Πρ�τη μ�ρα στο σχολεï¿½ο… Φων�ς, παιχν�δια, συγκ�νηση… Π�ντα �μως υπ�ρχουνε στην αυλ� του νηπιαγωγε�ου � του δημοτικο�, εκε�να τα παιδι� που με το ζ�ρι κουβ�λησαν οι γονε�ς τους, προσπαθ�ντας με χ�λιους – δυο τρ�πους να αντιμετωπ�σουνε το κλ�μα, τις τσιρ�δες και την πεισματικ� τους �ρνηση. Ο αποχαιρετισμ�ς ε�ναι δραματικ�ς, αλλ� κ�ποια στιγμ�, τα πανικ�βλητα πλασματ�κια περν�νε στα χ�ρια της δασκ�λας. Γιατ�, λοιπ�ν, συμβα�νει αυτ�;
Για να κατανο�σουμε αυτ� τη συμπεριφορ� του παιδιο�, πρ�πει να ρ�ξουμε μια ματι� στη βρεφικ� του ηλικ�α και να εξετ�σουμε την �ννοια του «δεσμο�». Το κρ�σιμο σημε�ο βρ�σκεται αν�μεσα στον �κτο και τον �νατο μ�να. Τ�τε εμφαν�ζεται η επιλεκτικ� προτ�μηση για τη μητ�ρα και τα οικε�α πρ�σωπα, η παρουσ�α των οπο�ων προκαλε� τη μεγαλ�τερη χαρ� στο βρ�φος. Τ�τε γεννιο�νται, �μως και οι δ�ο πρ�τες μορφ�ς �γχους στη ζω�: το �γχος του αποχωρισμο� και το �γχος απ�ναντι στα ξ�να πρ�σωπα. Το συνονθ�λευμα, λοιπ�ν, αυτ�ν των πρ�των θετικ�ν και αρνητικ�ν συναισθημ�των, σηματοδοτε� το δεσμ� του βρ�φους προς τη μητ�ρα (� το πρ�σωπο που το μεγαλ�νει).
Υπ�ρχουνε δ�ο ε�δη δεσμο�: ο ασφαλ�ς και ο ανασφαλ�ς. Η πλειον�τητα των βρεφ�ν αναπτ�σσει ασφαλ� δεσμ�, γιατ� οι γονε�ς δε�χνουνε ευαισθησ�α απ�ναντι στις αν�γκες τους και ανταποκρ�νονται �μεσα και θετικ� σε αυτ�ς. Στα παιδι� αυτ�, αρ�σει να εξερευνο�ν το περιβ�λλον τους, παρουσ�α της μητ�ρας τους, αντιλαμβ�νονται την απουσ�α της χωρ�ς ακρα�ες αντιδρ�σεις και επιθυμο�ν να βρ�σκονται κοντ� της �ταν επαν�ρχεται.
Ο ανασφαλ�ς δεσμ�ς εμφαν�ζεται με τρεις διαφορετικο�ς τ�πους: με τον τ�πο αποφυγ�ς, �ταν το βρ�φος δε�χνει �λλειψη ενδιαφ�ροντος για τη μητ�ρα, δεν ανησυχε� �ταν φε�γει, αλλ� ο�τε δε�χνει ανακο�φιση �ταν �ρχεται. Με τον τ�πο αντ�στασης, �ταν το βρ�φος ασχολε�ται συνεχ�ς με τη μητ�ρα του, δε�χνει υπερβολικ� ενδιαφ�ρον γι’ αυτ�, η απουσ�α της του προκαλε� �ντονο �γχος, αλλ� �ταν επιστρ�φει, το βρ�φος εκφρ�ζει θυμ� και την αποφε�γει. Και τ�λος, με τον αποδιοργανωμ�νο τ�πο, �ταν το βρ�φος λειτουργε� με παρ�ξενο, αντιφατικ� και μη σταθερ� τρ�πο, δε�χνοντας το μεγαλ�τερο βαθμ� ανασφ�λειας και σ�γχυσης.
