Με σκ�ψεις και ιδ�ες που σκιρτο�ν μ�σα στις λ�ξεις, ανο�γεις τα βιβλ�α της και αντιλαμβ�νεσαι την κυριαρχ�α των αισθ�σεων να σε μαγε�ει. Ταξιδε�οντας μας δις στον τερπν� κ�σμο της συγγραφ�ς, δημοσ�ευσε το πρ�το της βιβλ�ο, μια συλλογ� διηγημ�των, το 2008 υφα�νοντας με ιδια�τερη δεξιοτεχνï¿½α «Ρο�χα απ� δε�τερο χ�ρι». Η επανεμφ�νιση της στα γρ�μματα δεν �ργησε να �ρθει �ταν το 2009 εξ�δωσε το παρθενικ� της μυθιστ�ρημα προσπαθ�ντας να μας πε�σει πως «ï¿½λα π�νε ρολ�ι (� σχεδ�ν)». Μ�σα απ� τα βιβλ�α της ξεπηδο�ν �ρωες, πτυχ�ς των �ποιων ε�κολα μπορο�ν εντοπιστο�ν στον καθ�να απ� εμ�ς και που, μετ� την ψηλ�φηση των σελ�δων της, θα προσκολληθο�ν πεισματικ� στο συνειδητ� για πολ� καιρ�. Μερικ� απ� τα θ�ματα με τα οπο�α καταπι�νεται η συγγραφ�ας ε�ναι κοινο� γνωστο� της σκληρ�ς πραγματικ�τητας που �λοι �χουμε γνωρ�σει σε �ναν συγκεκριμ�νο βαθμ�, �πως ο κοινωνικ�ς αποκλεισμ�ς και η απομ�νωση που επακολουθε�, η υπον�μευση της διαφορετικ�τητας αλλ� και η λ�τρωση που μπορε� να επ�λθει απ� την υπερ�σπιση της. �ξω απ� τις σελ�δες των βιβλ�ων της μας συστ�νεται ως Στυλι�να Γκαλιν�κη γεννημ�νη το 1968 και μεγαλωμ�νη στην Ηρ�κλεια Σερρ�ν. Ορ�σημο στην πορε�α της ζω�ς της �ταν οι σπουδ�ς της στο θ�ατρο και την αρχαιολογ�α. Σ�μερα ζει στην Θεσσαλον�κη και εργ�ζεται στο αρχαιολογικ� μουσε�ο της π�λης.
Σωτ�ρης Χαβαλ�ς: Ποια �ταν η σπ�θα που �ναψε το π�θος σας για την συγγραφ�;
Στυλι�να Γκαλιν�κη: Τα βιβλ�α των �λλων. Το πρ�το κε�μενο που �γραψα σε μικρ� ηλικ�α �ταν �να πο�ημα για τον Ξεν�πουλο, αφο� ε�χα διαβ�σει κ�ποια βιβλ�α του. Μου �ρεσε πολ� το δι�βασμα. Ξενυχτο�σα διαβ�ζοντας μυθιστορ�ματα. Κ�ποτε θυμ�μαι �ταν δι�βασα και το τελευτα�ο βιβλ�ο μιας εφηβικ�ς σειρ�ς, �κλαψα με μα�ρο δ�κρυ γιατ� δεν υπ�ρχε �λλο του �διου συγγραφ�α να διαβ�σω. Τα βιβλ�α �ταν �νας κ�σμος μαγικ�ς και �θελα να μπορ�σω κι εγ� να συγκροτ�σω �ναν τ�τοιο κ�σμο στον οπο�ο θα �μπαιναν �λλοι και θα ζο�σαν αυτ� τα συναισθ�ματα που �νιωθα εγ� ως αναγν�στρια.
