ΜνημοΏ½νιο και παιδικοΏ½ κατοΏ½θλιψη: η απελπισοΏ½α ως προοΏ½οΏ½ν μοΏ½θησης

Τα τρομακτικοΏ½ ποσοστοΏ½ οΏ½χουνε γοΏ½νει γνωστοΏ½ αποΏ½ καιροΏ½: για τη διετοΏ½α 2009-2011, οι αυτοκτονοΏ½ες στην ΕλλοΏ½δα αυξοΏ½θηκαν κατοΏ½ 22%, τα αιτοΏ½ματα βοοΏ½θειας προς υποστηρικτικοΏ½ς μονοΏ½δες κατοΏ½ 20-30%, η παιδικοΏ½ και εφηβικοΏ½ κατοΏ½θλιψη κατοΏ½ 10-15%, ενοΏ½ λοΏ½γω των τραγικοΏ½ν περικοποΏ½ν στον τομοΏ½α ψυχικοΏ½ς υγεοΏ½ας, η αυξημοΏ½νη ανοΏ½γκη για βοοΏ½θεια δε βροΏ½σκει ανταποΏ½κριση.

Ο οΏ½ρος «κατοΏ½θλιψη» εοΏ½ναι διαδεδομοΏ½νος. Τα συμπτοΏ½ματα ευροΏ½ως γνωστοΏ½. Στα συναισθοΏ½ματα παιδιοΏ½ν και εφοΏ½βων που ποΏ½σχουν αποΏ½ κλινικοΏ½ κατοΏ½θλιψη περιλαμβοΏ½νονται η θλοΏ½ψη, η ενοχοΏ½, η ντροποΏ½, η υπερευαισθησοΏ½α στην κριτικοΏ½, η οΏ½λλειψη κινοΏ½τρων, η ψυχοκινητικοΏ½ επιβροΏ½δυνση, η μειωμοΏ½νη ανοΏ½ληψη πρωτοβουλιοΏ½ν και αυτοεκτοΏ½μηση, η οΏ½ντονη αυτοκριτικοΏ½ και η απαισιοδοξοΏ½α. Τα βιολογικοΏ½ συμπτοΏ½ματα περιλαμβοΏ½νουν διαταραχοΏ½ς στον οΏ½πνο και τη διατροφοΏ½, αποΏ½λεια βοΏ½ρους, σωματικοΏ½ κοΏ½πωση, πονοκεφοΏ½λους,  ναυτοΏ½ες, ποΏ½νους στο στομοΏ½χι, ευεροΏ½θιστη συμπεριφοροΏ½, ξεσποΏ½σματα θυμοοΏ½, εκνευρισμοΏ½ και αποΏ½συρση, ενοΏ½ η κλινικοΏ½ εικοΏ½να διαφοροποιεοΏ½ται, ανοΏ½λογα με την ηλικοΏ½α. ΛοΏ½γο-πολοΏ½ οΏ½λοι οΏ½χουν ενημερωθεοΏ½ γι’ αυτοΏ½. Για κοΏ½ποιο λοΏ½γο, οΏ½μως, οι ειδικοοΏ½ παροΏ½λειψαν να ενημεροΏ½σουν τους οΏ½λληνες για το σημαντικοΏ½τερο: η κατοΏ½θλιψη εοΏ½ναι μια μαθημοΏ½νη συμπεριφοροΏ½. Τα παιδιοΏ½ δε γεννιοοΏ½νται καταθλιπτικοΏ½. ΜαθαοΏ½νουν να εοΏ½ναι. ΑποΏ½ ποοΏ½, οΏ½ραγε; Και ποΏ½ς;

