Η ιστορ�α, λ�νε, επιλ�γει τις μ�ρες, τις εποχ�ς, τα χρ�νια και τα πρ�σωπα, μ�σα απ� τα οπο�α θα κρατ�σει ανεξ�τηλη την σφραγ�δα της στιγμ�ς στην ομ�χλη των αι�νων. Μα η μο�ρα, το πεπρωμ�νο και ο αγ�νας της ψυχ�ς, θα επιλ�ξει τον τ�πο. Τα φυλακισμ�να μν�ματα, χ�ρος ηρ�ων πεσ�ντων – μα ποτ� λησμονημ�νων – �μελε να φ�ρει στις π�τρες και τα χ�ματ� του, βαρ�ως το τ�μημα για λευτερι�, με των ανδρε�ων το α�μα.
«Το�τος δεν ε�ναι π�λεμος, το�τη δεν ειν’ αμ�χη
Εδ� γ�νονται �ρωες τ’ αμο�στακα παιδι�».
�ταν το πνε�μα διψ� για περισσ�τερο �λιο, πιο π�ρα απ� εκε� που η σκι� του κορμιο� απλ�νεται, τ�τε το μ�σα ηφα�στειο της καρδι�ς, κιν� να γκρεμ�σει τα �ρια που επιβ�λλει ο εχθρ�ς. 1η τ’ Απρ�λη του ’55 για το τ�τε και το τ�ρα… κι η ιστορ�α ε�ναι σαν να γρ�φτηκε σ�μερα κι�λας. Σε μια γωνι� του χ�ρτη, �νας – �νας, μαζε�τηκαν σμ�ρι πολ�βουο, δεκατρε�ς παλικαρ�δες, λεβ�ντες της λευτερι�ς. Ακο�ραστοι εργ�τες, υψ�σανε το λ�βαρο της θ�λησης και με πε�σμα στα ιδε�δη και τα ιδανικ�, ασ�λευτοι κισσο�, αναρριχ�θηκαν για τον ουραν�. Με π�στη και ελπ�δα οπλισμ�νοι, μεθυσμ�νοι με το αθ�νατο νερ� της αντ�στασης, χ�θηκαν �δια ποτ�μια του �ζουσα, του Διαρ�ζου, του Σερρ�χη, με ορμητικο�ς παφλασμο�ς και ρημ�ξανε τον εχθρ�.
Με περισσ� ευφυ�α, μ�σα στην αδυσ�πητη καταιγ�δα των αποικιοκρατ�ν �γγλων, η Κ�προς αντιστ�κεται και σε συν�χεια των απ� το 1950 αγ�νων της για ανεξαρτησ�α αλλ� και την πολυπ�θητη �νωσ� της με την Μητ�ρα Ελλ�δα, η μο�ρα επιλ�γει 5 χρ�νια μετ� την αδι�κοπη αν�γκη για λευτερι�, �ναν πρωτεργ�τη, τον Γρ�βα Διγεν�. Στο �ρμα του αγ�να, μαζ� του, επιβιβ�στηκαν ο Γρηγ�ρης Αυξεντ�ου, ο Ευαγ�ρας Παλληκαρ�δης, ο Μιχα�λ Καραολ�ς, ο Στυλιαν�ς Λ�νας, ο Κυρι�κος Μ�τσης, ο Ανδρ�ας Δημητρ�ου, ο Μ�ρκος Δρ�κος, ο Μιχα�λ Κουτσ�φτας, ο Στ�λιος Μαυρομ�της, ο Ανδρ�ας Παναγ�δης, ο Ανδρ�ας Ζ�κος, ο Ι�κωβος Πατ�τσος κι ο Χαρ�λαος Μιχα�λ. Το β�ρος του αν�λαβε η σχετικ� ολιγομελ�ς και ελλιπ�ς εξοπλισμ�νη οργ�νωση, η Εθνικ� Οργ�νωση Κυπρ�ων Αγωνιστ�ν (ΕΟΚΑ) �πως ονομ�στηκε. Τα αρχικ� αυτ� μ�χρι και σ�μερα, ε�ηχα π�ρασαν με �νδοξη θρυλωδ�α, στις δ�λτους της μεταγεν�στερης σ�γχρονης ιστορ�ας.
Μνημε�α της βαρβαρ�τητας και της θηριωδ�ας των �γγλων αποικιοκρατ�ν αλλ� και του ανυπ�ρβλητου ηρωισμο� των αγωνιστ�ν της ΕΟΚΑ μ�νουν στους αι�νες οι Κεντρικ�ς Φυλακ�ς της Λευκωσ�ας με τα «φυλακισμ�να μν�ματα» στο προα�λι� τους. Ο αχυρ�νας του Λιοπετριο� που �γινε τ�πος του ολοκαυτ�ματος των ηρ�ων της ΕΟΚΑ, η θρασ�δειλη πυρπ�ληση του κρησφ�γετου του ιδανικο� �ρωα Γρηγ�ρη Αυξεντ�ου, τα βασανιστ�ρια και οι εκτελ�σεις ανηλ�κων � νε�τατων αγωνιστ�ν και τ�σα ακ�μη που γ�μισαν με καταιγιστικο�ς ρυθμο�ς την τετρ�χρονη περ�οδο του αγ�να.
