Ο ï¿½νεμος της λογοτεχν�ας, π�ντα απρ�βλεπτος και επιλεκτικ�ς, κατ�φερε το 2010 να κλ�ψει λ�γη απ� την φρεσκ�δα δυο ν�ων συγγραφ�ων των οπο�ων η δημιουργικ�τητα τους χ�ρισε το εισιτ�ριο για �να ταξ�δι στον κ�σμο της μυθιστοριογραφ�ας. Η Κυριακ� Χρ�ντα και η Γι�τα Παπαδοπο�λου, φ�λες καθ�λη την δι�ρκεια της σχολικ�ς τους ζω�ς, �ντας μ�λις 16 χρον�ν αποφ�σισαν να θυμ�σουν στο αναγνωστικ� κοιν� τα �νειρα, τους �ρωτες και τις αγων�ες που �λοι βι�σαμε κατ� την σχολικ� μας θητε�α, μ�σα απ� το πρ�το τους μυθιστ�ρημα. Το βιβλ�ο με τον ηχηρ� τ�τλο «ï¿½τσι μιλ� για σ�να», εμπνευσμ�νος απ� στ�χους του Οδυσσ�α Ελ�τη, κατ�φερε να θορυβ�σει τον κ�σμο της λογοτεχν�ας με τον αυθορμητισμ� και την ειλικρ�νεια που κουβαλο�σε κ�θε λ�ξη. Τι �χουν �μως να μας πο�ν για τις λ�ξεις, τις σκ�ψεις, τα συναισθ�ματα και τις εικ�νες, π�σω απ� το βιβλ�ο τους; Τις συναντ�σαμε και μιλ�σαμε, για...σ�να, εμ�να, εμ�ς.
Σωτ�ρης Χαβαλ�ς: Κι �ρχεται κ�ποια στιγμ� που το χ�ρι παρακινε�ται απ� το μυαλ� και την βαθι� αν�γκη για εξωτερ�κευση αισθημ�των και αποτυπ�νονται κ�ποιες σκ�ψεις στο χαρτ�. Εσε�ς πως αποφασ�σατε να μπε�τε στον δρ�μο της συγγραφ�ς;
Κυριακ� Χρ�ντα: Π�ντοτε υπ�ρχε �να στεν� δ�σιμο με τη λογοτεχν�α... Δεν νομ�ζω πως υπ�ρξε �να πολ� συγκεκριμ�νο ερ�θισμα �σο μια συσσωρευμ�νη αγ�πη γι' αυτ� το ε�δος απασχ�λησης που μας �θησε σε κ�τι τ�τοιο. Το σκ�φτηκα ξαφνικ� κατ� τη δι�ρκεια μιας σχολικ�ς μ�ρας, το πρ�τεινα στη φ�λη μου κι εκε�νη �χοντας μ�λλον την �δια τρ�λα και αγ�πη για τα βιβλ�α δ�χτηκε να κ�νουμε κ�τι απολ�τως δικ� μας. Ξεκιν�σαμε να πειραματιζ�μαστε κ�νοντας κ�τι που μας �ρεσε -κι ακ�μα συνεχ�ζει- χωρ�ς να σκεφτ�μαστε το μετ�. Η ï¿½κδοση του βιβλ�ου �ταν απλ�ς μια ευτυχ�ς συγκυρ�α κι �χι κ�τι προσχεδιασμ�νο. Ποτ� δεν αποσκοπο�σαμε σ' αυτ�.
Γι�τα Παπαδοπο�λου: Δεν νομ�ζω �τι �ταν μια απ�φαση… παραπ�νω θα �λεγα παρ�ρμηση! Δεν καθ�σαμε να σκεφτο�με αν θα γρ�ψουμε βιβλ�ο απλ� �ταν μια ιδ�α της στιγμ�ς που �γινε τελικ� πρ�ξη. Δεν πιστε�αμε στην αρχ� �τι θα �ταν κ�τι που θα γιν�ταν στο τ�λος πραγματικ�τητα.