Το 1967, οι ψυχολοΏ½γοι Martin Selingman και ο Steve Maier ξεκοΏ½νησαν την περοΏ½φημη σειροΏ½ πειραμοΏ½των τους σε σκοΏ½λους. Σε οΏ½να αποΏ½ αυτοΏ½ τα πειροΏ½ματα οΏ½καναν το εξοΏ½ς: χοΏ½ρισαν τους σκοΏ½λους σε 3 ομοΏ½δες, τους οΏ½δεσαν με λουριοΏ½ και τους υποΏ½βαλλαν σε ηλεκτροσοΏ½κ. Οι σκοΏ½λοι της προΏ½της ομοΏ½δας, μποροοΏ½σαν να σταματοΏ½σουν τον ηλεκτρισμοΏ½ τραβοΏ½ντας οΏ½να μοχλοΏ½, για τους σκοΏ½λους της δεοΏ½τερης ομοΏ½δας, η παοΏ½ση οΏ½ οΏ½χι του ηλεκτροσοΏ½κ οΏ½τανε κοΏ½θε φοροΏ½ εντελοΏ½ς τυχαοΏ½α και για τους σκοΏ½λους της ομοΏ½δας τροΏ½α, το ηλεκτροσοΏ½κ δεν οΏ½παυε, οΏ½σο και να τραβοοΏ½σανε το μοχλοΏ½. οΏ½πειτα, λοιποΏ½ν, τοποθοΏ½τησαν οΏ½λους τους σκοΏ½λους σε οΏ½να κουτοΏ½, χωρισμοΏ½νο σε δοΏ½ο μοΏ½ρη αποΏ½ οΏ½να μικροΏ½ φροΏ½κτη. Ο σκοΏ½λος μποροοΏ½σε πολοΏ½ εοΏ½κολα να αποφοΏ½γει το ηλεκτροσοΏ½κ, πηδοΏ½ντας απλοΏ½ το φροΏ½κτη. Κι αυτοΏ½ οΏ½καναν οι σκοΏ½λοι της ομοΏ½δας οΏ½να και δοΏ½ο. Οι σκοΏ½λοι της ομοΏ½δας τροΏ½α, οΏ½μως, αυτοοΏ½ που εοΏ½χανε μοΏ½θει πως η συμπεριφοροΏ½ τους δεν οΏ½χει καμοΏ½α εποΏ½δραση στο περιβοΏ½λλον, ξοΏ½πλωσαν κοΏ½τω παθητικοΏ½ και κλαψοοΏ½ριζαν. Δεν επιχεοΏ½ρησαν καν να πηδοΏ½σουν το μικροσκοπικοΏ½ φροΏ½κτη, οΏ½μειναν εντελοΏ½ς οΏ½πραγοι και υποΏ½στησαν τον ποΏ½νο. Το φαινοΏ½μενο αυτοΏ½ εοΏ½ναι γνωστοΏ½ ως «θεωροΏ½α της μαθημοΏ½νης απελπισοΏ½ας».

ΑυτοΏ½ οΏ½χουνε γοΏ½νει, δυστυχοΏ½ς, τα σημερινοΏ½ μας παιδιοΏ½ και οι σημερινοοΏ½ μας οΏ½φηβοι. Σαν εκεοΏ½νους τους σκοΏ½λους, οΏ½μαθαν να εοΏ½ναι απελπισμοΏ½νοι, οΏ½μαθαν πως οι προΏ½ξεις τους δεν οΏ½χουν αντοΏ½κτυπο σε αυτοΏ½ το υποΏ½ διοΏ½λυση κροΏ½τος και τη βαθοΏ½ως νοσηροΏ½ κοινωνοΏ½α στην οποοΏ½α οΏ½τυχε να γεννηθοοΏ½ν. Τι μποροοΏ½νε, λοιποΏ½ν, να κοΏ½νουνε οι γονεοΏ½ς για να προστατεοΏ½σουνε τα παιδιοΏ½ τους αποΏ½ την επιδημοΏ½α κατοΏ½θλιψης της χοΏ½ρας;

ΠροΏ½τα αποΏ½ οΏ½λα να συνειδητοποιοΏ½σουν τη σοβαροΏ½τητα του θοΏ½ματος. Η προΏ½ιμη ηλικοΏ½α εμφοΏ½νισης της κατοΏ½θλιψης αποτελεοΏ½ τον πιο αρνητικοΏ½ προγνωστικοΏ½ παροΏ½γοντα, για να εξελιχθεοΏ½ σε χροΏ½νια κλινικοΏ½ ποΏ½θηση, με αυξημοΏ½νο τον κοΏ½νδυνο της εξοΏ½ρτησης αποΏ½ ουσοΏ½ες και των αυτοκτονικοΏ½ν τοΏ½σεων. οΏ½πειτα, να φροντοΏ½σουνε τη δικοΏ½ τους ψυχικοΏ½ υγεοΏ½α. Τα παιδιοΏ½ γονοΏ½ων που οΏ½χουνε οι οΏ½διοι ιστορικοΏ½ κατοΏ½θλιψης, εοΏ½ναι 14 φοροΏ½ς πιο πιθανοΏ½ να εμφανοΏ½σουν κατοΏ½θλιψη και τα οΏ½δια. Οι μητοΏ½ρες με κατοΏ½θλιψη οΏ½χουν μια συμπεριφοροΏ½ που χαρακτηροΏ½ζεται αποΏ½ την αποΏ½συρση στην επικοινωνοΏ½α με το παιδοΏ½ τους και την παρεμβατικοΏ½τητα, ενοΏ½ η αρνητικοΏ½ τους διοΏ½θεση, η αστοΏ½θεια, τα υψηλοΏ½ εποΏ½πεδα συζυγικοΏ½ν καβγοΏ½δων και οΏ½γχους της εποχοΏ½ς μας, κατατοΏ½σσουνε τα παιδιοΏ½ στην ομοΏ½δα υψηλοοΏ½ κινδοΏ½νου. Η κατοΏ½θλιψη μπορεοΏ½ να ξεκινοΏ½σει ακοΏ½μη και αποΏ½ τους 8 μοΏ½νες ζωοΏ½ς, φαινοΏ½μενο γνωστοΏ½ ως «βρεφικοΏ½ κατοΏ½θλιψη», ενοΏ½ δε γοΏ½νεται εοΏ½κολα αντιληπτοΏ½, καθοΏ½ς ως μια ηλικοΏ½α, δεν εκφροΏ½ζεται με λοΏ½για αποΏ½ τα παιδιοΏ½.