Σ.Χ.: Τι αποτελε� για εσ�ς πηγ� �μπνευσης;
Σ.Γ.: �σα λ�γονται αλλ� κυρ�ως �σα δεν λ�γονται. Οι σιωπ�ς. Οι μετ�ωρες κουβ�ντες, οι υπαινιγμο�. Αλλ� και τα ταξ�δια μ�σα σε τρ�να � λεωφορε�α, κοιτ�ζοντας �ξω απ� το παρ�θυρο την π�λη � τη φ�ση. Κι ακ�μη χ�ροι και πρ�γματα, το π�ς οι �νθρωποι τακτοποιο�ν τα αντικε�μεν� τους. Οι �λλοι �νθρωποι, τα συναισθ�ματ� τους και τα δικ� μου. Και η μουσικ�. Να ακο�ω μουσικ� περπατ�ντας � ταξιδε�οντας. Να περπατ�ω μ�νη μου �ταν φυσ�ει.
Σ.Χ.: Μ�σα στο γκρ�ζο σκηνικ� που �χει στηθε� γ�ρω μας, ποιος θεωρε�τε πως πρ�πει να ε�ναι ο ρ�λος της τ�χνης;
Σ.Γ.: Αυτ�ς που �ταν π�ντα. Να δε�χνει το γκρ�ζο που υπ�ρχε π�ντα ακ�μη κι �ταν οι �λλοι αναπαριστο�σαν τον κ�σμο με �λλα χρ�ματα. Η τ�χνη αποκαλ�πτει τις ρωγμ�ς, τα ξηλ�ματα στο καλοφτιαγμ�νο υφ�δι, αλλ� και τη βαθ�τερη ομορφι� της ζω�ς.
Σ.Χ.: Υπ�ρχει δι�ξοδος απ� την κρ�ση που βι�νει η κοινων�α αυτ� την περ�οδο;
Σ.Γ.: Οπωσδ�ποτε κ�ποια στιγμ� θα υπ�ρξει δι�ξοδος, αλλ� με ποιο τ�μημα; Θα περ�σουμε μετ� απ� χρ�νια �σως και π�λι σε μια εποχ� αμεριμνησ�ας και αισιοδοξ�ας, προσπαθ�ντας να ξεχ�σουμε την εκατ�μβη που θα �χει συμβε� στο μεταξ�. � μπορε� να μην τ�χουμε αυτ�ς της μετ�βασης γιατ� μπορε� να �χουμε χαθε� �δη. Οι ιστορικο� του μ�λλοντος θα μνημονε�σουν την εποχ� χωρ�ς κανε�ς να καταγρ�ψει τους καθημερινο�ς, αληθινο�ς και συμβολικο�ς, θαν�τους, του τι πραγματικ� σημα�νει σε προσωπικ� επ�πεδο να χ�νεις την δουλει� σου, τα �νειρ� σου, την αξιοπρ�πει� σου. Και �ραγε, π�σο γρ�γορα θα ανακτηθο�ν δικαι�ματα που κατακτ�θηκαν μετ� απ� χρ�νιους αγ�νες, χ�θηκαν �μως με νομοθετικ�ς διατ�ξεις στο πλα�σιο της κοινοβουλευτικ�ς δημοκρατ�ας; Αυτ� η κρ�ση μοι�ζει με φ�ρσα.