Σ.Χ.: �λοι μας �χουμε μια …συγγραφικ� παρακ�νηση στην πρ�τη μας επαφ� με τα βιβλ�α. Εσ�ς ποιο βιβλ�ο σας καλωσ�ρισε στον κ�σμο της λογοτεχν�ας;
Κ.Χ.: Αν εννοε�ς πιο βιβλ�ο με �θησε στην συγγραφ�, δεν νομ�ζω πως υπ�ρξε κ�ποιο. Η αλ�θεια ε�ναι πως �χουν περ�σει πολλ� απ� τα χ�ρια μου! Μ�λλον �ταν μια εσωτερικ� ανησυχ�α που βρ�κε �κφραση εκε�νη τη χρονικ� περ�οδο.
Γ.Π.: Γενικ� για να γρ�ψεις �να βιβλ�ο σημα�νει �τι αγαπ�ς τα βιβλ�α. Αγαπ�ς την αν�γνωση εν�ς καλογραμμ�νου βιβλ�ου.! Με την Κυριακ� γρ�ψαμε δικ� μας βιβλ�ο γιατ� θ�λαμε να δημιουργ�σουμε μια περιπ�τεια δικι� μας , που να �χει την αρχ� , την μ�ση και το τ�λος που εμε�ς θ�λουμε. Π�ντως �μα πρ�πει να διαλ�ξω �να βιβλ�ο θυμ�μαι �τι εκε�νη την εποχ� ε�χαμε �να μεγ�λο «π�θος» με το λυκ�φως της stephanie meyer.
Σ. Χ.: Και κ�πως �τσι… γενν�θηκε το «ï¿½τσι μιλ� για σ�να». Τι πραγματε�εται η ιστορ�α; Συστ�στε μας τους �ρωες και την πλοκ� του…
Κ.Χ.: Το «ï¿½τσι μιλ� για σ�να» ε�ναι μια ιστορ�α για τρεις φ�λες και δ�ο ξαδ�ρφους που μ�σα σε μια σχολικ� χρονι� �ρχονται αντιμ�τωποι με τις «επιφανειακ�ς» ανησυχ�ες και τους ενδ�μυχους φ�βους τους, μ�σα απ� �να κεντρικ� γεγον�ς. Τα τρ�α κορ�τσια ε�ναι οι τυπικ�ς αν�συχες �φηβες, τα δυο αγ�ρια ε�ναι τ�σο «τυπικο�» �φηβοι; Γνωρ�ζονται και ο �νας επηρε�ζει τον �λλον με διαφορετικο�ς τρ�πους για να καταλ�ξουν στο τ�λος του βιβλ�ου πιο �ριμοι να π�ρουν αποφ�σεις και να εμπιστευτο�ν, �ταν κ�τι αποδεικν�εται δαμ�κλειος σπ�θη π�νω απ� τα κεφ�λια τους...
Γ.Π.: To «ï¿½τσι μιλ� για σ�να » ε�ναι �να βιβλ�ο που ασχολε�ται με τα προβλ�ματα που απασχολο�ν τα παιδι� στην εφηβε�α, τις αν�γκες , τα πιστε�ω και τα �νειρα τους. Βασικο� �ρωες ε�ναι η Κ�ρα, ο �ρης, η Ηλ�κτρα και ο Αχιλλ�ας. Η Κ�ρα ε�ναι �να κορ�τσι φυσιολογικ� με τα συνηθισμ�να προβλ�ματα εν�ς 16χρονο� κοριτσιο� , δ�πλα της ε�ναι η φ�λη της Ηλ�κτρα. Αποτελο�ν δ�ο διαφορετικ� �κρα η μ�α συνειδητοποιημ�νη , αστε�α και υπεραγχωτικ� εν� η �λλη τρελ� και δεν ξ�ρει την λ�ξη �γχος. Τα κορ�τσια μ�σα σε μια χρονι� που αρχ�ζει φυσιολογικ� , � �τσι ν�μιζαν, γνωρ�ζουν τον �ρη και τον Αχιλλ�α. Ο ï¿½ρης ε�ναι απ� τα αγ�ρια που ε�ναι σοβαρ� και κρ�βουν �να μυστ�ριο μ�σα τους, ο Αχιλλ�ας απ� την �λλη ε�ναι πιο ανοιχτ�ς και τρελ�ς. �μως γ�ρω απ� τα δ�ο παιδι� υπ�ρχει κ�τι κρυμμ�νο που τα κορ�τσια μας αρχ�ζουν σιγ� σιγ� να ανακαλ�πτουν. Την συν�χεια δεν θα την πω… ελπ�ζω μ�χρι εδ� να σας κ�ντρισα το ενδιαφ�ρον.
