ς προσωπικ�τητας � αντιμετωπ�ζουν προβλ�ματα εθισμο�.
Τ�λος, η �λλειψη ελπ�δας, η απ�γνωση, μ�α διαπροσωπικ� απ�λεια, στρεσογ�νοι παρ�γοντες �πως μ�α αποβολ�, μ�α μετακ�μιση, μ�α αποτυχ�α αλλ� και χρ�νιες διαπροσωπικ�ς συγκρο�σεις συνδ�ονται με μεγαλ�τερες πιθαν�τητες αυτοκτον�ας. Ακ�μη σχετικ� με την αυτοκτον�α, �χει διαμορφωθε� μ�α σειρ� απ� μ�θους που προκαλο�ν σ�γχυση ακ�μη και μεταξ� των ειδικ�ν ψυχικ�ς υγε�ας και καλ� θα �ταν να διαλευκανθο�ν:
Μ�θοι και Πραγματικ�τητα για την αυτοκτον�α
1) Τα �τομα με τ�σεις αυτοκτον�ας ε�ναι αποφασισμ�να να πεθ�νουν και �χουν το δικα�ωμα να πεθ�νουν. Στην πραγματικ�τητα, σχεδ�ν �λα τα �τομα ε�ναι αμφιθυμικ� για τον θ�νατο καθ�ς μπορε� να θ�λουν να πεθ�νουν και την �δια στιγμ� να επιθυμο�ν κ�ποιος να �ρθει να τους σ�σει. Για πολλο�ς το γεγον�ς �τι ζητο�ν βο�θεια ε�ναι αποτ�λεσμα αυτ�ς της αμφιθυμ�ας.
2) Απ� τη στιγμ� που αποφασ�ζει κ�ποιος να πεθ�νει, η αυτοκτον�α ε�ναι αναπ�φευκτη. Η ισχυρ� αυτοκαταστροφικ� τ�ση συν�θως υποχωρε� �ταν το �τομο καταφ�ρει να επιλ�σει � να ξεπερ�σει/αποδεχθε� τα προβλ�ματα που προκ�λεσαν αυτ� την προσωπικ� κρ�ση.
3) Τα �τομα που μιλο�ν για αυτοκτον�α δεν ε�ναι αυτ� που πραγματικ� την κ�νουν. Στο 80% των περιπτ�σεων που προχ�ρησαν σε αυτοκτον�α υπ�ρχαν σαφε�ς προειδοποι�σεις της πρ�θεσ�ς τους �τι θα πεθ�νουν.
4) Βελτ�ωση που ακολουθε� την κρ�ση αυτοκτον�ας σημα�νει �τι ο κ�νδυνος π�ρασε. Αυτ� ε�ναι �νας μ�θος που πρ�πει να αποκατασταθε� στις συνειδ�σεις �λων �στε τα �τομα που χρει�ζονται βο�θεια να την �χουν πιο αποτελεσματικ�. Σε πολλ�ς περιπτ�σεις, οι αυτοκτον�ες συμβα�νει τρεις περ�που μ�νες �στερα απ� μ�α οξε�α κρ�ση καθ�ς τ�τε ε�ναι πιο πιθαν� το �τομο να �χει βρει κ�ποια αποθ�ματα εν�ργειας και αποφασιστικ�τητας για να φ�ρει εις π�ρας τις προθ�σεις του.
5) Η συζ�τηση των αυτοκτονικ�ν σκ�ψεων και σχεδ�ων με τον ασθεν� θα ενισχ�σει περισσ�τερο τις ιδ�ες αυτ�ς. Ε�ν η συζ�τηση γ�νει ανοιχτ�, με προσοχ� και ευαισθησ�α περισσ�τερο συχν� ανακουφ�ζει την κρ�ση παρ� την επιδειν�νει.
Περ�οδος Σαρακοστ�ς και �πως κ�θε χρ�νο γν�ριμες εικ�νες επαναλαμβ�νονται. Σαρακοστιαν� εδ�σματα, διαφημιστικ� φυλλ�δια για νηστ�σιμα φαγητ�, η διαδικασ�α της «δοκιμασ�ας» �πως �λεγαν κ�ποιοι απ� τους θεολ�γους που ε�χα στο σχολε�ο. �λοι τ�νιζαν π�σο σημαντικ� ε�ναι αυτ� η περ�οδος για �ναν χριστιαν� καθ�ς τ�τε πλ�ον καλε�ται να δε�ξει στον Θε� την αφοσ�ωσ� του, να στερηθε� και να βι�σει �λη αυτ� την δοκιμασ�α μ�χρι την κορ�φωση του θε�ου δρ�ματος.
Η πρ�ταση �μως μ�ας θεολ�γου γυρν� στο μυαλ� μου κ�θε χρ�νο αυτ� την περ�οδο απ� την πρ�τη στιγμ� που την �κουσα. �φηβη τ�τε ρ�τησα: «Εσε�ς νηστε�ετε κυρ�α;». Η απ�ντηση αν και αναμεν�ταν προβλ�ψιμη αποδε�χθηκε τελε�ως διαφορετικ�. «Εγ� παιδ� μου κ�θε χρ�νο τ�τοια εποχ� νηστε�ω στην ψυχ�». Αποβ�λλω �να π�θος, προσπαθ� να νηστ�ψω στην ψυχ�.
�ντως, αν το σκεφτε� κανε�ς αυτ� ε�ναι μοναδικ�, ε�ναι πιο δ�σκολο. Πολλο� θα σπε�σουν να πουν πως ο σωστ�ς χριστιαν�ς αποβ�λλει �λα τα π�θη αυτ� την περ�οδο. Αντ�θετα δηλαδ� με αυτ� που βλ�πω εγ�. Τι βλ�πω; Ανθρ�πους να αναζητο�ν υποκατ�στατα και να καταλ�γουν αντ� να στερο�νται να απολαμβ�νουν τη νηστε�α, και �λλους που καταφε�γουν σε διατροφικ�ς υπερβολ�ς προκειμ�νου να εξαγνισθο�ν, χωρ�ς �μως να σταματο�ν να κακολογο�ν τον διπλαν� τους, να ζηλε�ουν, να προσπερν�νε αυτο�ς που πραγματικ� χρει�ζονται αν�γκη και ας κ�νουν εβδομ�δες να φ�νε γαλακτοκομικ�.