ΣυνοΏ½σταται η εποΏ½σκεψη σε ειδικοΏ½ ψυχικοΏ½ς υγεοΏ½ας, οΏ½μως προσοχοΏ½! Σε καμοΏ½α των περιπτοΏ½σεων δεν ενδεοΏ½κνυται η φαρμακευτικοΏ½ αγωγοΏ½! Τα τρικυκλικοΏ½ αντικαταθλιπτικοΏ½ οΏ½χουν εξαιρετικοΏ½ περιορισμοΏ½νη αποτελεσματικοΏ½τητα, ενοΏ½ εοΏ½ναι επικοΏ½νδυνα για την υγεοΏ½α των παιδιοΏ½ν. Ο μοΏ½νος λοΏ½γος που διακινοοΏ½νται ακοΏ½μη, εοΏ½ναι τα συμφοΏ½ροντα των φαρμακευτικοΏ½ν εταιριοΏ½ν. Το καταθλιπτικοΏ½ παιδοΏ½ δε θοΏ½λει χοΏ½πια. ΘοΏ½λει κοΏ½νητρα. ΠροσπαθοΏ½στε να βελτιοΏ½σετε το κλοΏ½μα μοΏ½σα στο σποΏ½τι. ΜοΏ½θετοΏ½ του να αξιολογεοΏ½ ρεαλιστικοΏ½ τις προσποΏ½θειες και τα επιτεοΏ½γματοΏ½ του, γιατοΏ½ τα καταθλιπτικοΏ½ παιδιοΏ½ θοΏ½τουν υπερβολικοΏ½ υψηλοοΏ½ς στοΏ½χους και ασκοοΏ½ν υπερβολικοΏ½ οΏ½ντονη αυτοκριτικοΏ½. ΧρειοΏ½ζονται θετικοΏ½ ενοΏ½σχυση και ποΏ½νω αποΏ½ οΏ½λα, απτοΏ½ αποτελοΏ½σματα. ΑντοΏ½ να δει τηλεοΏ½ραση το βροΏ½δυ, οΏ½ να παοΏ½ξει ηλεκτρονικοΏ½ παιχνοΏ½δια, το παιδοΏ½ θα μποροοΏ½σε να ασχοληθεοΏ½ με κοΏ½ποια χειρονακτικοΏ½ κατασκευοΏ½, οΏ½στε να δει με τα μοΏ½τια του, οΏ½τι η προσποΏ½θειοΏ½ του οΏ½χει αποτοΏ½λεσμα. οΏ½τι οι οΏ½ρες που ποΏ½ρασε να παιδεοΏ½εται με οΏ½να παζλ, για παροΏ½δειγμα, τον οδοΏ½γησαν να συναρμολογοΏ½σει μια οΏ½μορφη εικοΏ½να.  ΕνθαρροΏ½νετοΏ½ το να παοΏ½ξει το οΏ½διο μουσικοΏ½, αντοΏ½ να ακοοΏ½σει, να φτιοΏ½ξει μοΏ½νο του οΏ½να παραμοΏ½θι, αντοΏ½ να παρακολουθοΏ½σει οΏ½να ακοΏ½μη 3d animated. ΓιατοΏ½ η φαντασοΏ½α και η δημιουργικοΏ½τητα εοΏ½ναι το καλοΏ½τερο φοΏ½ρμακο για την απελπισοΏ½α…