Οι κλινικ�ς περιπτ�σεις ανασφαλο�ς δεσμο�, παρατηρο�νται συν�θως σε παιδι� που �χουνε μεγαλ�σει σε ιδρ�ματα, �χουνε κακοποιηθε� � παραμεληθε�. Ωστ�σο, μικρ�ς και περιστασιακ�ς ενδε�ξεις ανασφαλο�ς δεσμο�, μπορε� να παρατηρηθο�ν και σε παιδι� που μεγ�λωσαν σε υγι�ς περιβ�λλον. Αυτ� συμβα�νει γιατ�, π�σω απ� αυτ�ς τις ενδε�ξεις, κρ�βεται πολλ�ς φορ�ς το �γχος για το �γνωστο � κ�ποια αρνητικ� εμπειρ�α. Ας δο�με, λοιπ�ν, τι μπορε� να κ�νει ο γονι�ς, για να προστατε�σει το παιδ� απ� το πιθαν� ξ�σπασμα �γχους αποχωρισμο�, που συνοδε�ει την �ναρξη, αλλ� πολλ�ς φορ�ς και τη δι�ρκεια του σχολικο� �τους. Μερικ�ς απλ�ς συμβουλ�ς, που προτε�νουν οι σχολικο� ψυχολ�γοι:
- Ενθουσι�στε το παιδ� για τις πιο �μορφες εμπειρ�ες σας απ� το σχολε�ο. Κ�ντε το να μαγευτε� με τα λεγ�μεν� σας και με την ιδ�α της �ναρξης του σχολε�ου!
- Β�λτε την καθημεριν�τητ� του σε σχολικ� πρ�γραμμα, μια εβδομ�δα πριν π�ει σχολε�ο, �στε να συνηθ�σει το ωρ�ριο και τη ρουτ�να. Προετοιμ�στε το για το τι θα συναντ�σει εκε�, γιατ� �πως αναφ�ρθηκε, πολλ�ς φορ�ς το �γχος αποχωρισμο� ε�ναι απλ� μεταμφιεσμ�νος φ�βος για το �γνωστο.
- Κρατ�στε τα «αντï¿½ο» σας σ�ντομα! �ταν χρονοτριβε�τε στον αποχωρισμ�, επιβεβαι�νετε και επαυξ�νετε το �γχος του παιδιο�. Αν η μαμ� παραμ�νει στο σχολε�ο για πολλ� �ρα, με το σκεπτικ� να καθησυχ�σει το παιδ�, ε�ναι σα να του λ�ει �τι στ’ αλ�θεια υπ�ρχει κ�τι που πρ�πει να φοβ�ται.
- Κρ�ψτε στην τσ�ντα του �να ραβασ�κι που να εκφρ�ζει αγ�πη, μια οικογενειακ� φωτογραφ�α � κ�τι που να το κ�νει να νι�σει �τι πα�ρνει μαζ� του �να κομμ�τι απ� το σπ�τι του. (Η προσκ�λληση των παιδι�ν σε κ�ποιο αντικε�μενο, συν�θως λο�τρινο ζω�κι, που η ψυχολογ�α ονομ�ζει «αντικε�μενο μεταβ�βασης», συν�θως �χει ξεπεραστε� πριν το παιδ� π�ει σχολε�ο. Αν �χι, χρει�ζεται διαφορετικ� αντιμετ�πιση ως προς αυτ� τη συμβουλ�).
- Μιλ�στε μαζ� του. Υπ�ρχει περ�πτωση να μη θ�λει να π�ει σχολε�ο γιατ� αντιμετωπ�ζει κ�ποιο μαθησιακ� � κοινωνικ� πρ�βλημα. Το φαιν�μενο της σχολικ�ς β�ας ε�ναι, δυστυχ�ς, μια πραγματικ�τητα. Βοηθ�στε το να εκφραστε�. Συν�θως στο ν�πιο, � στο ντροπαλ� παιδ� που δεν εκφρ�ζεται �νετα με το λ�γο, βοηθ�ει να δ�σετε εικ�νες με φατσο�λες, χαμογελαστ�ς, θυμωμ�νες και λυπημ�νες και να το προτρ�ψετε να σας δε�χνει με το δ�χτυλο τι νι�θει �ταν ακο�ει «σπ�τι, π�ρκο, γιατρ�ς, σχολε�ο».
Μην ξεχν�τε πως η πρ�τη επαφ� με το σχολικ� περιβ�λλον μπορε� να ε�ναι δ�σκολη, αλλ� η πρ�ληψη, η καλ� επικοινων�α με το παιδ� και αν χρειαστε�, η επ�σκεψη στον παιδοψυχολ�γο, κ�νουν το πρ�το σοκ και τα μετ�πειτα προβλ�ματα, να αντιμετωπισθο�ν αποτελεσματικ�.
Εξ�λλου, στην αγ�πη για τη μ�θηση, οι πρ�τες εντυπ�σεις ε�ναι σημαντικ�ς!