Εγ� λοιπ�ν προτε�νω φ�τος η νηστε�α να ε�ναι κ�τι παραπ�νω. Επιτ�λους μην κλε�νεστε σε στεν� καλο�πια και αυστηρ�ς προσταγ�ς και κ�δικες. Ας βρει ο καθ�νας αυτ� που τον βασαν�ζει, ας απομακρ�νει �να π�θος �στω για αυτ�ς τις μ�ρες και �σως αυτ� γενικευθε�. Ας στερηθο�με πρ�γματα που σε εμ�ς �ντως ε�ναι δεδομ�να αλλ� για κ�ποιους �λλους ε�ναι αν�γκη και �λλειψη. Ας δοκιμ�σουμε να νηστ�ψουμε μ�α φορ� και στην ψυχ�…
Ψυχολογικ� θα μπορο�σατε να δ�σετε �μφαση σε �ναν εσωτερικ� δι�λογο, να αποβ�λλετε τον αρνητισμ� και να προωθ�σετε θετικ�ς σκ�ψεις, να αλλ�ξετε τα πρ�γματα που μπορε�τε και να δουλ�ψετε �στε να επεξεργαστε�τε και να αποδεχτε�τε τα πρ�γματα που δεν μπορο�ν να αλλ�ξουν. Συναισθηματικ�, προσπαθ�στε να διατηρ�σετε την ηρεμ�α στον προσωπικ� σας χ�ρο, προσπαθ�στε να �χετε κ�ποιο χρ�νο για να ξεκουραστε�τε και να επεξεργαστε�τε τα συναισθ�ματ� σας απ�ναντι στους ανθρ�πους που σας περιτριγυρ�ζουν, ευχαριστε�στε αυτο�ς που θ�λετε και προσπαθ�στε να ε�στε δημιουργικο�.
Δ�στε �μφαση σε αυτ� που αισθ�νεστε και προσπαθ�στε να αποτοξιν�σετε και το πνε�μα και την ψυχ� σας χωρ�ς να δ�νετε μ�νο �μφαση στο σ�μα και σε αυστηρ�ς σχεδ�ν καταναγκαστικ�ς συν�θειες!
Ως ψυχολ�γος με ανθρωπιστικ� προσανατολισμ� αλλ� και ως Πρ�εδρος του Επιστημονικο� Συμβουλ�ου του Καταφυγ�ου Γυνα�κας, νι�θω την αν�γκη να δηλ�σω την πλ�ρη αντ�θεσ� μου με την κ�νηση της ΕΛ.ΑΣ. να δημοσιοποι�σει τα προσωπικ� στοιχε�α και τις φωτογραφ�ες των οροθετικ�ν γυναικ�ν που εργ�ζονται ως ιερ�δουλες στην Αθ�να, με πρ�σχημα την προστασ�α του γενικο� καλο�. Θεωρ� πως αυτ� η κ�νηση �ταν μ�α απαρ�δεκτη εν�ργεια κανιβαλισμο� η οπο�α ξεκ�θαρα οδηγε� στο στιγματισμ� συγκεκριμ�νων κοινωνικ�ν ομ�δων και την τα�τιση του ιο� του AIDS με αυτ�ς.
Καταρχ�ν, πρ�πει το ελληνικ� κρ�τος επιτ�λους να επιδε�ξει μ�α υπε�θυνη στ�ση απ�ναντι στους πολ�τες και σε ζητ�ματα παιδε�ας και υγε�ας. Πιο συγκεκριμ�να, προσωπικ� θε�ρησα αυτ� την κ�νηση ως �να κουτοπ�νηρο προεκλογικ� πυροτ�χνημα το οπο�ο �μως ανεπαρκ�ς προσπαθε� να καλ�ψει �λλα προβλ�ματα και ζητ�ματα που εκκρεμο�ν. �ρα το κρ�τος θα �πρεπε πρ�τα να φροντ�σει να εξασφαλ�σει τα ακ�λουθα και μετ� να προβε� σε αποφ�σεις διαπ�μπευσης:
Ε�ναι εξαιρετικ� ενδιαφ�ρον το π�σο περ�εργα φ�ρονται οι �νθρωποι �ταν αποτελο�ν μ�λη μ�ας ομ�δας, μιμο�μενοι τη συμπεριφορ� των υπολο�πων μελ�ν, ψ�χνοντας για �ναν αρχηγ� και ερχ�μενοι σε σ�γκρουση με τα μ�λη �λλων ομ�δων. Ε�ναι �μως φανερ� το π�σο διαφορετικ�ς μεταξ� τους μπορε� να ε�ναι οι ομ�δες στις οπο�ες αν�κει το �διο �τομο � το π�σο αυστηρ�ς ε�ναι οι δομ�ς σε �λλες ομ�δες �που τα μ�λη καλο�νται να συμπεριφ�ρονται με συγκεκριμ�νο τρ�πο.
Το συγκεκριμ�νο ζ�τημα απασχολε� την Κοινωνικ� Ψυχολογ�α εδ� και πολλ�ς δεκαετ�ες και �χουν γ�νει σημαντικ�ς �ρευνες που προτε�νουν πολλ�ς διαφορετικ�ς εξηγ�σεις. Μ�α απ� τις πιο γνωστ�ς θεωρ�ες ε�ναι η θεωρ�α της Κοινωνικ�ς Ταυτ�τητας �πως αυτ� καθιερ�θηκε απ� τον Tajfel και τους συνεργ�τες του. Β�σει λοιπ�ν αυτ�ς της θεωρ�ας, οι �νθρωποι �χουν ως στ�χο να δημιουργ�σουν κοινωνικ� ταυτ�τητα, η οπο�α μ�λιστα ε�ναι πολ� στεν� συνδεδεμ�νη με τα επ�πεδα αυτοεκτ�μησ�ς τους. Κατ’ επ�κταση ε�ναι πολ� λογικ� η διαδικασ�α διαμ�ρφωσης κοινωνικ�ς ταυτ�τητας μ�σα απ� τη συμμετοχ� μας σε ομ�δες να καθορ�ζει τον τρ�πο που συμπεριφερ�μαστε �χι μ�νο στα μ�λη της ομ�δας μας αλλ� και στα μ�λη �λλων ομ�δων.