Σ.Χ.: Ποιο ε�ναι το δικ� σας καταφ�γιο απ� την καθημεριν�τητα;
Σ.Γ.: Θα απαντ�σω: η καθημεριν�τητα -�τσι �πως �χω επιλ�ξει να τη ζω αλλ� και �πως �χω ακ�μη τη δυνατ�τητα να τη ζω, δεδομ�νου �τι �χω ακ�μη εργασ�α, τροφ� και στ�γη, �νειρα, αγαπημ�νους ανθρ�πους. Μπορ� να πω π�ντως �τι προσπ�θησα μ�χρι τ�ρα στη ζω� μου να επενδ�ω στις ανθρ�πινες σχ�σεις και στη δημιουργ�α, και πολ� λιγ�τερο στα υλικ� αγαθ�. Αλλ� κατ� τα �λλα ντρ�πομαι να μιλ�σω σ�μερα για το π�σο σπουδα�ο ε�ναι να μελετ�ς, να σκ�φτεσαι, να επικοινωνε�ς, να δημιουργε�ς. Ντρ�πομαι γιατ� ξ�ρω ανθρ�πους που �ταν δημιουργικο� και αισι�δοξοι, πλο�σιοι σε συναισθ�ματα, που κοντ� τους μπορο�σες να ελπ�ζεις �τι �λα θα π�νε καλ�. Μπορο�σες να ελπ�ζεις για τον �νθρωπο, για τον εαυτ� σου ακ�μη �τι αυτ� η οδ�ς της ζω�ς θα σε φ�ρει πιο κοντ� στο ν�ημ� της. �μως σ�μερα, αυτο� οι �νθρωποι �χουν αδει�σει, �χουν τσακιστε�. Δεν ε�ναι θ�ματα της τωριν�ς κρ�σης, ε�ναι θ�ματα της προ�π�ρχουσας κρ�σης. Ακ�μη και την εποχ� των παχι�ν αγελ�δων, πολλο� δημιουργικο� και χαρισματικο� �νθρωποι �ταν �ξω απ� το παιχν�δι. Καν�να σ�στημα αξιολ�γησης δεν τους συμπερι�λαβε ποτ� δεδομ�νης της αναξιοκρατ�ας που επικρατο�σε. Αυτο� οι �μορφοι �νθρωποι στην καλ�τερη περ�πτωση �χουν γ�νει πια κυνικο� και τ�ρα δεν σε ρωτ�νε αν �χεις �νειρα, αλλ� π�ς μπορε�ς ακ�μη να �χεις ψευδαισθ�σεις.
Σ.Χ.: Ποια ε�ναι η καλ�τερη αντ�δραση που �χουμε να παραθ�σουμε απ�ναντι στην σημεριν� κατ�σταση;
Σ.Γ.: Αν �πρεπε να προτε�νω �ναν �μεσο τρ�πο αντ�δρασης θα �ταν η σιωπ�. Μ�α τελετουργικ� θανατερ� σιωπ� θα �ταν �σως πιο εκκωφαντικ� απ� κ�θε κραυγ� διαμαρτυρ�ας -περιγρ�φει μ�α αν�λογη σκην� ο Χ�ουαρντ Ζιν στο «ο Μαρξ στο Σ�χο». �ταν μπ�κανε, γρ�φει, οι στρατι�τες του Ναπολ�οντα στο Παρ�σι �ρθαν «αντιμ�τωποι με κ�τι πιο καταστροφικ� απ� τα �πλα -τη σιωπ�», μια σιωπ� που προαν�γγειλε την Παρισιν� Κομμο�να. �μως ακ�μη και μ�α τ�τοια μορφ� αντ�στασης προ�ποθ�τει το α�σθημα της συλλογικ�τητας. Αυτ� ε�ναι το ζητο�μενο, να ανασυγκροτηθο�με και να σκεφτο�με ο �νας τον �λλον. Η αλληλεγγ�η και κ�τι περισσ�τερο, η γενναιοδωρ�α, φα�νεται να ε�ναι η μ�νη ελπ�δα. Αλλ� νομ�ζω �τι ε�μαστε ακ�μη μακρι� απ� αυτ� τη συλλογικ� συμπεριφορ�. Γιατ� η κοινων�α ε�ναι κατακερματισμ�νη, ο καθ�νας μας κ�θεται και κλωσσ�ει �,τι του απ�μεινε πιστε�οντας �τι δεν θα το χ�σει �πως ο διπλαν�ς του. Δεν ε�ναι απ� αναισθησ�α, αλλ� απ� φ�βο. Δεν μπορε�ς να ε�σαι τ�σο γεννα�ος. Εκτ�ς αν τα χ�σεις �λα, τ�τε δεν θα �χει με�νει τ�ποτα να διακινδυνε�σεις. �μως και π�λι, υπ�ρχει ο κ�νδυνος του �κρατου ατομισμο�, η συντριβ� μπορε� να μας καταστ�σει ανθρωποφ�γους τελικ�, η ιστορ�α ε�ναι γεμ�τη απ� λυσσαλ�ες δαγκωματι�ς μεταξ� των ανθρ�πων. Συνεπ�ς, τ�τοιου ε�δους συλλογικ�τητες πρ�πει να αρχ�σουν να συγκροτο�νται πριν χαθο�ν τα π�ντα, ακ�μη κι αν οι στ�χοι τους φαντ�ζουν ουτοπικο�. Ο κ�σμος εξελ�σσεται επειδ� οι �νθρωποι πιστε�ουν στις ουτοπ�ες. Και αν θ�λετε αυτ�ς ε�ναι ο ρ�λος της τ�χνης: να δ�νει ενδεχ�μενους τ�πους στην ουτοπ�α.