Σ. Χ.: Πως αντιμετωπ�σατε τις διαφων�ες που πρ�εκυψαν �σον αφορ� την εξ�λιξη της πλοκ�ς;
Κ.Χ.: Στην πραγματικ�τητα δεν υπ�ρξαν διαφων�ες μεταξ� μας. Ανατρ�χοντας στο παρελθ�ν θυμ�μαι μ�νο μ�α μεγ�λη διαφων�α που αφορο�σε �να κομβικ� για την ιστορ�α γεγον�ς. �μως, τελικ� ο ειρμ�ς και η �δια η ιστορ�α μας �βγαλε απ� το αδι�ξοδο. Καμι� απ’ τις δυο δεν μπορο�σε να εμποδ�σει την ιστορ�α να εξελιχθε� μπροστ� στα μ�τια μας. Εμε�ς απλ�ς �μασταν το μ�σο για να βγει προς τα �ξω.
Γ.Π.: Δεν θυμ�μαι να πω την αλ�θεια να ε�χαμε διαφων�ες μεγ�λες για το π�ς θα συνεχιστε� το βιβλ�ο � θα γραφτε� κ�τι. Η καθεμι� ε�χε της δικ�ς της ιδ�ες φυσικ� αλλ� καταφ�ρναμε να τα τοποθετο�με �λα με σε�ρα στο βιβλ�ο. Μ�λιστα, τις περισσ�τερες φορ�ς οι σκ�ψεις μας �ταν τ�σο �διες σε μερικ� σημε�α που ε�τε �γραφα εγ� ε�τε η Κυριακ� �ταν το �διο για μ�να.
Σ. Χ.: Λ�νε πως η επιτυχ�α εν�ς βιβλ�ου κρ�νεται κατ� το �μισυ κι απ� μια καλ� κριτικ�. Τι κριτικ�ς απ�σπασε το βιβλ�ο και πως επηρ�ασαν την ψυχολογ�α σας μετ� το π�ρας της συγγραφ�ς του; Π�σο μεγ�λη δ�ναμη �χει μια κριτικ�;
Κ.Χ.: Η αλ�θεια ε�ναι, πως δεν αντιλ�φθηκα πληθ�ρα κριτικ�ν ως προς το περιεχ�μενο του βιβλ�ου. Θυμ�μαι τον ενθουσιασμ� των περισσ�τερων για το νεαρ� της ηλικ�ας μας και μ�νο μ�α αρνητικ� κριτικ�. Φυσικ� �ταν κ�τι παραπ�νω απ� καλοδεχο�μενη δεδομ�νου �τι ξ�ραμε πως το βιβλ�ο ε�χε πολλ�ς αδυναμ�ες και ατ�λειες. Φυσικ� και στενοχωρηθ�καμε, αλλ� σε καμι� περ�πτωση αυτ� δεν μας �ριξε, απλ�ς μας ταρακο�νησε για να αρχ�σουμε να αναζητο�με το κ�τι παραπ�νω εμε�ς απ� τους εαυτο�ς μας. Θεωρ� πως η κριτικ� �χει πολ� μεγ�λη δ�ναμη. Πολλ�ς φορ�ς μια αρνητικ� κριτικ� ε�ναι πολ� πιο εποικοδομητικ� απ� μια καλ�, γιατ� σε αφυπν�ζει και σου προσφ�ρει τροφ� για σκ�ψη και βελτ�ωση �ταν ε�σαι αρκετ� ανοιχτ�μυαλος και �ρεμος για να την προσεγγ�σεις ως �να χ�ρι βοηθε�ας. Αυτ� σημα�νει για μ�να δ�ναμη της κριτικ�ς. Τ�ρα, �σον αφορ� το π�σο θα επηρε�σει τη δημοτικ�τητα εν�ς βιβλ�ου, νι�θω πως ε�ναι δευτερε�ον, δεδομ�νου του γεγον�τος πως αυτ� που για μ�να αποτελε� �να πολ� «δυνατ�» βιβλ�ο (με �ποιο ορισμ� δ�νω εγ� σ’ αυτ�ν τον χαρακτηρισμ�) μπορε� για εσ�να, � οποιονδ�ποτε �λλο, να ε�ναι μια αποτυχημ�νη προσπ�θεια. Ε�ναι προσωπικ� αυτ� το θ�μα.