Πιο συγκεκριμ�να, π�ντα με στ�χο να διαμορφ�σουμε μ�α θετικ� κοινωνικ� ταυτ�τητα, φερ�μαστε με ενθουσιασμ� και θαυμασμ� στα μ�λη της ομ�δας μας, δικαιολογο�με τις πρ�ξεις τους και αφομοι�νουμε σε σημαντικ� βαθμ� τις συμπεριφορ�ς τους. Αντ�στοιχα, η συμπεριφορ� μας απ�ναντι σε μ�λη �λλων ομ�δων ε�ναι εντελ�ς αντ�θετη προσπαθ�ντας να μει�σουμε την αξ�α τους, την δυναμικ� τους π�ντα με στ�χο να ανυψ�σουμε την δυναμικ� της δικ�ς μας ομ�δας, να αποκτ�σουμε μ�α θετικ� κοινωνικ� ταυτ�τητα και ταυτ�χρονα να φτ�σουμε στα �ψη την δικ� μας αυτοπεπο�θηση.
Μ�λιστα ε�ναι ιδια�τερα ενδιαφ�ρον να δο�με το π�ς μεταβ�λλεται η συμπεριφορ� μας � ακ�μη και σε �ναν βαθμ� οι απ�ψεις μας �ταν βρισκ�μαστε σε διαφορετικ�ς ομ�δες. Η παραπ�νω θεωρ�α που ε�ναι απ� τις πλ�ον γνωστ�ς �πως και οι υπ�λοιπες σχετικ�ς θεωρ�ες βρ�σκουν εφαρμογ� σε πολλ� κοινωνικ� φαιν�μενα και πεδ�α και πιο συγκεκριμ�να σε �τι �χει να κ�νει με τις διομαδικ�ς και τις ενδο-ομαδικ�ς σχ�σεις.
Καλ� ε�ναι λοιπ�ν να επιλ�γουμε με προσωπικ� κριτ�ρια τις ομ�δες στις οπο�ες θ�λουμε να ε�μαστε μ�λη �τσι �στε να μην εμπλεκ�μαστε σε ομ�δες που πραγματικ� δεν μας εκφρ�ζουν, που μας ξεν�ζουν, που η συμπεριφορ� μας ε�ναι καθαρ� αποτ�λεσμα της συμμ�ρφωσης στην ομ�δα. Απ� την �λλη να μην ξεχν�με πως δεν υπ�ρχει μεγαλ�τερο δε�γμα υγε�ας απ� την ομαδικ� συνεργασ�α, το μο�ρασμα απ�ψεων, τον συνεταιρισμ� και την κοινωνικ� αλληλεπ�δραση. �λλωστε δεν ε�ναι τυχα�ο πως �ντως η κοινωνικ� μας ταυτ�τητα επηρε�ζει σημαντικ� και την αυτοπεπο�θησ� μας και τη γενικ�τερη κοινωνικ� μας λειτουργικ�τητα. Τ�λος καλ� ε�ναι και να μην κρ�νουμε τους ανθρ�πους εξ’ ολοκλ�ρου απ� την ομ�δα στην οπο�α αν�κουν, �λλωστε �πως ε�πε και o Γ�λλος ποιητ�ς Verlaine: «Ο Ιο�δας ε�χε τους πιο ευυπ�ληπτους φ�λους».
Η περ�οδος των εορτ�ν π�ντα συνδ�εται με �ντονα συναισθ�ματα. �λλους και μ�νο η �λευση των Χριστουγ�ννων τους γεμ�ζει χαρ� εν� �λλοι γεμ�ζουν με αισθ�ματα θλ�ψης και μοναξι�ς τα οπο�α εντε�νονται τις γιορτιν�ς ημ�ρες. Ε�ναι πολ� σ�νηθες τα Χριστο�γεννα να βι�νουμε πιο �ντονα την απ�λεια, τη στεναχ�ρια και τη χαρ� αλλ� εγ� θεωρ� πως τα Χριστο�γεννα θα μπορο�σαν να μετατραπο�ν σε μ�α απ� τις πιο εποικοδομητικ�ς περι�δους του χρ�νου. Πιο συγκεκριμ�να, θα �ταν καλ� �λοι μας να αφιερ�σουμε λ�γο χρ�νο σε μ�α απ� τις γιορτιν�ς μ�ρες για να κ�νουμε τον προσωπικ� μας απολογισμ� και το μελλοντικ� μας σχεδιασμ�.
�σον αφορ� τον προσωπικ� μας απολογισμ�, οι γιορτ�ς και ο αποχαιρετισμ�ς του χρ�νου ε�ναι μ�α καλ� ευκαιρ�α να κ�νουμε �να δικ� μας προσωπικ� κατ�λογο στον οπο�ο συνοπτικ� θα αναφ�ρουμε τι σημα�νει για εμ�ς η χρονι� που �φυγε. Ποια ε�ναι τα σημαντικ� γεγον�τα που αξ�ζει να κρατ�σουμε; Ποια ε�ναι τα λ�θη που κ�ναμε; Ποια �ταν η πρ�οδος στη ζω� μας; �τσι θα μπορο�με να �χουμε �να σχεδι�γραμμα της προσωπικ�ς, επαγγελματικ�ς και κοινωνικ�ς μας ζω� για τη χρονι� που π�ρασε. Μας δ�νεται η ευκαιρ�α να θυμηθο�με τις ευχ�ριστες στιγμ�ς και να τις ‘‘κλειδ�σουμε’’ μ�σα μας, να επεξεργαστο�με τις δ�σκολες στιγμ�ς βλ�ποντας τι μπορο�με να κερδ�σουμε απ� αυτ�ς και να κοιτ�ξουμε π�σω στα λ�θη μας, αναλ�οντας τα, κοιτ�ντας τα κατ�ματα με σκοπ� να τα αποδεχθο�με και να μην τα επαναλ�βουμε.