Σ.Χ.: Ποια νομ�ζετε πως ε�ναι η σημαντικ�τερη αξ�α που πρ�πει να αναδυθε� στις μ�ρες μας;
Σ.Γ.: Ο στοχασμ�ς. Ε�ναι σημαντικ� νομ�ζω να αναπτυχθο�ν συζητ�σεις στο πλα�σιο συλλογικ�ν δρ�σεων. Πρ�πει να κατανο�σουμε το β�θος και τα α�τια της κρ�σης, τις υφιστ�μενες και διαρκ�ς επιδεινο�μενες ανισ�τητες. Η κρ�ση ε�ναι κατ� κ�ριο λ�γο νομ�ζω πολιτικ�, �χι �μως με τη στεν� �ννοια της κοινοβουλευτικ�ς ζω�ς, �χι απλ�ς στο πλα�σιο «ε�μαι πολ�της επειδ� ψηφ�ζω». Αλλ� θα πρ�πει να ξανασκεφτο�με την �ννοια του πολ�τη ως αυτο� που �χει ενεργ� ρ�λο στην κοινωνικ� ζω�, ως αυτο� που προσπαθε� για το συλλογικ� καλ� μ�σα απ� την ατομικ� βελτ�ωση. Στην πραγματικ�τητα πρ�πει να ξαναθυμηθο�με την ουσ�α της ανθρ�πινης ιδι�τητας: να κατανο�σουμε �σως την επαναστατικ� φ�ση μας, που �λλοτε δημιουργε� �λλοτε καταστρ�φει. Και τ�τε να κ�νουμε τις επιλογ�ς μας αν�μεσα στην ουτοπ�α � τη χ�μαιρα.
Σ.Χ.: Οι πολ�τες αμφιταλαντε�ονται μεταξ� των ακρ�ν. Ποια ε�ναι η ερμηνε�α σας;
Σ.Γ.: Αυτ�ς οι αμφιταλαντε�σεις ε�ναι δε�κτες του συσσωρευμ�νου θυμο� και φ�βου αλλ� και της απαξ�ωσης. �ταν ε�σαι ακυρωμ�νος σε κοινωνικ� επ�πεδο, χωρ�ς δουλει�, χωρ�ς μ�ρφωση, χωρ�ς �νειρα, �χεις δηλαδ� χ�σει τον αυτοσεβασμ� σου, και αν �δη �χεις γαλουχηθε� σε �να σ�στημα ανταγωνισμο� και απαξ�ωσης των �λλων, το πιθαν�τερο ε�ναι να ανταποκριθε�ς στο καταπιεσμ�νο θυμικ� σου και να δεθε�ς στο �ρμα οποιουδ�ποτε σου υπ�σχεται την ανασυγκρ�τηση της αυτοεικ�νας σου. �ταν νι�θεις ακυρωμ�νος, ε�ναι δελεαστικ�ς ο καθρ�φτης που σου αντιγυρ�ζει το επιθυμητ� ε�δωλο του ισχυρο�. Απ� την �λλη πρ�πει να μην μονοπωλ�σουν την προσοχ� μας τα �κρα, ε�τε τα ακολουθο�με ε�τε τα καταγγ�λουμε, αλλ� να προσ�ξουμε και �,τι διακυβε�εται στο ενδι�μεσο.