Γ.Π.: �ταν τελει�σαμε το βιβλ�ο δεν μπορο�σαμε καν να φανταστο�με που θα �φτανε. Μια καθηγητρια μας η κ. Αποστολ�δου, που την ευχαριστο�με πολ� , ενθουσι�στηκε. Μας τ�νωσε το ηθικ� και μας �κανε να πιστ�ψουμε πραγματικ� �τι μπορο�με. �ταν το βιβλ�ο εκδ�θηκε ερχ�ταν παιδι� στο σχολε�ο και μας �λεγαν π�σο ενθουσι�στηκαν. Το α�σθημα που νι�θαμε �ταν απερ�γραπτο. Φυσικ� τα �σχημα σχ�λια σε Blog δεν �λειπαν, δεν τα δ�ναμε και πολ� σημασ�α �μως, δεν θα αφ�ναμε να μας επηρε�σουν.
Σ.Χ.: �να καλ� φαγητ�, αρ�σει στους… δοκιμαστ�ς του, χ�ρη στα καλ� του συστατικ�. Κι �να βιβλ�ο �μως, αφ�νει μια ωρα�α γε�ση στο αναγνωστικ� κοιν�, για τον �διο λ�γο. Ποια ε�ναι κατ� την γν�μη σας, τα συστατικ� εν�ς καλο� βιβλ�ου;
Κ.Χ.: �να καλ� βιβλ�ο σημα�νει να ε�ναι ρεαλιστικ� ακ�μα κι �ταν περιγρ�φει την πιο σουρεαλιστικ� σκοπι� της ζω�ς. �που κι αν β�λεις τους �ρω�ς σου, στο δι�στημα, σ’ �να παρ�λληλο σ�μπαν, περιμ�νω απ� εσ�να να μου τους περιγρ�ψεις και να τους αποδ�σεις �σο ανθρ�πινους θα τους �βλεπα στο επ�μενο στεν�. Θ�λω τα συναισθ�ματ� τους, θ�λω τις αντιδρ�σεις τους, λαχταρ�ω να ακο�σω (διαβ�σω) τους εσωτερικο�ς μονολ�γους και διαλ�γους που βλ�πω στον εαυτ� μου, στους γ�ρω μου. Δεν με πειρ�ζει αν η πλοκ� δεν ε�ναι εξεζητημ�νη -πολλ�ς φορ�ς αυτ� ε�ναι αρνητικ�-, δεν με πειρ�ζει αν η γλ�σσα δεν ε�ναι βαθι� «λογοτεχνικ�», θ�λω �μως το βιβλ�ο να με ταξιδε�ει θυμ�ζοντ�ς μου π�ντα π�σο παρ�ξενα και μοναδικ� �ντα (με αρνητικ� και θετικ� χροι�) ε�ναι οι �νθρωποι.
Γ.Π.: Καλ� βιβλ�ο ε�ναι για μ�να τουλ�χιστον ε�ναι το βιβλ�ο το οπο�ο, αφο� το �χουμε διαβ�σει, θ�λουμε να το κρατ�σουμε. Να το �χουμε. Το β�ζουμε στη βιβλιοθ�κη μας, δ�πλα στο κρεβ�τι μας, το αφ�νουμε χωρ�ς λ�γο ξεχασμ�νο π�νω στο γραφε�ο μας. Ε�ναι αυτ� που στην επ�μενη μετακ�μιση δεν θα το αφ�σουμε π�σω μας. Αισθαν�μαστε, χωρ�ς να ξ�ρουμε γιατ�, �τι κ�τι μας συνδ�ει μαζ� του, �χει γ�νει κομμ�τι «αυτο� που ε�μαστε». Ε�ναι το βιβλ�ο που κ�θε φορ� το ανο�γεις και �μως αντλε�ς απ� αυτ� διαφορετικ� πρ�γματα κ�θε φορ�.