Ταυτ�χρονα, ο αποχαιρετισμ�ς του ν�ου χρ�νου συνοδε�εται απ� την υποδοχ� του καινο�ριου. Τι σημα�νει αυτ�; Αυτ� σημα�νει καινο�ριο σχεδιασμ�! Π�ντα ε�ναι καλ� να μην βαδ�ζουμε τυφλ� στο μ�λλον αλλ� να δ�σουμε στον εαυτ� μας μ�α α�σθηση ασφ�λειας μ�σα απ� τον προσδιορισμ� στ�χων. Επομ�νως μπορο�με να κ�νουμε μ�α λ�στα απ� πρ�γματα που �χουμε ως στ�χους για τον ερχ�μενο χρ�νο. Με αυτ� τον τρ�πο δ�νουμε στον εαυτ� μας κατευθυντ�ριες για τα πρ�γματα που θ�λουμε να κ�νουμε � θ�λουμε να αλλ�ξουμε και το σημαντικ�τερο ε�ναι πως με αυτ� τον τρ�πο δεν αισθαν�μαστε στ�σιμοι!
Εκμεταλλευτε�τε λοιπ�ν με τον καλ�τερο δυνατ� τρ�πο και για την ψυχικ� σας ηρεμ�α αυτ�ς τις γιορτ�ς και αποκτ�στε αυτ� την καινο�ρια και ενδιαφ�ρουσα συν�θεια κ�θε χρ�νο. Θα δε�τε π�σο διαφορετικ� θα νι�σετε �ταν αποχαιρετ�τε τον παλι� χρ�νο και υποδ�χεστε τον καινο�ριο. Ε�χομαι σε �λους καλ�ς γιορτ�ς και υπ�σχομαι μ�σα απ� αυτ� τη στ�λη να βρε�τε ν�ες οπτικ�ς για τη ζω� και την ψυχολογ�α!
 |
|
Νο�μβριος 2015, �νας μ�νας γεμ�τος απ� τις πιο δυνατ�ς εμπειρ�ες που ε�χα στη ζω� μου. Πρ�τος σταθμ�ς Παρ�σι. Απ� μικρ� ε�χα �νειρο να επισκεφτ� την παν�μορφη αυτ� ευρωπα�κ� πρωτε�ουσα, λ�κνο των τεχν�ν και του πολιτισμο�, και �λλα πολλ� που σκεφτ�μουν να κ�νω και να δω. Τα εισιτ�ρια κλεισμ�να απ� μ�ρες και το μ�νο που �μενε �ταν η ανυπομονησ�α μ�χρι να �ρθει η μ�ρα αναχ�ρησης. � μ�λλον �χι. Βρ�δυ της 13ης Νοεμβρ�ου, μ�α Παρασκευ� �πως �λες οι υπ�λοιπες, �ταν τυχα�α πληροφορο�μαι �τι κ�τι �σχημο συμβα�νει στο Παρ�σι. Οι πληροφορ�ες συγκεχυμ�νες, μεγ�λος ο αριθμ�ς των νεκρ�ν και τραυματι�ν, σε μ�α στιγμ� που τουλ�χιστον αρχικ� κανε�ς δεν μπορο�σε με σιγουρι� να πει τι συν�βαινε.
�σο περν� η �ρα η εικ�να ολοκληρ�νεται και περισσ�τερες λεπτομ�ρειες �ρχονται στο φως. Το Παρ�σι ζει �σως μ�α απ� τις χειρ�τερες βραδι�ς του στη σ�γχρονη ιστορ�α, �ταν μ�α σειρ� απ� τρομοκρατικ�ς επιθ�σεις λαμβ�νουν χ�ρα σε δι�φορα σημε�α της π�λης, κυρ�ως μ�ρη που συχν�ζουν ν�οι, περιοχ�ς που σφ�ζουν απ� ζω� και μ�α κατ�σταση ομηρ�ας σε �ναν απ� τους γνωστ�τερους καλλιτεχνικο�ς πολυχ�ρους. Η π�λη κηρ�σσεται σε κατ�σταση �κτακτης αν�γκης και �λοι μουδιασμ�νοι παρακολουθο�με τις εξελ�ξεις. Ασυνα�σθητα στο μυαλ� μου �ρχονται εικ�νες και συζητ�σεις απ� �να σεμιν�ριο που εγ� η �δια ε�χα παρουσι�σει για την τρομοκρατ�α λ�γες μ�ρες πριν, εστι�ζοντας στο προφ�λ της τρομοκρατ�ας με θρησκευτικ� κ�νητρο. Ταυτ�χρονα, παρ�τι πολλ� χιλι�μετρα μακρι�, �να συνα�σθημα τρ�μου με κατακλ�ζει. Τι να κ�νω �ραγε; Να ακυρ�σω το ταξ�δι μου � να ταξιδ�ψω �πως ε�χα προγραμματ�σει παρ� τις εξελ�ξεις; Η κατ�σταση �χι και τ�σο �γνωστη σε εμ�να, καθ�ς το 2005 λ�γες μ�λις εβδομ�δες μετ� τα τρομοκρατικ� χτυπ�ματα στο Λονδ�νο μετακ�μισα στο Reading για τις σπουδ�ς μου. �να γν�ριμο συνα�σθημα ξυπν�ει και θυμ�μαι το π�σο �σχημο και ψυχοφθ�ρο ε�ναι να ζεις σε μ�α π�λη που ζει υπ� το καθεστ�ς τρομοκρατ�ας. Οι εσωτερικο� δι�λογοι �διναν και �παιρναν μ�χρι να καταλ�ξω στην απ�φαση να ταξιδ�ψω κανονικ�, να μην αλλ�ξω τ�ποτα απ� αυτ� που �δη ε�χα σχεδι�σει και να φτ�σω στο Παρ�σι. Φυσικ�, η κλειστ� τηλε�ραση �ταν συνειδητ� επιλογ� και η επικοινων�α με ανθρ�πους που ζουν στο Παρ�σι �παιξαν το ρ�λο τους.