Σ.Χ.: Ε�στε �νας �νθρωπος που χρησιμοποιε�τε και το διαδ�κτυο για να επικοινων�σετε με τους αναγν�στες σας. Π�ς κρ�νετε την παρουσ�α του διαδικτ�ου στην καθημεριν�τητ� μας;
Σ.Γ.: Ως μ�α κατ�σταση σουρεαλιστικ� αλλ� και καταπληκτικ� και δ�σκολη �σο η πραγματικ�τητα. Το διαδ�κτυο με �φερε σε επικοινων�α με σπ�νιους ανθρ�πους και νι�θω πραγματικ� τυχερ� που τους συν�ντησα. Αυτ� ε�ναι και το κ�ρδος απ� τα βιβλ�α: οι τ�σες συναντ�σεις που κατ�στησε δυνατ�ς. Εννο� συναντ�σεις ψυχ�ς. Αλλ� το διαδ�κτυο εκε� που φαντ�ζει απερι�ριστο ε�ναι και περιορισμ�νο. �λλο το J κι �λλο το πρ�σωπο που γελ�ει μπροστ� στα μ�τια σου και μαζ� γελ�ει το σ�μα του, ακο�γεται ο �χος τη φων�ς, εν� �λο και κ�τι �λλο θα υπ�ρχει στο βλ�μμα που καμι� συντομογραφ�α � εικον�διο δεν θα μπορο�ν να εκφρ�σουν. Η γκ�μα των συναισθημ�των δεν εξαντλε�ται στο «μου αρ�σει», «δεν μου αρ�σει» του φ�ισμπουκ.
Σ.Χ.: �χετε κ�ποιο μελλοντικ� εγχε�ρημα στο νου σας;
Σ.Γ.: Αν εννοε�τε συγγραφικ� ναι, αλλ� �χι οπωσδ�ποτε λογοτεχνικ�. Ας πο�με �τι αυτ�ν τον καιρ� μαθητε�ω σε �να ε�δος δοκιμιακο� λ�γου, χωρ�ς να �χω π�ψει να σκ�φτομαι μελλοντικο�ς μυθιστορηματικο�ς �ρωες αλλ� και χωρ�ς να �χω π�ψει να αναζητ� και πολ� διαφορετικο�ς τρ�πους �κφρασης.
Σ.Χ.: Ποιος ε�ναι ο απ�ηχος της μ�χρι τ�ρα ζω�ς σας;
Σ.Γ.: Αναρ�θμητες στιγμ�ς μοιρ�σματος, δημιουργ�ας απ� κοινο� με �λλους, επικοινων�ας και ζεστασι�ς. �,τι �μορφο �χω να θυμηθ� σχετ�ζεται με την οικογ�νει� μου, τους φ�λους μου, με συναδ�λφους, αλλ� και με �γνωστους ανθρ�πους. Οι συναντ�σεις και π�λι. Μερικ�ς διαρκε�ς μερικ�ς αναπ�ντεχες �λλες φευγαλ�ες. Το να μοιρ�ζεσαι με �λλους παρ�λογα �νειρα, να καταστρ�νεις απ�στευτα σχ�δια, να αφουγκρ�ζεσαι σιωπ�ς, να εκμυστηρε�εσαι φ�βους και αμφιβολ�ες, να επικοινωνε�ς σκ�ψεις και συναισθ�ματα, να πανηγυρ�ζεις μαζ� με �λλους για ν�κες που για λ�γο � για πολ� θε�ρησες σημαντικ�ς. Η μ�θη της μ�θεξης.