Σ.Χ.: Χρ�νια μετ� την στεν� επαφ� των ν�ων με τα βιβλ�α, οι σ�γχρονοι νεο�λληνες του pc και του tablet, του e-book και του internet, απομακρ�νονται απ� το βιβλ�ο ως μ�σο ψυχαγωγ�ας. Που οφε�λεται κατ� την γν�μη σας αυτ� το διαζ�γιο;
Κ.Χ.: Δεν νομ�ζω πως μπορ� να το εξηγ�σω. Φυσικ� το περιβ�λλον με την τεχνολογ�α αποσπ� την προσοχ� των ν�ων, αλλ� νομ�ζω πως αυτ� το στοιχε�ο ε�ναι να το �χεις και λ�γο μ�σα σου. Αν δεν το τραβ�ει η ψυχο�λα σου να διαβ�σεις και να χαθε�ς σε μονοπ�τια διαφορετικ� απ� μια καλ� ταιν�α � �να φοβερ� βιντεοπαιχν�δι, νομ�ζω πως αυτ� λειτουργο�ν πιο ε�κολα ως παρ�γοντες που τρ�φουν την κατ�σταση του «διαζυγ�ου».
Γ.Π.: Οι �νθρωποι πλ�ον �χουν μπει στην περ�οδο που η τεχνολογ�α ε�ναι παντο� γ�ρω μας. Γιατ� να διαβ�σουν για μια εργασ�α για παρ�δειγμα, μπορο�ν απλ� να βρουν τα π�ντα στο Internet και χωρ�ς να παιδευτο�ν. Οι �νθρωποι �χουν απομακρυνθε� απ� τα βιβλ�α γιατ� ε�ναι πιο ε�κολο να κ�τσεις μπροστ� σε �ναν υπολογιστ� απ� �τι μπροστ� σε �να βιβλ�ο. �λα ε�ναι θ�μα ευκολ�ας , αυτ� που δεν καταλαβα�νουν ε�ναι �τι «Η αν�γνωση των καλ�ν βιβλ�ων ε�ναι σαν τη συνομιλ�α με τους τελει�τερους ανθρ�πους του παρελθ�ντος.» �πως ε�πε και ο Ρεν� Ντεκ�ρτ.
Σ.Χ.: Αν σας �διναν την δυνατ�τητα να αλλ�ξετε κ�τι γ�ρω σας, ποιο � ποια θα �ταν αυτ� και για ποιο λ�γο;
Κ.Χ.: Ε�μαι απ� τους ανθρ�πους που δεν μου αρ�σουν και πολ� οι αλλαγ�ς. Ε�ναι πολλ� αυτ� που σκ�φτομαι �τι θα �θελα να αλλ�ξω, αλλ� φοβ�μαι πως μετ� θα δυσκολευ�μουν πολ� να προσαρμοστ� στην ν�α κατ�σταση. Το μ�νο, �μως, που με πον�ει ε�ναι να βλ�πω ε�ναι �στεγους ανθρ�πους, αδ�σποτα σκυλι� και αδι�φορους ανθρ�πους να τους προσπερν�ν γιατ� �λοι μας μ�θαμε να ε�μαστε πρ�τα καχ�ποπτοι και μετ� �νθρωποι. �ρα, μ�λλον την καχυποψ�α που μας διαφεντε�ει θα �λλαζα με την ελπ�δα, αυτ� να ευνο�σει μια πιο ανθρ�πινη συμπεριφορ� προς τους �λλους.
Γ.Π.: Αν μπορο�σα να αλλ�ξω κ�τι γ�ρω μου αυτ� θα �ταν η παιδε�α της χ�ρας μας. Μια χ�ρα σε περ�οδο οικονομικ�ς κρ�σης , π�σχει και απ� κοινωνικ�, πολιτισμικ� και ηθικ� κρ�ση. �λα αυτ� για να διορθωθο�ν πρ�πει να ανθ�σει η παιδε�α, να μ�θουμε ξαν� απ� την αρχ� το καλ� και το κακ� , το σωστ� και το λ�θος.