Ναι σοκαρ�στηκα. �χι δεν ε�χα περ�σει επιφανειακ� τις καθημεριν�ς επιθ�σεις στη Συρ�α, την Παλαιστ�νη, τα πρ�τα δε�γματα που ε�χα ζ�σει στην Κωνσταντινο�πολη λ�γους μ�νες πριν. Ωστ�σο, οι χειρ�τεροι φ�βοι επιβεβαι�νονταν και τα τυφλ� χτυπ�ματα στο Παρ�σι επαν�φεραν τις εικ�νες που η Ευρ�πη ε�χε ξαναζ�σει την �δια χρονι� στο Charlie. Η πρ�τη εικ�να στο αεροδρ�μιο �δη σε ξεν�ζει �ταν οι πρ�τοι �νθρωποι που συναντ�ς σε γαλλικ� �δαφος ε�ναι στρατι�τες με το χ�ρι στη σκανδ�λη αυτ�ματων �πλων. Οι Γ�λλοι και οι �λλοι κ�τοικοι του Παρισιο� προωθο�ν συνεχ�ς την ιδ�α, �τι πρ�πει να συνεχ�σουμε τη ζω� μας και δεν πρ�πει να ζο�με στον τρ�μο. Απ� την �λλη πλευρ�, το κυρ�αρχο συνα�σθημα στην ατμ�σφαιρα �ταν η καχυποψ�α. Καχυποψ�α για αυτ�ν που κ�θεται δ�πλα σου στο μετρ�, καχυποψ�α για τη γυνα�κα με τη μαντ�λα που περν� δ�πλα σου, �να �τυπο π�πλο προστασ�ας που �κανε τις δ�ο πρ�τες σειρ�ς σε κ�θε μαγαζ� να ε�ναι �δειες. Παρ�λογες γενικε�σεις, λεπτομερ�ς σχεδιασμ�ς του καθημερινο� προγρ�μματος και αποφυγ� συγκεκριμ�νων χ�ρων και εκδηλ�σεων �ταν πλ�ον κομμ�τι της καθημεριν�τητας. Η π�λη αστυνομοκρατε�ται, ακο�ς συχν� πυκν� σειρ�νες περιπολικ�ν και εκτ�ς απ� το στρατ�, αστυνομικο� με πολιτικ� ε�ναι ακροβολισμ�νοι σε κ�θε σημε�ο της π�λης. Τ�ρα που το παρατηρ� βλ�πω ελ�χιστους μουσουλμ�νους να κυκλοφορο�ν, καθ�ς στον απ�ηχο κ�θε χτυπ�ματος ο ρατσισμ�ς κορυφ�νεται. Ακ�μη, θυμ�μαι το συγκ�τοικ� μου απ� το Πακιστ�ν, �ταν μετ� τα τρομοκρατικ� στο Λονδ�νο, επ�στρεφε σπ�τι θλιμμ�νος, περιγρ�φοντας π�ς το χρ�μα του σε συνδυασμ� με το σακ�διο που κουβαλο�σε για το πανεπιστ�μιο, κατ�ληγαν π�ντα στο να κ�θεται σε �να �δειο τρ�νο στο μετρ�. Θυμ�μαι και εμ�να να προσπαθ� αμ�χανα να ελαφρ�νω την εμπειρ�α του με �πλο το χιο�μορ, "και δεν χα�ρεσαι που σε �ρα αιχμ�ς βρ�σκεις θ�ση στο βαγ�νι για να κ�τσεις; �στους να κυνηγ�ν φαντ�σματα".
Με αφορμ� το Παρ�σι β�βαια, ο ρατσισμ�ς δεν αφορ� μ�νο την εκε� μουσουλμανικ� κοιν�τητα αλλ� πα�ρνει στο λαιμ� της και χιλι�δες ταλαιπωρημ�νων ανθρ�πων, προσφ�γων και μεταναστ�ν που θαλασσοπν�γονται κ�θε μ�ρα στο Αιγα�ο, προσπαθ�ντας να ξεφ�γουν. Να ξεφ�γουν απ� την πε�να, τον π�λεμο, την αν�χεια, αναζητ�ντας μ�α καλ�τερη ζω� για εκε�νους και τα παιδι�. Κυρ�ως τα παιδι�. �δη απ� το Παρ�σι το κλ�μα �ταν φορτισμ�νο και η Ελλ�δα για ακ�μη μ�α φορ� στο προσκ�νιο, «απ� εκε� περν�νε οι τζιχαντιστ�ς», «φ�ε τ�ρα αλληλεγγ�η στους πρ�σφυγες» και οι θεωρ�ες συνομωσ�ας να δ�νουν και να πα�ρνουν, γεμ�ζοντας τους θιασ�τες τους με ρ�γη περηφ�νιας που δεν «μ�σησαν στο παραμ�θι της προσφυγι�ς».
Αφ�νω το Παρ�σι με γλυκ�πικρη γε�ση, καταγρ�φοντας μ�α απ� τις πιο δυνατ�ς εμπειρ�ες της μ�χρι τ�ρα ζω�ς μου. Η συγκυρ�α �μως �κανε αυτ� την εμπειρ�α ακ�μη πιο δυνατ�. Δ�ο μ�ρες ακριβ�ς απ� την επιστροφ� μου απ� το Παρ�σι, ετοιμ�ζω ξαν� βαλ�τσες για τη Χ�ο αυτ� τη φορ�. �να επ�σης προγραμματισμ�νο, αμιγ�ς επαγγελματικ� ταξ�δι για �να σεμιν�ριο εκπα�δευσης απ� τα πολλ� που �χουμε κ�νει με την Α21. Το θ�μα που καλ�πτω αφορ� την ταυτοπο�ηση θυμ�των εμπορ�ας ανθρ�πων και κ�ποιες βασικ�ς οδηγ�ες διεξαγωγ�ς συν�ντευξης με �να πιθαν� � ταυτοποιημ�νο θ�μα. Το κοιν� της εκπα�δευσης αστυνομικο� και λιμενικο� που �χουν �ρθει για να επιμορφωθο�ν σχετικ�. Η συζ�τηση φτ�νει στο φλ�γον για την περιοχ� ζ�τημα, το προσφυγικ�, για να συζητ�σουμε πλ�ον το π�ς η ευ�λωτη θ�ση των προσφ�γων αλλ� και το καθημεριν� κ�μα ανθρ�πων που δ�χεται το νησ�, ε�ναι μ�α πολ� ελκυστικ� «αγορ�» σ�γχρονων σκλ�βων στους οπο�ους τ�ζουν μ�α �συχη και �μορφη ζω� στην Ευρ�πη. Το σεμιν�ριο τελει�νει την προκαθορισμ�νη �ρα, αλλ� μ�σα μου υπ�ρχει μεγ�λη επιθυμ�α να δω απ� κοντ� την πραγματικ�τητα, να δω τι συμβα�νει στα κ�ντρα καταγραφ�ς, τι ζουν οι κ�τοικοι και π�ς ανταποκρ�νονται οι αρχ�ς εκε�.