Η Κ�προς, το ηρωικ�ς αγωνιζ�μενο και πολ�παθο προκεχωρημ�νο φυλ�κιο του Ελληνισμο�, �μελε την 1η τ’ Απρ�λη, σαν ψ�μα στην ιστορ�α, να καταγρ�ψει με τα πιο ανεξ�τηλα γρ�μματα, την ελληνικ�τητ� της. Με κρουνο�ς α�ματος που �χυσαν τα παιδι� της για να επανακτ�σουν � να επιτ�χουν στον δι�βα της ιστορ�ας, την εθνικ� τους ελευθερ�α. Η κορυφα�α στιγμ� των εθνικ�ν αγ�νων των Κυπρ�ων και απ� τα λαμπρ�τερα στιγμι�τυπα της εποποι�ας ολ�κληρου του Ελληνισμο� μ�σα στις χιλιετηρ�δες, ε�ναι η νικηφ�ρα εξ�γερση και ο τετραετ�ς επαναστατικ�ς αγ�νας της ΕΟΚΑ εναντ�ον των �γγλων κατακτητ�ν που ξεκ�νησε τη μ�ρα ετο�τη.
Επισκ�φθηκα π�ρσι τα ηρωικ� χ�ματα, τα π�τρινα κελι� και τις αγχ�νες του μαρτυρ�ου στα Φυλακισμ�να Μν�ματα. Ο τ�τλος με ξ�νισε. Η ιστορ�α, επ�λεξε να διασκεδ�σει τον π�νο με τις λ�ξεις που απ� μ�νες τους, αποτελο�ν �να παρε�σακτο πο�ημα. Το πιο �σχημο, �μορφο κροτ�λισμα σκ�ψης, που θα μπορο�σε να διαλ�ξει τις δ�ο πιο ατα�ριαστες λ�ξεις για να συνυφ�νει την σκευωρ�α κατ� της ιστορ�ας. Λες κι η πλο�σια γλ�σσα η ελληνικ�, δεν ε�χε �λλες λ�ξεις να οραματιστε� για να σημ�νει την αδυναμ�α των… νεκρ�ν μνημονευομ�νων να δραπετε�σουν…
Οι εικ�νες, αποκαρδιωτικ�ς. Θαρρε�ς και επ�τηδες επιλεγμ�να και σκηνοθετημ�να �λα. Τα χρ�ματα του ψαμμ�λιθου στο κτ�σμα, το χ�μα που σκεπ�ζει με �να φ�σημα σιγαν� του α�ρα την ιστορ�α, οι π�τρες που βαρι�ς πλακ�νουν επιμελ�ς την ασφυξ�α που προκαλε� η �δια η μυθολογ�α του π�νου… Ακ�μη και το μα�ρο που κατασπαρ�ζει τις σκ�ψεις να �χει εξαπλωθε� σε κ�θε σιδερ�νια π�ρτα και κιγκλ�δωμα ολ�γυρ� σου. Κι εσ� εκε�. Να φαντ�ζεις πιο μ�νος κι απ� την �δια τη μοναξι� σου.
Ανυπερ�σπιστος, αθε�ρητος, αφ�ρητος… Να μην χωρ�ς σε καμι� καταν�ηση, πως μπορε� η θηριωδ�α του μυαλο� του ανθρ�που, να επιβ�λει τον π�νο τ�σο λυτρωτικ� και β�ναυσα μαζ�. Το υπ� του συνειδητο�, να μεταπλ�θεται σε ασυνε�δητο στην θ�α της αγχ�νης και τις αναβιωμ�νες - απ� τις διηγ�σεις – φων�ς και σιωπηρ�ς κραυγ�ς των αγωνιστï¿½ν… Ν�οι, δοσμ�νοι στον θ�νατο. Ν�οι, νικ�σαντες τον φ�βο. Ν�οι, αγριεμ�να πουλι� στον ορ�ζοντ� τους. Ν�οι… Κι �λα γ�ρω σου να γυρν�νε, ζυμ�νοντας το μυαλ�, πλ�θοντας το φως, γυρε�οντας λ�γο α�ρα να ανασ�νεις…
Κι οι στ�χοι, να μ�νουν ασ�λευτοι εκε�, στην �ψη των λευκ�ν βουβ�ν σταυρ�ν που καρφ�θηκαν στο χ�μα για να μην παρασ�ρει μαζ� με τις σελ�δες της ιστορ�ας ο α�ρας του σ�μερα και τους μ�ρτυρες του παρελθ�ντος μας…
«Τ’ ανδρειωμ�νου ο θ�νατος, θ�νατος δεν λογι�ται»