Σ.Χ.: Υπ�ρχουν φων�ς που λ�νε �τι η ν�α γενι� θα αναγκαστε� να εγκαταλε�ψει τα �νειρα της εξαιτ�ας της οικονομικ�ς δυσχ�ρειας. Ε�ναι τελικ� τα �νειρα τ�σο ε�θραυστα;
Κ.Χ.: Οι �νθρωποι γεννι�μαστε με την ικαν�τητα να ονειροπολο�με και να ελπ�ζουμε/αποβλ�πουμε σε κ�τι καλ�τερο. �χι, τα �νειρα δεν ε�ναι ε�θραυστα. �λοι ονειρευ�μαστε ακ�μα κι �ταν η κατ�σταση ε�ναι �να β�μα πριν την απ�λυτη καταστροφ�. Το θ�μα ε�ναι π�σο μπορε� να πιστε�ει κανε�ς στον εαυτ� του. Η ν�α γενι� αν δει τα �νειρ� της να μ�νουν στη λ�στα αναμον�ς θα ε�ναι μ�νο και μ�νο γιατ� �παψε να πιστε�ει στις δυνατ�τητ�ς της να τα πραγματοποι�σει. �ρα, αν κινδυνε�ει κ�τι, αν για κ�τι πρ�πει να παλ�ψει να μην εγκαταλε�ψει η ν�α γενι� ε�ναι η π�στη �τι μπορε�.
Γ.Π.: Εγ� ξ�ρω �τι τα �νειρα ε�ναι δωρε�ν, μπορο�με να �χουμε �σα θ�λουμε. Ο καθ�νας �χει δικα�ωμα να κ�νει �τι �νειρα θ�λει και να προσπαθ�σει να τα υλοποι�σει. Το κατ� π�σο �να �νειρο θα γ�νει πραγματικ�τητα αυτ� ε�ναι στο χ�ρι του καθεν�ς. Σε μια κοινων�α �μως που πλ�ον ασθενε� τα �νειρα ε�ναι αυτ� που μπορο�ν να μας σ�σουν.
Σ.Χ.: Γνωρ�ζουμε πως το σχολει� μπορε� να γ�νει �να αποκαρδιωτικ� περιβ�λλον για πολλο�ς μαθητ�ς εξαιτ�ας λεκτικ�ν � ακ�μη και σωματικ�ν επιθ�σεων. �χετε υπ�ρξει κι εσε�ς κοινωνο� τ�τοιων καταστ�σεων;
Κ.Χ.: Ευτυχ�ς δεν �χω υπ�ρξει ποτ� σε μια τ�σο δυσ�ρεστη κατ�σταση ως θ�μα ο�τε ως θ�της. �χω υπ�ρξει �μως παρατηρητ�ς και πιστε�ω πως ο αποδ�κτης της �ποιας β�ας δεν ε�ναι ο μ�νος που πον�ει. Ε�ναι ο μ�νος που συνειδητοποιε� τη θλ�ψη του. Κι αυτ�ς που παρ�γει τη β�α, κ�ποια αποθ�ματα π�νου �χει να τον τροφοδοτο�ν.
Γ.Π.: Γενικ� μπορ� να πω �τι λ�γω αθλ�ματος ( tae-kwon-do ) ε�μαι �νθρωπος με αρκετ� νε�ρα αλλ� �χω μ�θει να τα συγκρατ� ! �μα θ�λω να δε�ρω κ�ποιον το κ�νω στο γυμναστ�ριο με �δεια και �χι �ξω !
Σ.Χ.: Το ταξ�δι της συγγραφ�ς συνεχ�ζεται για εσ�ς;
Κ.Χ.: Την συγκεκριμ�νη περ�οδο, προσωπικ�, δεν �χω χρ�νο να ασχοληθ� με την συγγραφ�. Ε�ναι, �μως, μια δραστηρι�τητα που αγαπ� και γι’ αυτ� ελπ�ζω �τι μελλοντικ� θα μπορ�σω να επιστρ�ψω σε αυτ�ν την απασχ�ληση που με γεμ�ζει με �ναν διαφορετικ� τρ�πο απ� οτιδ�ποτε �λλο κ�νω.
Γ.Π.: Πλ�ον ο χρ�νος ε�ναι κατ� μας. �χι �τι παλι� ε�χαμε τον �πλετο χρ�νο αλλ� �σο μεγαλ�νεις μεγαλ�νουν και οι υποχρε�σεις που �χεις. Η συγγραφ� ε�ναι για μ�να μια χαλ�ρωση και μακ�ρι να μπορ�σω να συνεχ�σω!