Πρ�θυμα �νας αστυνομικ�ς με μεταφ�ρει σε �να απ� τα σημε�α καταγραφ�ς των προσφ�γων. Φτ�νουμε σε �να σημε�ο �χι πολ� μακρι� απ� το κ�ντρο της π�λης, μοι�ζει με εγκαταλειμμ�νο εργοστ�σιο, αποθ�κη, κ�τι τ�τοιο. Στην ε�σοδο αντικρ�ζω δ�ο χημικ�ς τουαλ�τες, στις ανδρικ�ς υπ�ρχαν κολλημ�να δ�ο μπλε τριαντ�φυλλα, στις γυναικε�ες ροζ τριαντ�φυλλα. Προχωρ� πιο μ�σα και γνωρ�ζω αρχικ� τους εθελοντ�ς και εργαζομ�νους εκε�, �ρωες �πως τους αποκαλ� εγ�. Μεταφραστ�ς, μ�λη οργαν�σεων και φορ�ων που προσπαθο�ν να κ�νουν πιο ομαλ� και γρ�γορη την διαδικασ�α καταγραφ�ς. Τριγ�ρω �χουν στηθε� πρ�χειρα γραφε�α με υπολογιστ�ς, �που γ�νεται η καταγραφ�, εν� στο χ�ρο χωρισμ�νοι σε ομ�δες πρ�σφυγες περιμ�νουν τη σειρ� τους. Νι�θω �να μεγ�λο β�ρος στο στ�θος, �ταν κοιτ�ζω �που φτ�νει το μ�τι μου και βλ�πω �νδρες, γυνα�κες, παιδι�, βρ�φη και ηλικιωμ�νους, παγωμ�νους απ� το ταξ�δι, κουρασμ�νους αλλ� και κ�ποιους χαμογελαστο�ς, χαρο�μενους που τα κατ�φεραν και βρ�σκονται σε «ευρωπα�κ�» �δαφος. Οι �διοι βλ�ποντ�ς με να μιλ�ω με τους εκε� υπευθ�νους και κρ�νοντας απ� την «επ�σημη περιβολ�» μου, θεωρο�ν πως κ�τι πρ�πει να ε�μαι σημαντικ� και με καρφ�νουν με τα μ�τια τους, κ�ποιοι πα�ρνουν το θ�ρρος και ρωτο�ν για το μετ�, για το τι πρ�πει να κ�νουν για να ζητ�σουν πολιτικ� �συλο, για το τι τους περιμ�νει μετ�, τι γ�νεται στην Ειδομ�νη. Το β�ρος στο στ�θος μου ακ�μη μεγαλ�τερο, το κυρ�αρχο συνα�σθημα, ο π�νος. Π�σο π�νο χωρ�ει μ�α α�θουσα; Φανταστε�τε και πολλαπλασι�στε επ� εκατ�. Σφ�ξιμο, β�ρος, π�νος και ντροπ�. �νιωσα ντροπ� μ�νο που ζω σε μ�α εποχ� τ�σο «προηγμ�νη» και συν�μα τ�σο πρωτ�γονη, �που ακ�μη �νθρωποι τρ�χουν κυνηγημ�νοι απ� βομβαρδισμο�ς, βαλλ�μενοι απ� εκατ� πλευρ�ς, για να συνεχ�σουν ακ�μη και διωγμ�νοι να ε�ναι «ανεπιθ�μητοι», πιθανο� βασανιστ�ς, τζιχαντιστ�ς και τυφλωμ�νοι εξτρεμιστ�ς.
Απ� το Παρ�σι στη Χ�ο λοιπ�ν, δ�ο σταθμο� ζω�ς, �πειρες εικ�νες και συναισθ�ματα και πολλ�ς σκ�ψεις. Μην β�ζετε την ανθρ�πινη ζω� στη ζυγαρι�, λ�πη και θρ�νος για κ�θε �νθρωπο που χ�νει β�αια την ζω� του, απ�ραντος π�νος σε Δ�ση και Ανατολ�, με την βο�θεια και την αλληλεγγ�η �να μικρ� β�λσαμο. Και το καλ�τερο «καθαριστικ�». Να καθαρ�σουμε τις συνειδ�σεις μας, τα �νειρ� μας, το βλ�μμα μας. Εκε�νο το ολοκ�θαρο βλ�μμα εν�ς παιδιο� που με κ�ρφωσε, εκτοξε�οντας χιλι�δες ερωτηματικ� β�λη που δεν θα ξεχ�σω ποτ�. Θα με κ�νει να μην ξεχ�σω ποτ� το �νθρωπος για τον �νθρωπο, π�ρα απ� σ�νορα, απ� χ�ρες και θρησκε�ες.
ΥΓ: Η ζω� ε�ναι εκε� �ξω, �χι στις οθ�νες. |
| Πηγ�: Apsychologist.com |
Απ� πολ� μικρ� ηλικ�α, απ� τις πρ�τες νοητικ�ς εργασ�ες που μαθα�νει να κ�νει �να παιδ� ε�ναι να χωρ�ζει τον κ�σμο σε κατηγορ�ες για να τον απλοποιε�, για να οριοθετε� τη γν�ση του. �τσι σταδιακ� μαθα�νουμε να δημιουργο�με γενικ�ς κατηγορ�ες για τα αντικε�μενα, για τα ζ�α, για το περιβ�λλον μας, που αποτελο�νται απ� πολλ�ς υποκατηγορ�ες. Π�ρτε για παρ�δειγμα τα ζ�α, ε�ναι μ�α γενικ� κατηγορ�α, αποτελε�ται �μως απ� μ�α σειρ� απ� υποκατηγορ�ες, τα θηλαστικ�, τα πτην�, τα ερπετ� και αυτ�ς με τη σειρ� τους αποτελο�νται απ� �λλες πιο στεν�ς και συγκεκριμ�νες υποκατηγορ�ες. Αυτ� �μως η ανθρ�πινη τ�ση δεν περιορ�ζεται στα αντικε�μενα και την εξ�γηση του περιβ�λλοντος του ατ�μου, καθ�ς ο �νθρωπος τε�νει να τοποθετε� τους συνανθρ�πους του σε μεγ�λες και μικρ�τερες κατηγορ�ες δ�νοντ�ς τους ταμπ�λες, για να απλοποι�σει την �δια του την �παρξη. Οι ντ�πιοι, οι μεταν�στες, οι �γχρωμοι, οι ομοφυλ�φιλοι, καθ�νας μας �χει μ�α ευρε�α γκ�μα απ� ετικ�τες για να αποδ�σει στον διπλαν� του. Πολλ�ς φορ�ς, αυτ�ς οι ταμπ�λες αφορο�ν χαρακτηριστικ�, προτιμ�σεις και ιδεολογ�ες και ε�ναι τ�σο ισχυρ�ς που ε�ναι πιθαν�ν να αντικαταστ�σουν το �νομα του ατ�μου.
Η εμπειρ�α των ετικετ�ν ξεκιν� �δη απ� τη σχολικ� ζω�, απ� τα απλ� παρατσο�κλια που κ�ποιοι κουβαλο�ν για ολ�κληρη την ζω� τους. Δυστυχ�ς �μως η συν�θεια αυτ� δεν περιορ�ζεται στη σχολικ� ζω�, ακ�μη και �ταν ο �νθρωπος ενηλικι�νεται δρα με τον �διο τρ�πο προσπαθ�ντας να εξηγ�σει τον πολ�πλοκο κ�σμο του αποδ�δοντας μονοδι�στατες ιδι�τητες και χαρακτηριστικ� σε �λους τους ανθρ�πους με τους οπο�ους συναναστρ�φεται. Ποιος ε�ναι �μως ο κ�νδυνος που αυτ�ς οι ετικ�τες κουβαλο�ν μαζ� τους; Πρ�πει να γ�νει κατανοητ� πως η �δια η διαδικασ�α της κατηγοριοπο�ησης αποτελε� την β�ση των απ�ψεων μας και των στερεοτ�πων � προκαταλ�ψεων που εμε�ς κατ�χουμε. Ας π�ρουμε το παρ�δειγμα του ομοφυλ�φιλου �νδρα, �ταν χρησιμοποιο�με την ετικ�τα του ομοφυλ�φιλου για να χαρακτηρ�σουμε �ναν �νδρα που γνωρ�ζουμε, αυτ� η ταυτ�τητα μπορε� να συνοδε�εται απ� μ�α σειρ� αρνητικ�ν χαρακτηριστικ�ν που δεν αποδεικν�ονται για �λες τις περιπτ�σεις αλλ� υιοθετο�νται ελ�ω της γεν�κευσης των κατηγορι�ν μας. Η «αθ�α» λοιπ�ν ετικ�τα του ομοφυλ�φιλου μπορε� να ταυτ�ζεται με την �λλειψη τιμ�ς, την ανωμαλ�α, την ελαφρ�τητα, την προβληματικ� συμπεριφορ�, τη σεξουαλικ� ανωριμ�τητα �πως εκφρ�ζεται μ�σα απ� σ�ντομες και εφ�μερες σχ�σεις. Σ�γουρα μας ε�ναι πιο ε�κολο να στεν�ψουμε τα �ρια της κατηγορ�ας του ομοφυλ�φιλου αλλ� ταυτ�χρονα βυθιζ�μαστε σε μ�α δ�νη αναπαραγωγ�ς στερεοτ�πων που οδηγο�ν σε αντ�στοιχες συμπεριφορ�ς αποδοχ�ς � αποκλεισμο� (�λλωστε τα στερε�τυπα μπορε� να ε�ναι και θετικ�, π.χ. οι Γερμανο� ε�ναι εργατικο�).
Εν κατακλε�δι, καλ� ε�ναι να κατηγοριοποιο�με τη γν�ση μας, τη μν�μη μας και τις πληροφορ�ες απ� τις οπο�ες κατακλυζ�μαστε καθημεριν�. Μην π�φτετε �μως στην παγ�δα να δ�νετε συνεχ�ς ετικ�τες στον εαυτ� σας και τους �λλους, τοποθετ�ντας τους σαν �να κομμ�τι του σωρο� μ�ας κατηγορ�ας. Η ανθρ�πινη υπ�σταση ε�ναι πολυδι�στατη και δεν μπορε� να περιοριστε� στα �ρια μ�ας ταμπ�λας, ακ�μη και οι μουστ�ρδες στο ρ�φι εν�ς σο�περ μ�ρκετ �χουν διαφορετικ� χαρακτηριστικ�, γιατ� �λοι οι τοξικομανε�ς να ε�ναι �διοι;
Η αποσυμφ�ρηση των φυλακ�ν στην Ελλ�δα αδιαμφισβ�τητα ε�ναι το σ�γχρονο γιοφ�ρι της �ρτας. Πολλ�ς οι ιδ�ες στο παρελθ�ν αλλ� γιατ� �ραγε καμ�α δεν ε�χε αποτελεσματικ� εφαρμογ� ως τ�ρα; Δεν θ�λω να σχολι�σω τα πρ�σωπα που κ�θε φορ� ηγο�νται των επ�δοξων μεταρρυθμ�σεων γιατ� κ�ποιος θα πει πως θ�λω να προβ�λλω τον εαυτ� μου, αλλ� μπορ� να σχολι�σω επ�σημα και υπε�θυνα β�σει των γν�σε�ν μου τα μαργαριτ�ρια που βλ�πω και διαβ�ζω.
Μετ� την αποποινικοπο�ηση της χρ�σης της ινδικ�ς κ�νναβης που επ�σημα και ολοκληρωμ�να ποτ� καν�νας δεν �μαθε τι ισχ�ει πραγματικ� βρισκ�μαστε στο μεταμοντ�ρνο ηλεκτρονικ� βραχι�λι. Αυτ� ε�ναι η ν�α ιδ�α για την αποσυμφ�ρηση των φυλακ�ν και τους σ�γχρονους τρ�πους σωφρονισμο�. Θα μου πε�τε ε�ν ε�ναι να αποσυμφοριστο�ν πραγματικ� οι φυλακ�ς εσ�να τι σε κ�φτει; �λλωστε η συγκεκριμ�νη μ�θοδος εφαρμ�ζεται στις πολιτισμ�νες χ�ρες της Βρεταν�ας, της Σουηδ�ας και πιλοτικ� απ� τους γε�τον�ς μας Ιταλο�ς.
Αυτ� που με ενοχλε� πραγματικ� ε�ναι η προχειρ�τητα με την οπο�α καθετ� προσεγγ�ζεται σε αυτ� την πολ�παθη χ�ρα. Και αυτ� που γ�νεται τ�ρα με το βραχι�λι μου θυμ�ζει την ατ�κα : «Ε�χα μ�λις τρεις �ρες για να διαβ�σω το Μνημ�νιο». Το ηλεκτρονικ� βραχι�λι �ντως εφαρμ�ζεται σε κ�ποιες χ�ρες ως μ�α εναλλακτικ� του εγκλεισμο� μ�θοδος, η οπο�α μ�λιστα φα�νεται να �χει αποτελ�σματα σε αυτ�ς. Ωστ�σο, το ηλεκτρονικ� βραχι�λι ε�ναι μ�νο �να στοιχε�ο εν�ς ευρ�τερου σωφρονιστικο� συστ�ματος που βρ�σκεται �τη φωτ�ς μακρι� απ� το ισχ�ον ελληνικ�.
Τι δουλει� �χει το ηλεκτρονικ� βραχι�λι σε μ�α χ�ρα που ο εγκλεισμ�ς �χει καθαρ� τιμωρητικ� και �χι σωφρονιστικ� χαρακτ�ρα; Σε μ�α χ�ρα που σε καν�να σωφρονιστικ� �δρυμα δεν υπ�ρχει ομ�δα ειδικ�ν που συστηματικ� να προσφ�ρει προγρ�μματα στους φυλακισμ�νους αν�λογα με το �γκλημα που �χουν τελ�σει; Σε μ�α χ�ρα που η κοινωνικ� εργασ�α δεν υφ�σταται και προτιμ�ται να σαπ�ζουν �εργοι 19χρονοι και 30χρονοι εν� ταυτ�χρονα επιμορφ�νονται μ�νο στο σκοτειν� κ�σμο του εγκλ�ματος; Δεν θα συνεχ�σω με τα ρητορικ� ερωτ�ματα αλλ� θα προχωρ�σω σε συγκεκριμ�νες προτ�σεις:
1. Δεν θα �ταν ωφ�λιμο οι υπ� την επ�ρεια ουσι�ν παραβ�τες του ΚΟΚ να προσφ�ρουν κοινωνικ� εργασ�α σε δομ�ς αποκατ�στασης τροχα�ων ατυχημ�των �στε να νι�σουν τι πραγματικ� μπορο�ν να προκαλ�σουν;
2. Δε θα �ταν ωφ�λιμο να υπ�ρχουν προγρ�μματα αποτοξ�νωσης σε �λες τις φυλακ�ς �στε οι χρ�στες και μικρο�μποροι να μπορο�ν να αποτοξινωθο�ν πριν βγουν στην κοινων�α ξαν�;
3. Δε θα �ταν ωφ�λιμο να υπ�ρχουν προγρ�μματα για τους δρ�στες σεξουαλικ�ν εγκλημ�των τα οπο�α υποχρεωτικ� θα �πρεπε να ολοκληρ�σουν πριν αποφυλακιστο�ν;
4. Δε θα �πρεπε να υπ�ρχει μ�α επιτροπ� ειδικ�ν που να αξιολογε� αν �ντως το προς αποφυλ�κιση �τομο ε�ναι ικαν� και ακ�νδυνο να επανενταχθε� στην κοινων�α;
5. � μ�πως δεν θα �πρεπε να δημιουργηθε� συγκεκριμ�νος οργανισμ�ς που να στηρ�ζει �μπρακτα τους αποφυλακισθ�ντες για την ομαλ� επαν�νταξ� τους και την ε�σοδ� τους στην αγορ� εργασ�ας;
Αυτ�ς ε�ναι μ�νο κ�ποιες απ� τις προτ�σεις που μπορο�ν να υλοποιηθο�ν για να εκσυγχρονιστε� πραγματικ� το σωφρονιστικ� μας σ�στημα και μετ� να συζητ�σουμε και για την προσθ�κη του ηλεκτρονικο� βραχιολιο�. �λλωστε, σε μ�α προσπ�θει� μου να ξεκιν�σουμε τ�τοιου ε�δους προγρ�μματα στις φυλακ�ς ακ�μη και εθελοντικ� η επ�σημη απ�ντηση �ταν πως πρ�πει να υπ�ρχει σχετικ� �δεια απ� το Υπουργε�ο Δικαιοσ�νης και η ανεπ�σημη:
«Καλ� κοπ�λα μου, ν�α, ψυχολ�γος και θες να ασχοληθε�ς με αυτο�ς; Καλ�τερα να κοιτ�ξεις να βοηθ�σεις καν�ναν �λλον»…
